پیامهای کلیدی
-
پنج آنالوگ سریعالاثرتر انسولین (faster-acting insulin analogue) در مقایسه با انسولین رگولار انسانی (regular human insulin) ممکن است مزایای مشابهی در کنترل سطح قند خون داشته باشند.
-
برخی از آنها (لیسپرو فوق-سریع (ultra-rapid lispro)، آسپارت سریعالاثر (fast-acting aspart) و آسپارت) در مقایسه با انسولین رگولار انسانی ممکن است خطر ایجاد عوارض شدید را مانند دورههای افت قند خون کاهش دهند.
-
شواهد مربوط به عوارض خفیف دیابت، کیفیت زندگی و پایبندی به درمان قطعی نبود.
دیابت نوع 1 چیست؟
دیابت نوع 1 وضعیتی است که در آن سطح قند خون (گلوکز) فرد بیشازحد بالا میرود زیرا لوزالمعده (پانکراس) نمیتواند انسولین را برای کنترل سطح گلوکز تولید کند.
این بیماری چگونه درمان میشود؟
افراد مبتلا به دیابت نوع 1 برای کنترل سطح گلوکز و حفظ سلامت خود باید انسولین تزریق کنند. آنالوگهای سریعالاثرتر انسولین، نسخههای اصلاحشده انسولین انسانی هستند که برای عملکرد سریعتر پساز تزریق نسبت به انسولین رگولار انسان طراحی شدهاند. نمونههایی از این داروها شامل انسولین لیسپرو، انسولین آسپارت، انسولین گلولیسین، انسولین آسپارت سریعالاثر (FIASp) و انسولین لیسپرو فوق-سریع (URLi) هستند. آنها میتوانند بلافاصله پیش از صرف غذا تزریق شده و باعث کاهش سطح قند خون پساز مصرف غذا شوند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم تاثیرات درمان طولانیمدت با آنالوگهای انسولین سریعالاثر (و بسیار سریعالاثر) را با انسولین رگولار انسانی یا یک انسولین سریعالاثر دیگر در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 که تزریقهای متعدد روزانه دریافت میکنند، مقایسه کنیم. هدف ما آن بود که در مورد تاثیرات آن بر کنترل سطح قند خون، دورههای افت قند خون، افت قند خون در شب، وقوع یک عارضه جدی (کتواسیدوز دیابتی)، کیفیت زندگی و پایبندی به درمان، اطلاعات بیشتری را کسب کنیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 15 مطالعه را یافتیم که در آنها افراد بهصورت تصادفی در یکی از دو یا چند گروه درمانی قرار داده شدند. مطالعات، آنالوگهای سریعالاثرتر انسولین را با انسولین رگولار انسانی مقایسه کردند و شامل 6335 شرکتکننده بودند. افراد در مطالعات واردشده به مدت 24 تا 52 هفته تحت نظر قرار گرفتند (دوره پیگیری).
نتایج اصلی
طبق آنالیزهای ما، پنج آنالوگ سریعالاثرتر انسولین از نظر کنترل سطح قند خون در کوتاهمدت (که کمتر از یک سال تعریف شد) که با HbA1c اندازهگیری میشود (که نشاندهنده میانگین سطح قند خون در دو تا سه ماه گذشته است)، ممکن است مشابه انسولین رگولار انسانی باشند. ما در مورد تاثیرات آن بر کنترل سطح گلوکز خون ناشتا، دورههای خفیف یا متوسط افت قند خون (بهنام هیپوگلیسمی)، دورههای شدید یا جدی افت قند خون در شب (بهنام هیپوگلیسمی شبانه) یا پایبندی به درمان با انسولین، مطمئن نیستیم. بااینحال، ممکن است بهتر باشند، بهخصوص در مورد هیپوگلیسمی شدید یا یک عارضه بسیار خطرناک با قند خون بالا و کتونهای (اسیدها) ادراری بهنام کتواسیدوز دیابتی.
ما هیچ شواهد بارزی را برای هیپوگلیسمی خفیف یا متوسط در طول شب یا کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (که شامل سلامت جسمانی، روانی، عاطفی و اجتماعی است) نیافتیم. ما هیچ دادهای را برای پیگیری طولانیمدت (که طولانیتر از یک سال تعریف میشود) به دست نیاوردیم.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما اعتماد محدودی به شواهد داریم، عمدتا به این دلیل که اکثر مطالعات بهصورت کورسازی نشده (که در آن متخصصان مراقبتهای سلامت و شرکتکنندگان میدانند کدام درمان را دریافت کردهاند) انجام شدند. همچنین تعداد متوسطی از شرکتکنندگان از ادامه درمان انصراف دادند (بیشاز 5% اما کمتر از 20% از شرکتکنندگان درمان را تا پایان مطالعه ادامه ندادند) و جزئیات مطالعه به اندازه کافی ارائه نشدند، بنابراین نمیتوانیم به همه مطالعات اطمینان داشته باشیم. علاوهبر این، چندین مطالعه تناقضهایی را در روند گزارشدهی روشهای انجام و نتایج خود نشان دادند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا مارچ 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
همانطور که در بسیاری از بحثهای علمی منعکس شده، استفاده از آنالوگ انسولین کوتاه-اثر برای افراد مبتلا به دیابت هنوز بحث برانگیز است.
اهداف
هدف اولیه: مقایسه تاثیرات درمان طولانیمدت با آنالوگهای انسولین (فوق-)کوتاهاثر با انسولین رگولار انسانی یا یک آنالوگ انسولین (فوق-)کوتاهاثر دیگر در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 که تزریقهای متعدد روزانه دارند، از طریق یک متاآنالیز شبکه (network meta-analysis).
هدف ثانویه: بهدست آوردن تخمینی از رتبهبندی نسبی این آنالوگهای انسولین (فوق-)کوتاهاثر در مقایسه با انسولین رگولار انسانی.
روشهای جستوجو
ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Web of Science، پلتفرم بینالمللی پایگاه ثبت کارآزماییهای بالینی سازمان جهانی بهداشت و ClinicalTrials.gov را از آغاز تا 14 می 2025، بدون اعمال محدودیت در زبان نگارش مقاله، جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شده را با طول دوره مداخله حداقل 24 هفته وارد کردیم که آنالوگهای انسولین کوتاه-اثر را با انسولین رگولار انسانی در درمان افراد مبتلا به دیابت نوع 1، که باردار نبودند، مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم دادهها را استخراج کردند و کارآزماییها را برای خطر سوگیری ارزیابی و اختلافات را با اجماع نظر حل کردند. کیفیت کلی مطالعه را با استفاده از ابزار درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) درجهبندی کردیم. از مدلهای اثرات-تصادفی برای تحلیلهای اصلی استفاده کرده و نتایج را در قالب نسبتهای شانس (OR) با 95% فاصله اطمینان (CI) برای پیامدهای دو-حالتی ارائه کردیم.
نتایج اصلی
نه کارآزمایی را شناسایی کردیم که معیارهای ورود را برآورده کرده و شامل 2693 شرکتکننده بودند. طول دوره مداخلات بین 24 و 52 هفته، با میانگین حدود 37 هفته بود. شرکتکنندگان تنوعی را، عمدتا با توجه به طول دوره ابتلا به دیابت و معیارهای ورود/خروج، نشان دادند. اکثر کارآزماییها در دهه 1990 انجام شده و شرکتکنندگان از اروپا، آمریکای شمالی، آفریقا و آسیا به کار گرفته شدند. هیچ یک از کارآزماییها کورسازی نشدند، بهطوری که خطر سوگیری عملکرد، به ویژه برای پیامدهای ذهنی مانند هیپوگلیسمی، در همه کارآزماییها، حضور داشت. علاوه بر این، چندین کارآزمایی ناسازگاریهایی را در گزارشدهی روشها و نتایج نشان دادند.
تفاوت میانگین (MD) در هموگلوبین گلیکوزیله A1c معادل 0.15-% (95% CI؛ 0.2-% تا 0.1-%؛ P value < 0.00001؛ 2608 شرکتکننده؛ 9 کارآزمایی؛ شواهد با کیفیت پائین) و به نفع آنالوگهای انسولین گزارش شد. مقایسه خطر هیپوگلیسمی شدید بین دو گروه درمان، OR معادل 0.89 (95% CI؛ 0.71 تا 1.12؛ P value = 0.31؛ 2459 شرکتکننده؛ 7 کارآزمایی؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین) را نشان داد. برای هیپوگلیسمی کلی، همچنین با در نظر گرفتن اشکال خفیف هیپوگلیسمی، دادهها عموما کیفیت پائینی داشتند، اما تفاوت گروهی قابلتوجهی را نیز نشان ندادند. با توجه به اپیزودهای هیپوگلیسمی شدید شبانه، دو کارآزمایی اثرات آماری معنیداری را به نفع آنالوگ انسولین، انسولین آسپارت (aspart)، گزارش کردند. با این حال، به دلیل گزارشهای متناقض در مقالات و گزارشهای کارآزمایی، اعتبار نتیجه مورد تردید باقی میماند.
همچنین هیچ شواهد بارزی را برای تاثیر قابلتوجه آنالوگهای انسولین بر کیفیت زندگی مرتبط با سلامت پیدا نکردیم. با این حال، نتایج کمی فقط بر اساس زیر-گروههای جمعیت کارآزمایی وجود داشت. هیچ یک از کارآزماییها تاثیرات قابلتوجهی را از نظر افزایش وزن یا هر گونه عارضه جانبی دیگر گزارش نکردند. هیچ کارآزماییای برای بررسی اثرات احتمالی طولانی-مدت (مورتالیتی به هر علتی، عوارض دیابت)، مخصوصا در شرکتکنندگان مبتلا به عوارض مرتبط با دیابت، طراحی نشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
آنالوگهای انسولین (فوق-)کوتاهاثر در پیگیری کوتاهمدت ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در کنترل سطح قند خون، وقوع هیپوگلیسمی غیرشدید و پایبندی به درمان شوند، اما برخی از داروها ممکن است وقوع هیپوگلیسمی شدید/جدی و DKA را کاهش دهند. ما در مورد تاثیرات این انسولینها بر وقوع هیپوگلیسمی خفیف تا متوسط شبانه و کیفیت زندگی مطمئن نیستیم. هیچ دادهای در مورد پیگیری طولانیمدت وجود نداشت.
حمایت مالی
سازمان جهانی بهداشت (WHO).
ثبت
پروتکل این بهروزرسانی: PROSPERO CRD42024599817 ( https://www.crd.york.ac.uk/PROSPERO/view/CRD42024599817 )؛ DOI مرور قبلی: 10.1002/14651858.CD012161 .
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
