پیام‌های کلیدی
شواهد در مورد اینکه تحریک الکتریکی عصبی‌عضلانی (neuromuscular electrical stimulation; NMES) (تکان‌های الکتریکی کوچک که از طریق پوست برای انقباض عضلات ارسال می‌شوند)، فعالیت‌های روزانه و استقلال بیمار را بهبود می‌بخشد یا بر خطر مرگ‌ومیر در بزرگسالان مبتلا به نارسایی کلیه که همودیالیز دریافت می‌کنند، تاثیر می‌گذارد یا خیر، بسیار نامشخص است.
NMES ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در فشار خون یا ضربان قلب در حالت استراحت شود. هیچ مطالعه‌ای، خستگی، درد، عفونت یا مشکلات مربوط به دسترسی عروقی برای دیالیز را گزارش نکرد.
انجام تحقیقات بیشتری مورد نیاز است زیرا بسیاری از پیامدهای مهم، از جمله خستگی، درد، عفونت و مشکلات دسترسی دیالیز، گزارش نشده‌اند. هیچ‌یک از مطالعات شامل بزرگسالان تحت دیالیز صفاقی نبودند.
موضوع چیست؟
بزرگسالان مبتلا به نارسایی کلیه (وضعیتی که در آن کلیه‌ها دیگر به اندازه کافی برای زنده نگه داشتن فرد عملکرد خوبی ندارند) و تحت دیالیز (روشی که در آن از دستگاهی برای حذف مواد زائد و نمک و مایعات اضافی از خون در زمانی که کلیه‌ها به‌درستی کار نمی‌کنند، استفاده می‌شود)، اغلب به‌دلیل کاهش فعالیت بدنی و تاثیرات بیماری کلیوی، دچار ضعف عضلانی و از دست دادن قدرت عضلات می‌شوند. ورزش می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما بسیاری از بزرگسالانی که دیالیز می‌شوند، به‌دلیل خستگی، بیماری یا محدودیت زمانی، انجام آن را دشوار می‌دانند. تحریک الکتریکی عصبی‌عضلانی (NMES) تکانه‌های الکتریکی کوچکی را از طریق پوست وارد می‌کند تا عضلات منقبض شوند. این تکنیک می‌تواند عضلات را بدون نیاز به ورزش اختیاری، تقویت کند و به‌ویژه برای کسانی که نمی‌توانند در ورزش‌های فعال شرکت کنند، مفید باشد. NMES با موفقیت در دیگر بیماری‌ها استفاده شده است، اما اثربخشی آن در بزرگسالان مبتلا به نارسایی کلیه که دیالیز دریافت می‌کنند، هنوز مشخص نیست.
ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟
این مرور بررسی کرد که NMES می‌تواند به بزرگسالان تحت دیالیز کمک کند یا خیر. هدف ما آن بود که بدانیم این روش درمانی، فعالیت‌های روزانه و استقلال، سلامت قلب و عروق، مرگ‌ومیر، خستگی، درد، عفونت و مشکلات مربوط به دسترسی برای دیالیز را بهبود می‌بخشد یا خیر.
ما چه‌کاری را انجام دادیم؟
ما بانک‌های اطلاعاتی علمی متعددی را برای یافتن مطالعاتی جست‌وجو کردیم که تاثیرات NMES را بر اندام تحتانی بزرگسالان تحت دیالیز بررسی کردند. مطالعاتی وارد شدند که دریافت NMES را با عدم دریافت آن در بیماران، مقایسه کردند.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 12 مطالعه را شامل 348 بزرگسال مبتلا به نارسایی کلیه که همودیالیز دریافت کردند، یافتیم. نتایج مربوط به 299 شرکت‌کننده برای یک یا چند پیامد، در دسترس بودند. بیشتر مطالعات کوچک بودند، بین چهار و 20 هفته طول کشیدند، و در مراکز همودیالیز در هشت کشور انجام شدند. در بیشتر مطالعات، NMES در طول درمان دیالیز روی عضلات اندام تحتانی اعمال شد.
فقط یک مطالعه کوچک به بررسی این موضوع پرداخت که NMES به بزرگسالان کمک کرد تا در فعالیت‌های روزمره شرکت کنند و زندگی مستقل داشته باشند یا خیر. شواهد بسیار نامطمئن بودند، بنابراین ما نمی‌دانیم که NMES تفاوتی را ایجاد می‌کند یا خیر.
چهار مطالعه نشان دادند که NMES ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در فشار خون ایجاد کند، و نتایج دو مطالعه حاکی از آن بودند که NMES ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در ضربان قلب در حالت استراحت برجای بگذارد.
یکی از شرکت‌کنندگان که مراقبت‌های معمول را دریافت کرد، در طول مطالعه درگذشت. شواهد بسیار نامطمئن بودند، بنابراین ما نمی‌دانیم که NMES بر خطر مرگ‌ومیر تاثیر می‌گذارد یا خیر.
هیچ مطالعه‌ای بررسی نکرد که NMES منجر به کاهش خستگی، درد، عفونت‌ها یا مشکلات مربوط به دسترسی عروقی در دیالیز می‌شود یا خیر.
هیچ‌یک از مطالعات شامل بزرگسالان تحت دیالیز صفاقی نبودند.
محدودیت‌های شواهد چه هستند؟
ما به اغلب یافته‌ها اطمینان زیادی نداریم. اکثر مطالعات فقط تعداد کمی از افراد را وارد کردند، بنابراین دشوار است که بدانیم نتایج در گروه‌های بزرگتر نیز یکسان خواهند بود یا خیر. برخی از مطالعات به‌وضوح نحوه انجام خود را شرح ندادند، که قضاوت را در مورد قابلیت اطمینان یا اعتبار نتایج دشوارتر می‌کند. بسیاری از مطالعات پیامدهایی را که برای افراد تحت دیالیز مهم هستند، مانند خستگی، درد، عفونت یا مشکلات مربوط به دسترسی عروقی در دیالیز، اندازه‌گیری یا گزارش نیز نکردند. برنامه‌های NMES در نحوه ارائه نیز متفاوت بودند، بنابراین دانستن اینکه کدام برنامه درمانی بهترین عملکرد را دارد، دشوار است.
شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟
شواهد براساس جست‌وجوهایی است که تا جون 2025 صورت گرفتند.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
هدف از این مرور، ارزیابی تاثیرات NMES، در مقایسه با عدم استفاده از آن، بر پیامدهای مهم و مهم در بزرگسالان مبتلا به نارسایی کلیه تحت دیالیز بود. اهداف عبارت بودند از ارزیابی تاثیر NMES بر پیامدهای اصلی، از جمله توانایی انجام کارهای روزانه، خستگی، پیامدهای قلبی‌عروقی، درد، عفونت، مرگ‌ومیر و مشکلات دسترسی عروقی، و بر پیامدهای مهم، مانند عملکرد عضلانی، عملکرد کاربردی، ساختار عضلانی، QoL، مکانیسم‌ها و تجربه درمان.
روش‌های جست‌وجو
متخصص اطلاعات گروه کلیه و پیوند در کاکرین، جست‌وجوهای جامعی را در CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و پایگاه‌های ثبت کارآزمایی، از جمله ClinicalTrials.gov و پلتفرم بین‌المللی پایگاه ثبت کارآزمایی‌های بالینی سازمان جهانی بهداشت، انجام داد. جست‌وجوها هیچ محدودیتی از نظر زبان، تاریخ انتشار یا وضعیت انتشار نداشتند (تاریخ جست‌وجو: 16 جون 2025). فهرست منابع مطالعات واردشده و مرورهای مرتبط را برای شناسایی مطالعات بیشتر، به‌صورت دستی جست‌وجو کردیم.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
شواهد در مورد تاثیرات NMES بر توانایی انجام کارهای روزانه و مرگ‌ومیر در بزرگسالان مبتلا به نارسایی کلیه که همودیالیز دریافت می‌کنند، بسیار نامشخص است. شواهدی با قطعیت پائین نشان می‌دهد که NMES ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در فشار خون یا ضربان قلب در حالت استراحت شود. هیچ مطالعه‌ای به خستگی، درد، عفونت یا مشکلات دسترسی عروقی نپرداخت. شواهد موجود به‌دلیل حجم نمونه کوچک، محدودیت‌های روش‌شناسی و عدم‌دقت محدود است، که نیاز به انجام RCTهای بزرگتر و با کیفیت بالا را که پیامدهای بیمارمحور را ارزیابی کنند، برجسته می‌کند.
حمایت مالی
این مرور کاکرین، حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
پروتکل (2025) DOI: 10.1002/14651858.CD016155
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
