مزایا و خطرات استفاده از داروهایی که تنفس را تحریک می‌کنند (مانند کافئین) برای پیشگیری یا درمان سطح پائین اکسیژن یا مشکلات تنفسی در نوزادانی که چند هفته زودتر متولد می‌شوند، چیست؟

پیام‌های کلیدی

• فقط یک مطالعه بررسی کرد که استفاده از داروهایی که تنفس را تحریک می‌کنند، مانند کافئین، در نوزادانی که چند هفته زودتر متولد می‌شوند، می‌تواند به پیشگیری یا کاهش مشکلات ناشی از سطح پائین اکسیژن یا تنفس کمک کنند یا خیر. این بدان معناست که ما شواهد بسیار کمی را در مورد استفاده از آن‌ها در دست داریم.

• کافئین ممکن است به کاهش تعداد دفعاتی که نوزادان نارس دیرهنگام سطح پائین اکسیژن دارند، کمک کند، اما ما نمی‌دانیم که نیاز به حمایت تنفسی (مانند ونتیلاتور) را در آن‌ها کاهش می‌دهد یا خیر؛ و ما مطمئن نیستیم که کافئین باعث بروز چه عوارض جانبی می‌شود.

• انجام تحقیقات بیشتری لازم است تا بدانیم مصرف داروهای محرک تنفس برای نوزادانی که چند هفته زودتر متولد می‌شوند، مفید و بی‌خطر هستند یا خیر. ما مطالعاتی را یافتیم که به زودی منتشر خواهند شد و در به‌روزرسانی شواهد کمک خواهند کرد.

نوزادان نارس دیرهنگام چه سنی دارند؟

نوزادانی که چند هفته زودتر، بین هفته‌های 34 و 36 بارداری، به دنیا می‌آیند، «نارس دیرهنگام (late preterm)» نامیده می‌شوند. این نوزادان به اندازه نوزادانی که در زمان مقرر (پس‌از 37 هفته، یا 8.5 ماهگی) متولد می‌شوند، رشد کامل ندارند و ریه‌ها و دیگر اندام‌های آن‌ها ممکن است ضعیف‌تر باشد.

هیپوکسمی متناوب چیست؟

گاهی، سطح اکسیژن فرد می‌تواند برای مدت کوتاهی کاهش یابد (وضعیتی که هیپوکسی متناوب (intermittent hypoxia) نامیده می‌شود). وقتی این وضعیت رخ می‌دهد، نفس کشیدن دشوار می‌شود. مشکلات تنفسی می‌توانند با آسیب رساندن به مغز، مشکلات مزمنی را ایجاد کنند.

متیل‌گزانتین‌ها چه هستند؟

متیل‌گزانتین‌ها (methylxanthine) داروهایی هستند که با شل کردن عضلاتی که برای تنفس استفاده می‌کنیم، تنفس را آسان‌تر می‌کنند. کافئین رایج‌ترین نوع متیل‌گزانتین مورد استفاده است زیرا عوارض جانبی کمتری نسبت به دیگر انواع دارد.

ما به‌دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

اگرچه متیل‌گزانتین‌ها مانند کافئین اغلب با موفقیت برای درمان مشکلات تنفسی در نوزادان بسیار نارس (متولدشده پیش‌از 32 هفته بارداری) استفاده می‌شوند، در نوزادان نارس دیرهنگام کمتر به‌کاررفته‌اند و مشخص نیست که این درمان می‌تواند به آن‌ها کمک کند یا خیر. ما ‌خواستیم بدانیم که مصرف متیل‌گزانتین‌ها برای پیشگیری یا درمان مشکلات ناشی از سطح پائین اکسیژن یا تنفس در نوزادان نارس دیرهنگام، بهتر از عدم درمان یا درمان ساختگی (دارونما (placebo)) هستند یا خیر. ما هم‌چنین ‌خواستیم بدانیم که این داروها چه عوارض جانبی ایجاد می‌کنند.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که متیل‌گزانتین‌ها را با دارونما یا عدم درمان در نوزادان نارس دیرهنگام مقایسه کردند. ما به دنبال مطالعاتی بودیم که موارد زیر را اندازه‌گیری کردند:

• نوزادان هرچند وقت یک‌بار سطح اکسیژن پائین داشتند؛

• برای نفس کشیدن به کمک نیاز داشتند یا خیر؛

• چه مدت در بیمارستان بستری بودند؛

• درمان چه عوارض جانبی را ایجاد کرد؛

• نوزادان تا زمان ترخیص از بیمارستان زنده مانند یا خیر.

ما نتایج تنها مطالعه‌ای را که یافتیم، بررسی کردیم. نتایج را جمع‌بندی کرده و اعتماد خود را به شواهد براساس عواملی مانند تعداد نوزادان در مطالعه (حجم‌نمونه مطالعه) و روش‌های استفاده‌شده هنگام انجام مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما یک مطالعه را از نیوزیلند با 132 نوزاد نارس دیرهنگام یافتیم. این مطالعه دوزهای مختلف کافئین را با دارونما مقایسه کرد و نتایج زیر را به دست آورد.

• کافئین ممکن است تعداد دفعاتی را که نوزادان در طول یک هفته از شروع درمان، سطح اکسیژن پائین دارند، کاهش دهد.

• مشخص نیست کافئین به حل مشکلات دیگر، مانند نیاز به کمک برای تنفس، کمک می‌کند، یا شانس ترخیص زودتر از بیمارستان یا زنده ماندن تا زمان ترخیص از بیمارستان را افزایش می‌دهد یا خیر.

• مشخص نیست که کافئین چه عوارض جانبی ایجاد می‌کند.

• این مطالعه در مورد دیگر پیامدهای مهم، مانند رشدوتکامل در بلندمدت، یا تعداد دفعاتی که تنفس نوزاد متوقف می‌شود (آپنه)، گزارشی را ارائه نداد.

ما هیچ مطالعه‌ای را نیافتیم که به استفاده از متیل‌گزانتین‌ها برای درمان، به‌جای پیشگیری، مشکلات تنفسی در این نوزادان پرداخته باشد.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

بزرگترین محدودیت آن است که ما فقط یک مطالعه را شناسایی کردیم. این یعنی ما نمی‌توانیم در مورد نتایج مطمئن باشیم. مطالعه مذکور تمام پیامدهای مورد نظر ما را گزارش نکرد و برخی از نتایج مشخص نبودند. میزان اطمینان ما به این یافته‌ها در سطح بسیار پائین است زیرا آن‌ها فقط براساس یک مطالعه کوچک هستند، و ما نگرانی‌هایی در مورد نحوه انجام و گزارش‌دهی این مطالعه داشتیم. تحقیقات آینده ممکن است این نتایج را تغییر دهند.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا دسامبر 2025 به‌روز است. پنج مطالعه در حال انجام هستند و وقتی کامل شوند، نتایج آن‌ها ممکن است به ما کمک کنند تا بهتر بفهمیم که مصرف متیل‌گزانتین‌ها برای نوزادان نارس دیرهنگام مفید و بی‌خطر هستند یا خیر.