پیامهای کلیدی
-
تفاوت اندکی در مدت زمان زنده ماندن زنان مبتلا به سرطان اپیتلیال تخمدان (epithelial ovarian cancer; EOC) پیشرفته (مرحله IIIC/IV) وجود دارد، خواه ابتدا شیمیدرمانی را دریافت کرده باشند یا جراحی را. احتمالا تفاوت کمی در مدت زمان لازم تا عود EOC پساز درمان وجود دارد.
-
انجام شیمیدرمانی پیشاز جراحی احتمالا خطرات جدی جراحی را کاهش میدهد؛ ممکن است خطر نیاز به برداشتن روده را حین جراحی به نصف کاهش دهد؛ و احتمالا منجر به کاهش زیادی در نیاز به استوما (جاییکه روده از طریق دیواره شکم به داخل یک کیسه هدایت میشود تا محتویات آن جمعآوری شود) میشود.
-
تجویز شیمیدرمانی پیشاز جراحی، جایگزینی برای جراحی و به دنبال آن شیمیدرمانی در زنان مبتلا به EOC پیشرفته است. تصمیمگیری در مورد اینکه کدام درمان باید در ابتدا انجام شود، به ترجیح بیمار، میزان سلامت زن در زمان تشخیص، خطرات جراحی، و میزان و گسترش بیماری بستگی دارد.
سرطان اپیتلیال تخمدان چیست، و چگونه درمان میشود؟
سرطان تخمدان هشتمین سرطان شایع در سراسر جهان در زنان است. حدود 90% از سرطانهای تخمدان عبارتند از سرطان اپیتلیال تخمدان (EOC) که از سطح تخمدان یا پوشش لولههای فالوپ ایجاد میشود. اکثر زنان مبتلا به EOC زمانی تشخیص داده میشوند که سرطان آنها در مراحل پایانی است، و بیماری آنها در سراسر حفره شکمی گسترش یافته است (مرحله IIIC/IV). اگرچه میزان بقا (survival) در طول 30 سال گذشته بهبود یافته است، از هر 10 زن مبتلا به سرطان تخمدان، فقط چهار نفر 10 سال پساز تشخیص زنده میمانند.
درمان سرطان تخمدان شامل ترکیبی از جراحی و شیمیدرمانی است. هدف جراحی، حذف هرچه بیشتر سرطان قابل مشاهده است. بااینحال، بعید است که جراحی بهتنهایی EOC را درمان کند، و اکثر زنان به شیمیدرمانی نیز نیاز خواهند داشت. شیمیدرمانی از داروهای مبتنی بر پلاتین برای درمان سلولهایی استفاده میکند که نمیتوان آنها را با جراحی برداشت یا قابل مشاهده نیستند.
بهطور مرسوم، شیمیدرمانی پساز جراحی انجام میشود. با این حال، شیمیدرمانی میتواند پیشاز جراحی انجام شود و سپس، طبق معمول، دورههای باقیمانده شیمیدرمانی صورت گیرند.
چرا این موضوع مهم است؟
زنان مبتلا به EOC پیشرفته ممکن است در زمان تشخیص، آنقدر بیمار باشند که نتوانند جراحی انجام دهند، یا ممکن است برای برداشتن تمام بیماری قابل مشاهده، به جراحی گسترده نیاز داشته باشند. انجام شیمیدرمانی پیشاز جراحی ممکن است سرطان را پیشاز جراحی کوچک کند، بهطوریکه زنان به اندازه کافی بهبود یابند که بتوانند تحت جراحی قرار گیرند یا به جراحی کمتر گسترده نیاز داشته باشند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم انجام شیمیدرمانی پیشاز جراحی بهتر از انجام جراحی در ابتدا و سپس شیمیدرمانی بود یا خیر. هدف مورد نظر ما آن بود که بدانیم چه تعداد از زنان مبتلا به EOC:
-
48 ماه پساز تشخیص زنده ماندند؛
-
24 ماه پساز درمان، EOC نداشتند؛
-
پساز جراحی درگذشتند؛
-
دچار عوارض جانبی ناشی از جراحی شدند؛
-
نیاز به تغییر مسیر روده از طریق دیواره شکم به داخل یک کیسه برای جمع آوری محتویات روده («استوما») یا برداشتن بخشی از روده («رزکسیون روده») داشتند؛ و
-
شاهد بهبودی در کیفیت زندگی خود بودند.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که شیمیدرمانی و به دنبال آن جراحی را در مقایسه با جراحی و به دنبال آن شیمیدرمانی در زنان مبتلا به EOC پیشرفته بررسی کردند. نتایج مطالعات را مقایسه و جمعبندی کرده و میزان اطمینان خود را نسبت به شواهد، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجمنمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما هفت مطالعه را با 2650 زن مبتلا به EOC مرحله III/IV یافتیم که تاثیرات ارائه درمان شیمیدرمانی اولیه و به دنبال آن جراحی و سپس شیمیدرمانی بهصورت عادی را در مقابل جراحی و به دنبال آن شیمیدرمانی مقایسه کردند. مطالعات در سراسر جهان، در 20 کشور، عمدتا کشورهایی با سطح درآمد بالا، انجام شدند.
شیمیدرمانی پیشاز جراحی:
-
تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در تعداد زنانی ایجاد میکند که پساز 48 ماه همچنان زنده ماندند (5 مطالعه، 2380 زن)؛
-
احتمالا تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در تعداد زنانی که پساز 24 ماه عاری از بیماری باقی ماندند، ایجاد میکند (5 مطالعه، 2380 زن)؛
-
مرگومیر ناشی از جراحی را کاهش میدهد (5 مطالعه، 2201 زن)؛
-
احتمالا خطر عوارض جانبی شدید ناشی از جراحی را کاهش میدهد (3 مطالعه، 1094 زن)؛
-
احتمالا منجر به کاهش زیادی در خطر نیاز به تشکیل استوما (3 مطالعه، 1291 زن) یا رزکسیون روده (5 مطالعه، 2237 زن) میشود؛
-
ممکن است کیفیت زندگی را 6 ماه پساز درمان اندکی بهبود بخشد، اما نتایج نامشخص است (3 مطالعه، 559 زن).
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما مطمئن هستیم که شیمیدرمانی پیشاز جراحی هیچ تفاوتی را در بقای کلی ایجاد نمیکند و مرگومیر ناشی از جراحی را کاهش میدهد. ما به چند دلیل به بقیه شواهد اطمینان کمتری داریم. مشخص بود که زنان چه درمانی دریافت کردند، که ممکن است نتایج را تغییر داده باشد. اگرچه این مطالعات فقط زنان مبتلا به EOC پیشرفته (مرحله IIIC/IV) ر وارد کردند، و بسیاری از آنها بیماری گستردهای داشتند، مطالعات بعدی فقط زنانی را بررسی کردند که جراحان فکر میکردند میتوانند تمام بیماری قابل مشاهده را با جراحی بردارند. ما فقط توانستیم نتایج پنج مورد از هفت مطالعه را آنالیز کنیم. نتایج مطالعات بیشتر را در صورت در دسترس بودن، اضافه خواهیم کرد.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا 9 اکتبر 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
ارزیابی مزایا و معایب درمان زنان مبتلا به EOC پیشرفته با شیمیدرمانی پیشاز جراحی کاهنده سلول یا سیتوریداکتیو (cytoreductive surgery) (شیمیدرمانی نئوادجوانت (neoadjuvant chemotherapy; NACT)) در مقایسه با درمان متداول که در آن شیمیدرمانی پساز جراحی سیتوریداکتیو (جراحی سیتوریداکتیو اولیه (primary cytoreductive surgery; PCRS)) انجام میشود.
روشهای جستوجو
ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase؛ ClinicalTrials.gov؛ و پلتفرم بینالمللی ثبت کارآزماییهای بالینی سازمان جهانی بهداشت را تا 9 اکتبر 2025 جستوجو کردیم. همچنین فهرست منابع مقالات مرتبط را برای یافتن مطالعات بیشتر بررسی کردیم. برای دریافت اطلاعات بیشتر با محققان اصلی مطالعات مرتبط تماس گرفتیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهدی با قطعیت بالا تا متوسط نشان میدهد که احتمالا تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در پیامدهای بقای اولیه میان PCRS و NACT برای افراد مبتلا به EOC پیشرفته که برای هریک از گزینههای درمانی مناسب هستند، وجود دارد. NACT خطر مرگومیر پساز جراحی را کاهش میدهد، و احتمالا خطر بروز عوارض جانبی جدی را در زمان انجام جراحی، و نیاز به تشکیل استوما را کم میکند. با وجود تغییرات قابل توجه در رادیکالیسم جراحی، این دادهها در طول حدود 20 سال مطالعه ثابت ماندهاند و باید زنان و پزشکان (شامل تیمهای متخصص زنان و زایمان چندرشتهای) را آگاه کنند تا امکان شخصیسازی درمان برای هر بیمار، با در نظر گرفتن قابلیت جراحی، سن، بافتشناسی، مرحله و وضعیت عملکردی، فراهم شود. دادههای بیشتری از مطالعات منتشرنشده در مجلات داوری همتا (peer review) و مطالعات در حال انجام منتشر خواهند شد، اما بعید است که نتایج این مرور را بهطور قابل توجهی تغییر دهند.
حمایت مالی
این مرور کاکرین، منبع حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
Protocol (2005): 10.1002/14651858.CD005343 :DOI
مرور اولیه (2007): 10.1002/14651858.CD005343 :DOI
بهروزرسانی مرور (2012): 10.1002/14651858.CD005343 :DOI
بهروزرسانی مرور (2019): 10.1002/14651858.CD005343 :DOI
بهروزرسانی مرور (2021): 10.1002/14651858.CD005343 :DOI
بهروزرسانی مرور (2021a): 10.1002/14651858.CD005343 :DOI
بهروزرسانی مرور (2025): 10.1002/14651858.CD005343 10.1002/14651858.CD005343.pub7
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
