پیامهای کلیدی
-
ما مطمئن نیستیم که اتخاذ رویکردهای رفتاری برای توصیههای رعایت بهداشت دهان و دندان در افراد مبتلا به پریودنتیت (periodontitis) (فرم شدید بیماری لثه)، در مقایسه با توصیههای معمول بهتنهایی، مزایای مهمی دارند یا خیر.
-
ما مطمئن نیستیم که اتخاذ رویکردهای رفتاری برای توصیههای رعایت بهداشت دهان و دندان در افراد مبتلا به التهاب لثه (gingivitis) (فرم بیماری با شدت کمتر)، در مقایسه با توصیههای معمول بهتنهایی، مزایای مهمی دارند یا خیر.
-
برای درک بهتر نقش رویکردهای رفتاری در حمایت از افراد مبتلا به بیماری لثه، انجام مطالعات بیشتری مورد نیاز است.
بیماری لثه چیست؟
نشانههای بیماری لثه عبارتند از خونریزی و تورم لثه و بوی بد دهان. التهاب لثه اولین مرحله بیماری است. اگر این وضعیت درمان نشود، میتواند به پریودنتیت منجر شود، که نوع شدیدتری از بیماری لثه است. پریودنتیت میتواند باعث آسیب پایدار به بافتهای نرم و استخوان اطراف دندانها شده، و در برخی موارد ممکن است افراد دندانهای خود را از دست بدهند.
این بیماری چگونه درمان میشود؟
افراد ممکن است برای درمان بیماری لثه به دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان خود نیاز داشته باشند، که گاهی شامل جراحی یا مصرف آنتیبیوتیک میشود. بااینحال، افراد میتوانند با رعایت عادات بهداشت دهان و دندان (مسواک زدن حداقل دو بار در روز و استفاده از نخ دندان یا دیگر وسایل برای تمیز کردن خط لثه میان دندانها) نشانههای بیماری لثه را کاهش دهند. خود-مراقبتی برای افراد مبتلا به بیماری لثه بسیار مهم است، و موفقیت درمان دندان به این امر بستگی دارد. اگرچه این توصیههای بهداشت دهان و دندان از سوی دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان به افراد مبتلا به بیماری لثه ارائه میشود، میدانیم که برخی افراد هنوز بهداشت دهان و دندان خود را به اندازه کافی خوب رعایت نمیکنند تا بیماری خود را مدیریت کنند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم رویکردهای رفتاری به توصیههای بهداشت دهان و دندان در بهبود عادات بهداشت دهان و دندان در بزرگسالان مبتلا به بیماری لثه، موثرتر از توصیههای معمول بهتنهایی هستند یا خیر. رویکردهای رفتاری شامل تکنیکهای تغییر رفتار هستند که برای کمک به افراد در تغییر الگوهای رفتاری معمول خود طراحی شدهاند.
بهطور خاص، ما خونریزی (پساز پروب کردن (probing) یا اعمال فشار ملایم روی محلهای آسیبدیده)، التهاب (لثههای متورم)، پلاک (لایه چسبندهای از باکتری که روی دندانها تشکیل میشود)، عمق پاکتها (فضاهای اطراف دندانها ناشی از بیماری لثه) و اتصال دندان به استخوان را بررسی کردیم. ما همچنین بررسی کردیم که افراد بیشتر احتمال داشت بهبودی در عادات بهداشت دهان و دندان را گزارش کنند یا خیر، و اینکه آسیبهایی ناشی از رویکردهای رفتاری وجود داشت یا خیر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی در مورد بزرگسالان مبتلا به بیماری لثه بودیم. ما مطالعاتی را وارد کردیم که رویکردهای رفتاری به توصیههای بهداشت دهان و دندان را با توصیههای معمول بهتنهایی مقایسه کردند. براساس اینکه مداخله به افرادی ارائه شد که مبتلا به پریودنتیت بودند یا ژینژیویت، نتایج را مقایسه و خلاصه کردیم. در افراد مبتلا به پریودنتیت، نتایج را جداگانه برای کسانی که هرگز برای بیماری لثه درمان نشده بودند (درمان فعال) یا تحت مراقبت طولانیمدت (درمان حمایتی) قرار گرفتند، گزارش کردیم. سطح اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روش انجام و حجمنمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
تعداد 25 مطالعه را شامل 1422 نفر پیدا کردیم. نوزده مطالعه فقط شامل افراد مبتلا به پریودنتیت بودند؛ پنج مطالعه فقط افراد مبتلا به التهاب لثه را وارد کردند؛ و یک مطالعه شامل هر دو نوع بیماری بود.
مطالعات واردشده از رویکردهای رفتاری مختلفی برای تغییر عادات بهداشت دهان و دندان افراد استفاده کردند. انواع رویکردها شامل استفاده از برنامههای کاربردی تلفن همراه (برای ارائه اطلاعات بهداشت دهان و دندان یا ارسال یادآوری)، دوربینها یا آینههای داخل دهانی (برای ارائه بازخورد به افراد در مورد پیشرفت بیماری)، ارائه مشاوره دقیقتر و شخصیسازیشده، تامین درمان بهداشت دهان و دندان برای استفاده در منزل، بحث با استفاده از مشاوره یا تکنیکهای مصاحبه انگیزشی (برای کمک به تغییر رفتارهای افراد)، یا ثبت گزارش روزانه برای بحثهای بعدی در قرارهای دندانپزشکی بودند.
نتایج اصلی
برای بزرگسالان مبتلا به پریودنتیت، مشخص نیست که رویکردهای رفتاری در کاهش خونریزی، التهاب، پلاک یا عمق پاکتها، بهتر از توصیههای معمول بهتنهایی هستند یا خیر. همچنین مشخص نیست افرادی که رویکردهای رفتاری را دریافت میکنند، در مقایسه با افرادی که فقط توصیههای معمول را دریافت میکنند، احتمال بیشتری دارد که بهبودی در عادات بهداشت دهان و دندان خود را گزارش کنند. این یافته در مورد افرادی که درمان فعال یا حمایتی را برای بیماری خود دریافت کردند، یکسان بود.
برای بزرگسالان مبتلا به التهاب لثه، مشخص نیست که رویکردهای رفتاری در کاهش نشانههای التهاب لثه یا بهبود عادات بهداشت دهان و دندان افراد، بهتر از توصیههای معمول بهتنهایی هستند یا خیر.
در زمان جستوجوی ما، هیچ مطالعهای را نیافتیم که اطلاعاتی را در مورد اتصال دندان به استخوان، یا عوارض آن گزارش کرده باشد.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به شواهد در این مرور اطمینان بسیار کمی داریم، زیرا:
-
ممکن است افراد از رویکردی که دریافت کردند، آگاه بوده باشند، که میتوانست بر نتایج تاثیر گذاشته باشد؛
-
مطالعات همیشه تمام اطلاعات مورد نیاز ما را گزارش نکردند؛
-
اکثر مطالعات حجمنمونه بسیار کوچکی داشتند، یا تعداد افراد کافی نبود تا بتوانیم در مورد نتایج مطمئن باشیم؛
-
همه مطالعات بهطور متفاوتی طراحی شدند، و گاهی تفاوتهایی میان نتایج مطالعات وجود داشتند.
شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا 3 جولای 2024 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
تعیین تاثیر مداخلات رفتاری با هدف بهبود سطح بهداشت دهان و دندان در بزرگسالان مبتلا به بیماریهای پریودنتال (از جمله التهاب لثه (ژینژیویت (gingivitis)) و پریودنتیت (periodontitis)).
روشهای جستوجو
ما تا 3 جولای 2024 در CENTRAL؛ MEDLINE و سه بانک اطلاعاتی دیگر جستوجو کردیم. ما همچنین دو پایگاه ثبت کارآزماییها (26 فوریه 2025) و فهرست منابع مطالعات واجد شرایط و مرورهای سیستماتیک مرتبط را جستوجو کردیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
در حال حاضر، شواهد کافی برای اثبات اثربخشی مداخلات رفتاری بر شاخصهای بالینی بیماریهای لثه و پریودنتال وجود ندارد. بنابراین، ما قادر به نتیجهگیری در مورد اثربخشی آنها برای بهبود سطح بهداشت دهان و دندان در بزرگسالان مبتلا به بیماریهای پریودنتال نیستیم.
تحقیقات آینده باید بر مداخلاتی تمرکز کنند که براساس مکانیسمهای قابل قبول عمل توسعه یافتهاند تا درک ما را از چگونگی عملکرد مداخلات برای تغییر رفتار افزایش دهند. کارآزماییهای آینده باید به دنبال رفع محدودیتهای روششناسی (methodology) برجستهشده در این مرور باشند. علاوهبر این، گزارش کارآزماییهای آینده باید جامع و شفاف باشد.
حمایت مالی
این مرور کاکرین (تا حدی) توسط دانشکده دندانپزشکی دانشگاه پنسیلوانیا تامین مالی شد.
ثبت
پروتکل مطالعه از طریق این DOI در دسترس است: 10.1002/14651858.CD012049
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.