مزایا و خطرات کاهش شدیدتر فشار خون در مقایسه با کنترل استاندارد فشار خون پس‌از درمان برقراری مجدد جریان خون در افراد مبتلا به سکته مغزی چیست؟

پیام‌های کلیدی

• در بزرگسالانی که برای بازگشایی شریان مسدودشده مغز تحت درمان قرار گرفته‌اند، کاهش شدید فشار خون (معمولا کمتر از 160 میلی‌متر جیوه) در مقایسه با اهداف استاندارد فشار خون (معمولا کمتر از حدود 180 میلی‌متر جیوه) شانس داشتن زندگی مستقل را سه ماه پس‌از سکته مغزی افزایش نمی‌دهد. «زندگی مستقل» به معنای توانایی راه رفتن و انجام اکثر فعالیت‌های روزمره بدون کمک است.

• کاهش شدید فشار خون احتمالا خطر مرگ‌ومیر و بهبودی ضعیف پس‌از سکته مغزی را افزایش می‌دهد. تفاوت در خون‌ریزی مغزی میان استراتژی‌های کنترل شدید و استاندارد فشار خون، اندک بود.

• بیشتر افراد مورد مطالعه در بیمارستان‌های کشورهایی با سطح درآمد متوسط ​​رو به بالا و کشورهایی با سطح درآمد بالا درمان شدند که دارای خدمات تخصصی سکته مغزی بودند. ما نمی‌دانیم که نتایج در کشورهایی با منابع کمتر یا در همه گروه‌های بیماران مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک (انسداد خون) یکسان خواهند بود یا خیر.

سکته مغزی ایسکمیک چیست؟

سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که خون‌رسانی به بخشی از مغز به‌طور ناگهانی قطع شود. در سکته مغزی ایسکمیک، این وقفه ناشی از انسداد شریان مغز توسط لخته خون است. این وضعیت می‌تواند منجر به ایجاد مشکلات عصبی مختلف مانند ضعف، کاهش حساسیت، از دست رفتن هماهنگی، و مشکل در صحبت کردن شود.

سکته مغزی چگونه درمان می‌شود؟

پزشکان گاهی می‌توانند با استفاده از داروهای حل‌کننده لخته که به‌صورت وریدی تجویز می‌شوند، یا با انجام روشی برای برداشتن لخته با عبور یک لوله نازک از عروق خونی (که اغلب ترومبکتومی مکانیکی (mechanical thrombectomy) نامیده می‌شود)، شریان مسدودشده را باز کنند. این روش‌ها، درمان‌های برقراری مجدد جریان خون (reperfusion) نامیده می‌شوند، زیرا جریان خون را به مغز بازمی‌گردانند.

پس‌از برقراری مجدد جریان خون، بسیاری از افراد فشار خون بسیار بالایی دارند که می‌تواند خطر خون‌ریزی مغزی را افزایش دهد. بااین‌حال، کاهش بیش‌ازحد یا سریع فشار خون می‌تواند جریان خون را به بافت مغزی که هنوز در معرض خطر است، کاهش دهد و برای مغز مضر باشد.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم کاهش شدید فشار خون پس‌از درمان برقراری مجدد جریان خون، در مقایسه با کنترل استاندارد فشار خون:

• بهبودی و توانایی زندگی مستقل بیمار را افزایش می‌دهد؛

• کیفیت زندگی مرتبط با سلامت را بهبود می‌بخشد؛

• بقا (survival) را بیشتر می‌کند؛

• خون‌ریزی مغزی را افزایش یا کاهش می‌دهد؛

• مدت زمان بستری در بیمارستان را کاهش می‌دهد؛

• بر فراوانی دیگر عوارض جانبی تاثیر می‌گذارد.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعات بالینی (که در آن‌ها افراد به‌صورت تصادفی به گروه‌های درمانی اختصاص می‌یابند) بودیم که شامل بزرگسالان مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک بودند و تحت درمان برقراری مجدد جریان خون با داروی حل‌کننده لخته، ترومبکتومی مکانیکی یا هر دو قرار گرفتند، و اهداف فشار خون شدیدتر (کمتر از 160 میلی‌متر جیوه) را با اهداف استاندارد (کمتر از 180 میلی‌متر جیوه)، اندکی پس‌از برقراری مجدد جریان خون مقایسه کردند.

نتایج مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کردیم. ما هم‌چنین نحوه انجام مطالعات، تعداد شرکت‌کنندگان و شباهت‌ها و تفاوت‌های میان مطالعات را در نظر گرفتیم تا میزان اطمینان خود را به نتایج ارزیابی کنیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما نه مطالعه را یافتیم که شامل 4381 بزرگسال مبتلا به سکته مغزی ایسکمیک بودند و تحت درمان برقراری مجدد جریان خون قرار گرفتند. بیشتر شرکت‌کنندگان در بیمارستان‌های کشورهایی با سطح درآمد بالا تحت درمان قرار گرفتند و تعداد کمتری در بیمارستان‌های کشورهایی با سطح درآمد متوسط. هیچ‌یک از کارآزمایی‌ها در کشورهایی با سطح درآمد پائین صورت نگرفتند. در بیشتر مطالعات، هدف استراتژی فشرده، نگه‌داشتن فشار خون سیستولیک (عدد بالایی در قرائت فشار خون) کمتر از 140 میلی‌متر جیوه بود، درحالی‌که هدف استراتژی استاندارد، نگه‌داشتن آن کمتر از حدود 180 میلی‌متر جیوه در نظر گرفته شد.

نتایج اصلی

• کاهش شدید فشار خون، در مقایسه با کنترل استاندارد آن، تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در احتمال زندگی مستقل حدود سه ماه پس‌از سکته مغزی ایجاد می‌کند.

• کاهش شدید فشار خون احتمالا تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در کیفیت زندگی مرتبط با سلامت برجای می‌گذارد.

• تفاوت در خون‌ریزی مغزی (از جمله خون‌ریزی شدید که نشانه‌ها را بدتر می‌کند) میان استراتژی‌های فشار خون فشرده و استاندارد، اندک و نامشخص بود.

• کاهش شدید فشار خون احتمالا خطر مرگ‌ومیر را افزایش می‌دهد و ممکن است احتمال بهبودی ضعیف پس‌از سکته مغزی را نیز بیشتر کند.

به‌طور کلی، نتایج نشان می‌دهند که کاهش فشار خون به سطوح بسیار پائین پس‌از برقراری مجدد جریان خون، در مقایسه با حفظ فشار خون در محدوده اهداف استانداردتر، بعید است که فایده بیشتری داشته باشد و ممکن است در برخی افراد مضر باشد.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

این شواهد چندین محدودیت مهم دارد، مانند تعداد نسبتا کم افراد در برخی مطالعات که قابلیت اطمینان یا اعتبار نتایج را کاهش می‌دهد. علاوه‌بر این، اکثر شرکت‌کنندگان در مراکز تخصصی کشورهایی با سطح درآمد بالا و متوسط تحت درمان قرار گرفتند؛ هیچ شواهدی از کشورهای کم‌درآمد وجود ندارد. ممکن است برخی از گروه‌های جمعیتی کمتر از حد لازم در این مطالعه شرکت داده شده باشند (برای مثال، سالمندانی که مبتلا به بیماری‌های دیگری نیز بودند) و بسیاری از مطالعات نتایج دقیقی را به‌طور جداگانه برای زنان و مردان ارائه نکردند.

به‌دلیل این محدودیت‌ها، نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند. انجام تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود که گروه‌های خاصی از افراد ممکن است از اهداف مختلف فشار خون بهره‌مند شوند یا خیر.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد در این مرور تا مارچ 2025 به‌روز است.