Akupunktura u noworodków z zespołem abstynencyjnym spowodowanym ekspozycją na działanie narkotyków w okresie życia płodowego

Najważniejsze informacje

• Ze względu na brak danych nie wiemy, czy akupunktura pomaga lub szkodzi noworodkom z zespołem abstynencyjnym spowodowanym ekspozycją na działanie narkotyków w okresie życia płodowego.

• Potrzebne są duże, dobrze zaprojektowane i opisane badania, aby lepiej poznać korzyści i zagrożenia związane z akupunkturą. Dotyczy to również badań porównujących różne techniki akupunktury, miejsca jej stosowania, czas przeprowadzania zabiegów oraz sposoby aplikacji.

Czym jest zespół abstynencyjny u noworodków?

Zespół abstynencyjny u noworodków to zespół objawów odstawiennych występujący najczęściej w wyniku ekspozycji na leki opioidowe (takie jak heroina i metadon), jeszcze w okresie życia płodowego. Noworodek może urodzić się z fizycznym uzależnieniem od leku, co po porodzie powoduje objawy odstawienne, takie jak na przykład piskliwy płacz, zaburzenia cyklu snu i czuwania oraz drżenie. Zespół abstynencyjny rozpoznaje się na podstawie standaryzowanych skal oceny nasilenia objawów odstawiennych, na przykład skali Finnegana.

W jaki sposób leczy się zespół abstynencyjny u noworodków?

Noworodki, u których występuje omawiana przypadłość, wymagają leczenia oraz dłuższego pobytu w szpitalu po urodzeniu niż zdrowe noworodki. Leczenie obejmuje różnorodne wielokomponentowe metody łagodzenia objawów odstawiennych, takie jak otulanie noworodka, wspólny pobyt matki i dziecka w sali szpitalnej oraz karmienie piersią. Jeśli wynik w skali oceny nasilenia objawów przekroczy określony próg, noworodkom podaje się doustnie lek opioidowy. Jednak kwestia optymalnego postępowania w przypadku zespołu abstynencyjnego noworodków nadal budzi kontrowersje. Jako potencjalną formę terapii proponuje się akupunkturę. Polega ona na stymulacji określonych punktów na ciele poprzez wkłuwanie cienkich metalowych igieł (metoda inwazyjna) lub stosowanie technik, które nie wymagają przebijania skóry (metoda nieinwazyjna), takich jak akupresura i terapia laserowa.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Naszym celem było określenie korzyści i zagrożeń związanych ze stosowaniem akupunktury u noworodków z zespołem abstynencyjnym. Głównymi punktami końcowymi były: czas trwania leczenia farmakologicznego (stosowania leków), działania niepożądane (szkody) oraz długość pobytu w szpitalu.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań porównujących akupunkturę z niestosowaniem leczenia lub stosowaniem leków, a także porównujących różne rodzaje akupunktury między sobą (np. akupunktura igłowa i akupunktura laserowa). W badaniach tych akupunktura mogła być stosowana jako jedyna metoda lub w połączeniu z konwencjonalnym leczeniem zespołu abstynencyjnego (tzw. standardową opieką), pod warunkiem, że leczenie wdrożono u wszystkich uczestników badania.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 2 badania, w których wzięły udział łącznie 104 niemowlęta. W obu badaniach porównano standardową opiekę uzupełnioną o akupunkturę (z wykorzystaniem technik niewymagających nakłuwania skóry) z samą standardową opieką.

W obu badaniach zastosowano różne techniki akupunktury. W badaniu obejmującym 28 niemowląt, przeprowadzonym w Austrii w latach 2009–2014, codziennie stosowano akupunkturę laserową na uszach i ciele. Leczenie trwało do czasu odstawienia morfiny podawanej niemowlętom z powodu objawów zespołu abstynencyjnego. W drugim badaniu, przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych w latach 1992–1996, wzięło udział 76 niemowląt. Stosowano akupresurę – nasiona ziół przyklejano do punktów na uszach i masowano je przez 30–60 sekund. Metodę tę łączono ze standardową opieką nad niemowlętami z zespołem abstynencyjnym.

Główne wyniki

Dane naukowe nie wskazują jednoznacznie, czy włączenie akupunktury do standardowej opieki wpływa na czas trwania leczenia farmakologicznego niemowląt lub długość ich pobytu w szpitalu. Nie wiadomo również, czy akupunktura może obniżyć najwyższy wynik przyznawany niemowlęciu podczas oceny objawów zespołu abstynencyjnego przez lekarza.

W żadnym z badań nie odnotowano działań niepożądanych u żadnego z niemowląt, jednak ponieważ badaniem objęto jedynie 104 dzieci, na podstawie tych wyników nie można wyciągnąć żadnych wniosków dotyczących bezpieczeństwa akupunktury.

Żadne z badań nie dostarczyło danych dotyczących natężenia bólu lub śmiertelności wśród niemowląt. W badaniach nie śledzono również dalszego rozwoju dzieci w dłuższej perspektywie.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Głównym ograniczeniem jest to, że przeanalizowano jedynie 2 niewielkie badania. Niektórych wyników w ogóle nie podano. Co więcej, badania te mogłyby być lepiej zaprojektowane. Nie wiadomo, czy istnieją badania na ten temat, które zostały przeprowadzone, ale nie zostały opublikowane. Zgodnie z naszą wiedzą obecnie nie prowadzi się żadnych badań w tym zakresie.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do sierpnia 2023 r.