آیا افزودن تحریک عصب واگ به بازتوانی در بهبود عملکرد و فعالیت اندام فوقانی پس‌از سکته مغزی، موثرتر از بازتوانی به‌تنهایی است؟

پیام‌های کلیدی

• برای افرادی که دچار سکته مغزی شده‌اند، مشخص نیست تحریک عصب واگ (vagus nerve stimulation; VNS) همراه با بازتوانی، برای بهبود حرکات شانه، بازو، ساعد، مچ دست و دست و کیفیت زندگی تا 3 ماه پس‌از درمان، بهتر از بازتوانی به‌تنهایی است یا خیر.

• VNS ممکن است منجر به افزایش اندک تا عدم افزایش در خطر عوارض جانبی شود. مطالعات واردشده عوارض جانبی کمی را گزارش کردند و هیچ‌کدام به‌طور روشن با درمان VNS مرتبط نبودند.

• این مرور کاکرین، شکاف‌های تحقیقاتی را، مانند فقدان پیگیری طولانی‌مدت پس‌از درمان، برجسته می‌کند. برخی از مطالعات کیفیت زندگی را بررسی کردند اما همیشه نتایج را گزارش نکردند.

عصب واگ چیست؟

عصب واگ یک عصب بلند (دسته‌ای از الیاف مانند کابل برق) است که از سر به سراسر بدن امتداد دارد. این عصب به تنظیم عملکردهای اساسی بدن، مانند ضربان قلب، تنفس و هضم غذا کمک می‌کند.

تحریک عصب واگ چگونه می‌تواند به افرادی که دچار سکته مغزی شده‌اند، کمک کند؟

در طول سکته مغزی، جریان خون به مغز قطع شده و باعث مرگ سلول‌های مغزی می‌شود. افرادی که از سکته مغزی جان سالم به در می‌برند، اغلب در حرکت مشکل دارند. شانه‌ها، بازوها، مچ‌ها و دست‌های آن‌ها (اندام فوقانی) ممکن است به‌دلیل کاهش قدرت و هماهنگی به‌درستی کار نکنند. این وضعیت بر توانایی آن‌ها در انجام فعالیت‌های روزانه تاثیر می‌گذارد. بازیابی عملکرد اندام فوقانی پس‌از سکته مغزی ممکن است کُند یا ناقص باشد. علاوه بر درمان‌های بازتوانی معمول، مانند دارودرمانی و فیزیوتراپی، تحریک عصب واگ با سیگنال الکتریکی (VNS) ممکن است ارتباط میان مغز و بدن را بهبود بخشد و به افراد کمک کند تا عملکرد اندام فوقانی خود را بازیابند. سیگنال‌های الکتریکی را می‌توان با استفاده از یک دستگاه کاشته‌شده از طریق جراحی (VNS تهاجمی) یا الکترودهای روی پوست (VNS غیرتهاجمی) به عصب واگ ارسال کرد. نحوه عملکرد VNS به‌طور کامل شناخته نشده است، اما ممکن است با کاهش التهاب و تغییر در فعالیت مواد شیمیایی مختلف بدن به این امر کمک کند. عوارض جانبی ناخواسته VNS ممکن است شامل گرفتگی صدا و بی‌حسی در ناحیه گلو-چانه، تنگی نفس و ضربان قلب آهسته باشد. هم‌چنین، در افرادی که VNS به‌صورت جراحی کاشته می‌شود، خطر بروز عفونت و کبودی وجود دارد.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم انجام VNS در کنار درمان‌های بازتوانی استاندارد، در مقایسه با بازتوانی به‌تنهایی، به افرادی که دچار سکته مغزی شده‌اند، کمک می‌کند تا عملکرد اندام فوقانی خود را بهتر بازیابی کنند یا خیر. هم‌چنین، این روش عوارض جانبی داشت و بر کیفیت زندگی تاثیری گذاشت یا خیر. ما عمدتا تاثیرات VNS را 6 تا 12 هفته پس‌از درمان بررسی کردیم.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که VNS را همراه با بازتوانی در مقابل بازتوانی به‌تنهایی در افرادی که دچار سکته مغزی شدند، مقایسه کردند. افراد در این مطالعات می‌بایست 18 سال یا بیشتر سن داشته باشند و می‌توانستند در هر مرحله‌ای از بهبودی از اولین سکته مغزی خود قرار گرفته باشند. ما مطالعات را از نظر کیفیت بررسی کردیم، نتایج آن‌ها را ترکیب کرده، و اعتماد خود را به شواهد براساس روش‌های انجام، حجم‌نمونه و کیفیت آن‌ها ارزیابی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 10 مطالعه را یافتیم که 547 شرکت‌کننده را وارد کردند. مطالعات واردشده در چین، انگلستان، ایالات متحده آمریکا و ایتالیا انجام شدند. نه مورد از آن‌ها به انگلیسی، و یک مطالعه به چینی نوشته شدند. تمام درمان‌های VNS با بازتوانی همراه بودند و با بازتوانی به‌تنهایی مقایسه شدند. سه مطالعه از VNS تهاجمی، و هفت مطالعه از VNS غیرتهاجمی استفاده کردند. همه مطالعات شامل مردان و زنان بودند. خدمات سرپایی بیمارستان یا مراکز سلامت اکثر افراد را درمان کردند. تمام مطالعات نتایج را 6 تا 12 هفته پس‌از درمان، سه مطالعه 6 ماه پس‌از درمان، و یک مطالعه 12 ماه پس‌از درمان اندازه‌گیری کردند. ما هم‌چنین 23 مطالعه در حال انجام و 14 مطالعه را یافتیم که کامل شده‌اند، اما نتایج آن‌ها هنوز در دسترس نیست.

نتایج اصلی

ما در مورد تاثیر VNS همراه با بازتوانی در مقایسه با بازتوانی به‌تنهایی بر حرکت اندام فوقانی (10 مطالعه، 499 نفر) و کیفیت زندگی (3 مطالعه، 180 نفر) 6 تا 12 هفته پس‌از درمان، بسیار نامطمئن هستیم. VNS ممکن است منجر به افزایش اندک تا عدم افزایش در خطر عوارض جانبی شود (8 مطالعه، 416 نفر). این معادل است با حدود 42 مورد از هر 1000 بیمار که با VNS همراه با بازتوانی دچار عوارض جانبی می‌شوند، در مقایسه با 19 مورد از هر 1000 بیمار که فقط با بازتوانی دچار این عوارض می‌شوند.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

سطح قطعیت نتایج این مرور، بسیار پائین تا پائین است. مطالعات نتایج متناقضی را نشان دادند و شامل تعداد کمی از بیماران بودند. مطالعات هم‌چنین کاملا با یکدیگر متفاوت بودند زیرا از انواع مختلف VNS و انواع مختلف بازتوانی استفاده ‌کردند، که مقایسه نتایج را دشوار ساخت.

درحالی‌که تعداد کمی از مطالعات واردشده از کیفیت خوبی برخوردار بودند، برخی دیگر در نحوه برنامه‌ریزی و گزارش‌دهی خود مشکلاتی داشتند که باعث شد نتایج آن‌ها کمتر قابل اعتماد باشند. هنوز همه نتایج مطالعه منتشر نشده‌اند.

این مرور کاکرین، شکاف‌های تحقیقاتی را، مانند فقدان پیگیری طولانی‌مدت و نبود نتایجی که برای افراد دچار سکته مغزی مهم هستند، برجسته می‌کند. برخی از مطالعات کیفیت زندگی را بررسی کردند اما همیشه نتایج را گزارش نکردند.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا می 2025 به‌روز است.