Wat zijn de voordelen en risico’s van geneesmiddelen op basis van cannabis voor volwassenen met chronische neuropathische pijn?

Belangrijkste boodschappen

• De voor- en nadelen van geneesmiddelen op basis van cannabis zijn onduidelijk, omdat er onvoldoende sterk wetenschappelijk bewijs is.

• Er zijn grotere en goed uitgevoerde studies nodig om een beter beeld te krijgen van de voor- en nadelen van geneesmiddelen op basis van cannabis. Deze studies moeten ook mensen omvatten met ernstige lichamelijke aandoeningen, zoals hart- of nierziekten, en met psychische aandoeningen.

Inleiding tot het onderwerp van het literatuuroverzicht

Wat is neuropathische pijn?

Neuropathische pijn is zenuwpijn die ontstaat door een stoornis of beschadiging van het zenuwstelsel (hersenen, ruggenmerg of perifere zenuwen). Dit verschilt van gewone pijn, waarbij gezonde zenuwen pijnsignalen doorgeven vanuit beschadigd weefsel, bijvoorbeeld na een val, een snijwonde of bij artrose van de knie.

Hoe wordt deze aandoening behandeld?

Neuropathische pijn kan met verschillende soorten geneesmiddelen worden behandeld. De beschikbare geneesmiddelen zorgen maar bij een minderheid van de mensen met neuropathische pijn voor voldoende pijnverlichting.

Verschillende producten op basis van de cannabisplant worden voorgesteld als behandeling voor neuropathische pijn. Tot deze producten behoren onder meer cannabis in kruidvorm om in te ademen en in de vorm van geneesmiddelen zoals sprays, pillen, crèmes en kleefpleisters op de huid. Deze geneesmiddelen bevatten werkzame stoffen die uit de cannabisplant worden gehaald of synthetisch worden gemaakt.

Producten op basis van cannabis kunnen vooral tetrahydrocannabinol (THC) bevatten, een van de belangrijkste stoffen in de cannabisplant, of vooral cannabidiol (CBD), een andere belangrijke stof, of een combinatie van THC en CBD.

Sommige mensen met neuropathische pijn beweren dat producten op basis van cannabis bij hen goed werken. Deze beweringen krijgen vaak aandacht in de media.

Wat wilden we onderzoeken?

We wilden nagaan:

• welke bestanddelen van de cannabisbloem (indien van toepassing) helpen om neuropathische pijn te verminderen;

• of geneesmiddelen op basis van cannabis ongewenste of schadelijke effecten veroorzaken.

Wat hebben we gedaan?

We zochten naar studies die verschillende soorten geneesmiddelen op basis van cannabis (producten met vooral THC of CBD en producten met een evenwichtige verhouding tussen THC en CBD) vergeleken met een placebo, een nepbehandeling zonder werkzame stof.

We vergeleken de resultaten van de studies en vatten ze samen. Daarna beoordeelden we hoe betrouwbaar het bewijs is, op basis van onder meer de gebruikte onderzoeksmethoden en het aantal deelnemers. We analyseerden drie vergelijkingen:

• geneesmiddelen met vooral THC versus placebo;

• geneesmiddelen met een evenwichtige verhouding tussen THC en CBD versus placebo;

• geneesmiddelen met vooral CBD versus placebo.

Wat hebben we gevonden?

We vonden 21 studies met 2.187 mensen met verschillende vormen van neuropathische pijn. De studies werden uitgevoerd in Azië, Europa en Noord-Amerika. De kleinste studie telde 18 deelnemers en de grootste studie 339 deelnemers. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers lag tussen de 34 en 70 jaar. Het percentage vrouwen varieerde tussen 0% en 90%. De studies duurden tussen twee en 26 weken. Farmaceutische bedrijven financierden 14 van de 21 studies, ongeveer twee derde van het totaal.

Belangrijkste resultaten

Geneesmiddelen met vooral THC versus placebo

Het is onduidelijk of geneesmiddelen met voornamelijk THC enig verschil maken in het aantal mensen dat:

• een pijnvermindering van minstens 30% of minstens 50% ervaart;

• aangeeft dat hun toestand sterk of zeer sterk is verbeterd;

• de medicatie stopt door bijwerkingen;

• ernstige ongewenste of schadelijke effecten ondervindt;

• ongewenste psychische effecten ondervindt (bijvoorbeeld verwardheid).

Geneesmiddelen met vooral THC veroorzaken mogelijk iets meer bijwerkingen op het zenuwstelsel (bijvoorbeeld duizeligheid) dan een placebo.

Geneesmiddelen met een evenwichtige verhouding tussen THC en CBD versus placebo

Het is onduidelijk of geneesmiddelen met een evenwichtige verhouding van THC en CBD enig verschil maken in het aantal mensen dat:

• een pijnvermindering van minstens 50% ervaart;

• ernstige ongewenste of schadelijke effecten ondervindt;

• ongewenste effecten op het zenuwstelsel ervaart (bijvoorbeeld duizeligheid); en

• ongewenste psychische effecten ondervindt (bijvoorbeeld verwardheid).

Deze geneesmiddelen zorgen er mogelijk voor dat meer mensen aangeven dat hun toestand sterk of zeer sterk is verbeterd, dat ze minstens 30% minder pijn ervaren en dat ze door bijwerkingen stoppen met de medicatie.

Geneesmiddelen met vooral CBD versus placebo

Het is onduidelijk of geneesmiddelen met voornamelijk CBD enig verschil maken in het aantal mensen dat minstens 50% minder pijn ervaart.

We weten niet of er met geneesmiddelen die voornamelijk CBD bevatten meer of minder mensen:

• aangeeft dat hun toestand sterk of zeer sterk is verbeterd;

• de medicatie stopt door bijwerkingen;

• ernstige ongewenste of schadelijke effecten ondervindt;

• minstens 30% minder pijn ervaren;

• ongewenste psychische effecten of effecten op het zenuwstelsel ondervinden.

Dit komt doordat er weinig bewijs is en de resultaten per studie verschillen.

Wat zijn de beperkingen van het bewijs?

We hebben weinig tot zeer weinig vertrouwen in het bewijs. Resultaten van toekomstig onderzoek kunnen daarom verschillen van de bevindingen van dit literatuuroverzicht. Vier belangrijke factoren verminderden ons vertrouwen in het bewijs. Sommige studies beschreven niet duidelijk hoe ze werden uitgevoerd. De resultaten verschilden sterk tussen de studies voor veel van de onderzochte effecten. De resultaten waren bovendien vaak niet nauwkeurig genoeg om sterke conclusies te trekken. Mensen met ernstige lichamelijke aandoeningen, bijvoorbeeld aan het hart of de lever, werden uitgesloten van de studies.

Hoe actueel is het bewijs?

Het bewijs is up-to-date tot 29 januari 2025.