پیام‌های کلیدی
درمان زودهنگام عفونت استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA) (نوعی باکتری که در برابر برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم است) در افراد مبتلا به فیبروز سیستیک (CF) امکان‌پذیر به نظر می‌رسد، اما در مورد اثربخشی درمان معمول فعلی مطمئن نیستیم.
کاربردهای بلندمدت درمان مشخص نیستند.
برای ارزیابی عفونت MRSA و درمان آن در عصر درمان فیبروز سیستیک با تعدیل‌کننده‌های تنظیم‌کننده هدایت غشایی (CFTR) (داروهایی که پروتئین شکسته ساخته‌شده توسط ژن CF را ترمیم می‌کنند تا نمک و آب بتوانند به‌درستی در سلول‌ها حرکت کرده و به حرکت مخاط از ریه‌ها کمک کنند)، به انجام تحقیقات بیشتری نیاز است.
فیبروز سیستیک (CF) چیست؟
CF یک بیماری ارثی است که باعث تجمع مخاط غلیظ در ریه‌ها و دیگر اندام‌ها می‌شود. سرفه کردن این مخاط غلیظ برای افراد مبتلا به CF بسیار دشوار است، که باعث می‌شود مخاط به محل مناسبی برای رشد میکروب‌ها (از جمله MRSA) تبدیل شود و آنها را بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌های قفسه سینه کند. CF با گذشت زمان بدتر می‌شود. اگرچه در حال حاضر هیچ درمانی برای آن وجود ندارد، بسیاری از افراد مبتلا به CF می‌توانند زندگی فعال و کاملی داشته باشند.
MRSA چیست و چگونه درمان می‌شود؟
MRSA (استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین) باکتری‌هایی هستند که باعث عفونت شده و با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند. بااین‌حال، MRSA در برابر برخی از انواع آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم است و درمان عفونت را دشوار می‌کند. آنها گاهی «ابرمیکروب (superbug)» نامیده می‌شوند و ابتلا به عفونت با MRSA، به‌ویژه برای افراد مبتلا به CF، نگران‌کننده است، زیرا تصور می‌شود که MRSA می‌تواند آسیب بیشتری را نسبت به باکتری‌های دیگری که در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم نیستند، ایجاد کند.
MRSA معمولا با ترکیبی از آنتی‌بیوتیک‌ها، چه به‌صورت خوراکی و چه به‌صورت استنشاقی، در کنار درمان ضدعفونی (کرم‌های آنتی‌بیوتیکی که روی پوست و حفره‌های بینی مالیده می‌شوند) درمان می‌شود.
ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها:
می‌تواند عفونت MRSA را در ریه‌های کودکان یا بزرگسالان مبتلا به CF از بین ببرد؛
باعث عفونت با دیگر باکتری‌های مقاوم نمی‌شود؛
عوارض جانبی ایجاد نمی‌کند.
ما چه‌کاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که آنتی‌بیوتیک‌ها (خوراکی یا استنشاقی) را برای درمان عفونت‌های MRSA در افراد مبتلا به CF بررسی کردند.
مطالعات می‌بایست درمان آنتی‌بیوتیکی را با عدم درمان، دارونما (placebo) (درمان ساختگی) یا دیگر انواع آنتی‌بیوتیک‌ها مقایسه کرده بودند.
بیماران می‌بایست مبتلا به CF و عفونت فعلی با MRSA می‌بودند.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما پنج مطالعه را یافتیم که 410 فرد مبتلا به CF و عفونت MRSA را بررسی کردند. مطالعات در ایتالیا یا آمریکای شمالی انجام شدند و از هشت هفته تا شش ماه به طول انجامید. افراد حاضر در این مطالعات (با تعداد مساوی زن و مرد) جوان بودند (میانگین سنی 11 تا 25 سال).
آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی در مقایسه با عدم درمان (2 مطالعه، 106 نفر)
یک گروه از افراد مبتلا به CF با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی (تری‌متوپریم، سولفامتوکسازول و ریفامپیسین یا کوتریموکسازول و ریفامپیسین)، به‌علاوه درمان ضدعفونی تحت درمان قرار گرفتند؛ گروه دیگر هیچ درمانی را دریافت نکردند.
آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی ممکن است MRSA را از بین ببرند. یک کارآزمایی به‌دلیل فواید آشکار آنتی‌بیوتیک‌ها زودتر از موعد متوقف شد، اما عفونت در برخی از افراد بدون هیچ درمانی ریشه‌کن شد. در شش ماه، هیچ تفاوتی میان گروه‌ها در تعداد افرادی که هنوز به MRSA مبتلا بودند، وجود نداشت.
آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است عملکرد ریه را افزایش دهند.
ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت میان گروه‌ها در کیفیت زندگی، فراوانی تشدید بیماری (اگرچه یک مطالعه گزارش داد که افراد کمتری در شش ماه اول با مصرف آنتی‌بیوتیک در بیمارستان بستری شدند)، عوارض جانبی درمان یا تغییرات وزن وجود داشته باشد.
آنتی‌بیوتیک‌های استنشاقی در مقایسه با دارونما (2 مطالعه، 251 نفر)
هر دو مطالعه دوز استاندارد ونکومایسین (یک آنتی‌بیوتیک استنشاقی) را با دارونما (یک داروی ساختگی)، و یک مطالعه نیز دوز استاندارد ونکومایسین را با دوز بالا مقایسه کردند.
آنتی‌بیوتیک‌های استنشاقی در مقایسه با دارونما (2 مطالعه) احتمالا هیچ تفاوتی را در عملکرد ریه ایجاد نمی‌کنند، اما نتایج حاصل از یک مطالعه نشان دادند که آنتی‌بیوتیک‌های استنشاقی احتمالا پس‌از 20 هفته منجر به افزایش اندکی در عملکرد ریه می‌شوند.
دوز استاندارد ونکومایسین در مقایسه با دارونما احتمالا هیچ تفاوتی را در فراوانی تشدید بیماری ایجاد نمی‌کند (2 مطالعه)؛
یک مطالعه، زمان طولانی‌تری را تا شعله‌ور شدن بعدی تشدید بیماری با دوز پائین‌تر ونکومایسین گزارش کرد؛
یک مطالعه کاهش سطوح باکتری MRSA را با دوز بالاتر ونکومایسین تا یک ماه نشان داد؛
هیچ‌یک از مطالعات هیچ تفاوتی را در کیفیت زندگی یا عوارض جانبی گزارش نکردند.
آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی به‌علاوه استنشاقی در مقایسه با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی به‌علاوه دارونما (1 مطالعه، 25 نفر)
یک مطالعه، ترکیبی از آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی را به‌علاوه استنشاقی با آنتی‌بیوتیک‌های استنشاقی به‌علاوه دارونما مقایسه کرد.
ما مطمئن نیستیم که کدام‌یک از این درمان‌ها تفاوتی را در ریشه‌کنی MRSA ایجاد کردند؛
ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت میان گروه‌ها از نظر عملکرد ریه، کیفیت زندگی یا عوارض جانبی وجود داشته باشد؛
مطالعات تغییری را در وزن یا دفعات عود بیماری گزارش نکردند.
محدودیت‌های شواهد چه هستند؟
میزان اعتماد ما به تاثیرات درمان از سطح بالا تا بسیار پائین رتبه‌بندی شد. این به‌دلیل مشکلات بالقوه در طراحی کارآزمایی (افراد می‌دانستند کدام درمان را دریافت کردند) یا به این دلیل بود که تعداد کمی از افراد در هر کارآزمایی حضور داشتند و بسیاری از آنها از مطالعه خارج شدند.
این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟
این مطالعه در واقع مرور قبلی را که در سال 2022 منتشر شد، به‌روز می‌کند. شواهد تا 28 اپریل 2026 به‌روز است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
فیبروز سیستیک یک اختلال ارثی مغلوب مربوط به انتقال کلراید است که با عفونت‌های ریوی عود کننده و مکرر ناشی از ارگانیسم‌های مقاوم شناخته می‌شود که منجر به بدتر شدن عملکرد ریه و مورتالیتی زودهنگام در مبتلایان می‌شوند.
استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (meticillin-resistant Staphylococcus aureus; MRSA) نه فقط یک عفونت مهم در افرادی است که در بیمارستان بستری هستند، بلکه یک پاتوژن بالقوه خطرناک در فیبروز سیستیک نیز به حساب می‌آید. به نظر می‌رسد عفونت مزمن ریوی با MRSA در افرادی ایجاد می‌شود که مبتلا به فیبروز سیستیک با پیامدهای بالینی بدتر بوده و موجب افزایش سرعت کاهش عملکرد ریه می‌شود. نیاز به راهنمایی‌های شفافی برای ریشه‌کن کردن MRSA در فیبروز سیستیک فورا احساس می‌شود، که توسط شواهد قوی پشتیبانی شوند. این یک نسخه به‌روز شده از مرور قبلی است.
اهداف
ارزیابی اثربخشی درمان آنتی‌بیوتیکی طراحی‌شده برای ریشه‌کنی MRSA، تعیین اینکه ریشه‌کنی، پیامدهای بالینی و میکروبیولوژیکی بهتری را برای pwCF ایجاد می‌کند یا خیر، و بررسی اینکه تلاش برای ریشه‌کنی MRSA منجر به افزایش ابتلا به دیگر ارگانیسم‌های مقاوم (از جمله سودوموناس آئروژینوزا)، افزایش عوارض جانبی داروها، یا هر دو، می‌شود یا خیر.
روش‌های جست‌وجو
ما پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه CF در کاکرین؛ PubMed؛ MEDLINE و سه پایگاه ثبت کارآزمایی‌ها را جست‌وجو کردیم؛ فهرست منابع مقالات را به‌صورت دستی بررسی کردیم؛ و با متخصصان در این زمینه تماس گرفتیم. آخرین‌بار در 28 اپریل 2026، پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه CF در کاکرین و پایگاه‌های آنلاین ثبت کارآزمایی‌ها را جست‌وجو کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) یا شبه-RCTها که به مقایسه هر گونه ترکیبی از آنتی-میکروب‌های موضعی، استنشاقی، خوراکی یا داخل-وریدی با هدف اولیه ریشه‌کن کردن MRSA در مقایسه با دارونما (placebo)، درمان استاندارد یا عدم-درمان پرداختند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
از روش‌های استاندارد روش‌شناسی (methodology) مورد نظر کاکرین و رویکرد درجه‌بندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation; GRADE) برای ارزیابی قطعیت شواهد استفاده کردیم.
نتایج اصلی
این مرور سه کارآزمایی را با 135 شرکت‌کننده مبتلا به عفونت MRSA وارد کرد. دو کارآزمایی درمان فعال را در مقابل فقط تحت نظر قرار دادن بیمار و یک کارآزمایی درمان فعال را با دارونما مقایسه کردند.
درمان فعال در مقابل تحت نظر قرار دادن بیمار
در هر دو کارآزمایی (106 شرکت‌کننده)، درمان فعال شامل تری‌متوپریم (trimethoprim) و سولفامتوکسازول (sulfamethoxazole) خوراکی همراه با ریفامپیسین (rifampicin) بود. یک کارآزمایی مصرف این ترکیب را به مدت دو هفته همراه با ضد-عفونی کردن بینی، پوست و دهان و دوره سه-هفته‌ای ضد-عفونی کردن محیط اجرا کرد، در حالی که کارآزمایی دوم این ترکیب دارویی را به مدت 21 روز با پنج روز مصرف موپیروسین (mupirocin) داخل بینی انجام داد. هر دو کارآزمایی ریشه‌کنی موفقیت‌آمیز MRSA را در افراد مبتلا به فیبروز سیستیک گزارش کردند، اما از تعاریف مختلفی برای ریشه‌کنی بهره بردند.
یک کارآزمایی (45 شرکت‌کننده) ریشه‌کنی MRSA را به‌عنوان کشت‌های تنفسی MRSA منفی در روز 28 تعریف کرد، و گزارش داد که تری‌متوپریم و سولفامتوکسازول خوراکی همراه با ریفامپیسین ممکن است منجر به نسبت بالاتری از کشت‌های منفی در مقایسه با کنترل شود (نسبت شانس (OR): 12.6؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 2.84 تا 55.84؛ شواهد با قطعیت پائین). با این حال، تا روز 168 پیگیری، تفاوتی بین گروه‌ها در نسبتی از شرکت‌کنندگان که MRSA منفی باقی ماندند، دیده نشد (OR: 1.17؛ 95% CI؛ 0.31 تا 4.42؛ شواهد با قطعیت پائین).
کارآزمایی دوم، ریشه‌کنی موفقیت‌آمیز را به‌عنوان عدم-وجود MRSA پس از درمان در حداقل سه کشت در یک دوره شش ماه تعریف کرد. ما مطمئن نیستیم که مداخله به نتایجی منجر شد که به نفع گروه درمان باشد یا خیر زیرا قطعیت شواهد بسیار پائین بود (OR: 2.74؛ 95% CI؛ 0.64 تا 11.75). هیچ تفاوتی بین گروه‌ها در پیامدهای باقی‌مانده برای این مقایسه وجود نداشت: کیفیت زندگی، فراوانی تشدید حملات تنفسی یا عوارض جانبی (همه شواهد با قطعیت پائین) یا تغییر از سطح پایه در عملکرد ریه یا وزن بدن (هر دو شواهد با قطعیت بسیار پائین). زمان سپری شده تا جدا کردن MRSA مثبت بعدی گزارش نشد. کارآزمایی‌های وارد شده هیچ تفاوتی را بین گروه‌ها از نظر کلونیزاسیون بینی با MRSA نیافتند.
محققان گزارش کردند که نرخ بستری در بیمارستان در غربالگری 168 روز با استفاده از تری‌متوپریم و سولفامتوکسازول خوراکی در ترکیب با ریفامپیسین در مقایسه با گروه کنترل پائین‌تر بود، هر چند پیامد خاصی در این مرور محسوب نمی‌شود (نسبت نرخ (rate ratio): 0.22؛ 95% CI؛ 0.05 تا 0.72؛ P = 0.01).
وانکومایسین نبولیزه شده با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی در مقابل دارونمای نبولیزه شده با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی
کارآزمایی سوم (29 شرکت‌کننده) ریشه‌کنی را به عنوان یک نمونه تنفسی منفی برای MRSA در یک ماه پس از اتمام درمان تعریف کرد. هیچ تفاوتی در ریشه‌کنی MRSA بین گروه‌های درمانی گزارش نشد (OR: 1.00؛ 95% CI؛ 0.14 تا 7.39؛ شواهد با قطعیت پائین). هیچ تفاوتی بین گروه‌ها در عملکرد ریه یا عوارض جانبی (شواهد با قطعیت پائین)، در کیفیت زندگی (شواهد با قطعیت بسیار پائین) یا کلونیزاسیون بینی با MRSA مشاهده نشد. کارآزمایی در مورد تغییر وزن بیمار یا دفعات تشدید حملات گزارشی را ارائه نکرد.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
ریشه‌کنی زودهنگام MRSA در pwCF امکان‌پذیر است؛ شواهد حاصل از یک کارآزمایی نشان داد که درمان فعال MRSA در مقایسه با تحت نظر قرار دادن بیمار ممکن است منجر به نسبت بالاتری از کشت‌های تنفسی MRSA-منفی پس‌از یک ماه شود. بااین‌حال، پیگیری طولانی‌تر نشان داد که درمان ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در نسبتی از شرکت‌کنندگان که MRSA-منفی باقی ماندند، ایجاد کند. یک کارآزمایی در مورد آنتی‌بیوتیک‌های استنشاقی به‌تنهایی در مقایسه با دارونما، کاهش در CFUهای MRSA را با دوز بالاتر آنتی‌بیوتیک گزارش کرد. پیامدهای بالینی بلندمدت هر گزینه درمانی - از نظر عملکرد ریه، مرگ‌میر و هزینه مراقبت - هنوز مشخص نیستند.
به‌دلیل وجود سوگیری‌های بالقوه ناشی از طراحی کارآزمایی، نرخ بالای خروج بیماران از مطالعه و حجم‌نمونه کوچک، سطح قطعیت شواهد را از بالا تا بسیار پائین ارزیابی کردیم. اگرچه ریشه‌کنی زودهنگام MRSA تنفسی در pwCF ممکن است امکان‌پذیر باشد، شواهد موجود نشان نمی‌دهد که درمان معمول MRSA تنفسی در pwCF موثر باشد. برای ارزیابی عفونت MRSA و درمان آن در عصر درمان‌های تعدیل‌کننده، انجام تحقیقات بیشتری لازم است.
حمایت مالی
به‌روزرسانی 2025 تحت بخشی از بودجه کاکرین برای بیماران مبتلا به CF از سوی UK CF Trust و بنیاد CF انجام شد.
ثبت
پروتکل (2012) DOI: 10.1002/14651858.CD009650.
DOI مرور اولیه (2013): 10.1002/14651858.CD009650.pub2.
به‌روزرسانی‌های مطالعه: (2015) DOI: 10.1002/14651858.CD009650.pub3؛ (2018) DOI: 10.1002/14651858.CD123456.pub4؛ (2022) DOI: 10.1002/14651858.CD009650.pub5.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
