کدام روش جراحی برای درمان آرتروز (ساییدگی و پارگی) انگشت شست عملکرد بهتری دارد؟

پیام‌های کلیدی

• تراپزیکتومی (برداشتن استخوان در پایه انگشت شست) با LRTI (تعویض لیگامان و تقویت مفصل با تاندون از ساعد) در مقایسه با تراپزیکتومی ممکن است از 3 تا 54 ماه پس‌از درمان، مزیتی اندک یا عدم مزیت برای درد، عملکرد، تصویربرداری مفصل یا عوارض جانبی داشته باشد.

• ما نمی‌دانیم بهترین روش جراحی برای درمان آرتروز انگشت شست کدام است. انجام پژوهش‌های بیشتر در این زمینه مورد نیاز است.

آرتروز انگشت شست چیست؟

آرتروز یک بیماری مفصلی است که گاهی «بیماری ساییدگی و پارگی (wear and tear disease)» نامیده می‌شود. ایجاد آرتروز در پایه انگشت شست (مفصل تراپزیومتاکارپال (trapeziometacarpal joint)) ممکن است باعث درد، سفتی و ضعف در انگشت شست شود. این وضعیت می‌تواند بر چگونگی حرکت انگشت شست، میزان قدرت گرفتن اشیا و میزان توانایی فرد در انجام کارهای روزمره در منزل یا محل کار تاثیر بگذارد.

اگرچه بسیاری از افراد از این وضعیت رنج می‌برند، تاثیرات آن بر احساس شما را نمی‌توان با اشعه ایکس اندازه‌گیری کرد. بنابراین، آرتروز انگشت شست براساس تاثیرات آن به‌جای آنچه در اشعه ایکس دیده می‌شود، درمان می‌شود.

این تاثیرات برای بسیاری از افراد بسیار ناچیز بوده، و درمان لازم نیست. برخی مشاغل و سرگرمی‌ها می‌توانند آن را بدتر کنند، به خصوص اگر فرد نیاز به گرفتن و نیشگون گرفتن زیاد داشته باشد.

آرتروز انگشت شست چگونه درمان می‌شود؟

آرتروز انگشت شست را می‌توان با استفاده از روش‌های زیر درمان کرد:

• رویکردهای غیرجراحی، مانند آتل‌بندی یا داروهای ضدالتهاب

• تزریق استروئید

• جراحی - اغلب زمانی استفاده می‌شود که دو روش اول موثر نباشند

انواع مختلفی از جراحی وجود دارند، اما هدف همه آن‌ها کاهش درد و افزایش عملکرد (یا کاهش ناتوانی) است. اکثر جراحی‌ها با برداشتن استخوان تراپزیوم (trapezium) در پایه انگشت شست (trapeziectomy) شروع می‌شوند و سپس مفصل با استفاده از لیگامان‌ها یا تاندون‌هایی که از جای دیگری از بدن، از یک اهداکننده یا از انواع مصنوعی گرفته می‌شوند، بازسازی یا محکم می‌شود. رایج‌ترین روش، تراپزیکتومی با بازسازی لیگامان و قرار دادن تاندون در مفصل (ligament reconstruction and tendon interposition; LRTI) است. این جراحی شامل بازسازی لیگامانی است که استخوان‌های بین انگشت شست و اشاره را به هم متصل می‌کند و فضای خالی ایجاد شده توسط استخوان برداشته‌شده را با تاندون اضافی ساعد پر می‌کند تا از شست پشتیبانی کند. دیگر انواع جراحی شامل باز گذاشتن فضای باقی‌مانده از تراپزیکتومی برای پر کردن آن با بافت اسکار (haematoma distraction) یا جایگزینی کامل مفصل با مفاصل مصنوعی (آرتروپلاستی) است.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود بهترین روش‌های جراحی را برای افراد مبتلا به آرتروز انگشت شست برای موارد زیر تعیین کنیم:

• کاهش درد، ناتوانی، عوارض جانبی و موفق نبودن درمان (که منجر به جراحی بیشتر می‌شود)، و

• بهبودی در کیفیت زندگی.

ما هم‌چنین ‌خواستیم تاثیرات روش‌های مختلف را بر رضایت افراد از درمان و اینکه مفصل در عکس‌برداری با اشعه ایکس چگونه به نظر می‌رسد، بدانیم.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که روش‌های مختلف جراحی را برای درمان استئوآرتریت انگشت شست مقایسه کردند. افراد حاضر در این مطالعات می‌توانستند از هر سن یا جنسیتی بوده باشند، دچار آرتروز شدید یا خفیف باشند و از هر کجای دنیا باشند. نتایج به دست آمده را مقایسه و جمع‌بندی کرده و اعتماد خود را نسبت به این شواهد رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 25 مطالعه را با 1591 نفر، که اکثرا زن بودند، شناسایی کردیم. این مطالعات از روش‌های مختلف جراحی استفاده کردند. پرکاربردترین روش، تراپزیکتومی با LRTI بود. مطالعات، افراد را به مدت 12 تا 120 ماه پیگیری کردند.

هیچ مطالعه‌ای جراحی دارونما (جراحی بدون هدف اصلاح آرتروز) یا جراحی ساختگی (جراحی ساختگی) را به‌عنوان مقایسه در نظر نگرفت.

نتایج اصلی

تراپزیکتومی همراه با LRTI در مقایسه با تراپزیکتومی ممکن است مزیتی اندک برای درد، عملکرد، تصویربرداری مفصل یا عوارض جانبی، بین 3 تا 54 ماه پس‌از درمان داشته باشد یا هیچ فایده‌ای نداشته باشد (4 مطالعه؛ 421 شرکت‌کننده).

درد در مقیاس 0 تا 100 (0 به معنای بدون درد) با تراپزیکتومی همراه با LRTI به میزان 2.8 امتیاز بهتر بود.

• افرادی که تحت تراپزیکتومی همراه با LRTI قرار گرفتند، به درد خود 23.2 امتیاز دادند.

• افرادی که تحت تراپزیکتومی قرار گرفتند، درد خود را 26 امتیاز ارزیابی کردند.

عملکرد فیزیکی در مقیاس 0 تا 100 (0 بهترین عملکرد) با تراپزیکتومی همراه با LRTI به میزان 0.01 امتیاز بدتر بود.

عوارض جانبی: پس‌از تراپزیکتومی با LRTI، تعداد 66 مورد بیشتر در هر 1000 بیمار دچار عوارض جانبی در پایان دوره پیگیری شدند.

• 133 مورد در هر 1000 بیمار، یک عارضه جانبی را با تراپزیکتومی همراه با LRTI گزارش کردند.

• 67 مورد در هر 1000 بیمار، یک عارضه جانبی را با تراپزیکتومی گزارش کردند.

تصویربرداری از مفصل: فاصله میان استخوان اسکافوئید (استخوانی در مچ دست) و اولین متاکارپال (استخوانی در دست که مچ دست را به انگشت شست متصل می‌کند) در روش تراپزیکتومی با LRTI در مقایسه با تراپزیکتومی، 0.1 میلی‌متر کمتر بود.

مطالعات، رضایت کلی افراد را از درمان، موفق نبودن درمان یا کیفیت زندگی گزارش نکردند.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

ما به شواهدی که نشان می‌دهد تراپزیکتومی با LRTI درد را کاهش می‌دهد، عملکرد را بهبود می‌بخشد یا منجر به گزارش عوارض جانبی توسط افراد بیشتری می‌شود، اعتماد کمی داریم، زیرا مطالعات کوچک بوده و روش‌های جراحی در مطالعات مختلف به‌طور قابل توجهی متفاوت بودند.

ما مطمئن نیستیم که انجام جراحی در مقایسه با عدم جراحی، درمان‌های غیرجراحی یا جراحی ساختگی، مزایایی دارند یا خیر، زیرا هیچ مطالعه‌ای را نیافتیم که این مقایسه‌ها را ارزیابی کرده باشد. انجام پژوهش‌های بیشتر احتمالا تخمین این نتایج را تغییر خواهند داد.

شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

این مطالعه یک نسخه به‌روز شده از مروری است که نخستین‌بار در سال 2005 منتشر شد. شواهد تا 19 می 2025 به‌روز است.