آیا تحریک چندین حس (مانند شنوایی، لامسه، چشایی، بویایی) در نوزادان نارس، رشدوتکامل سالم آن‌ها را بهبود می‌بخشد یا خطر مرگ‌ومیر را کاهش می‌دهد؟

پیام‌های کلیدی

• تحریک چندحسی (تحریک بیش‌از یک حس در یک زمان) ممکن است با افزایش وزن پیش‌از ترخیص از بیمارستان، از رشد نوزادان نارس حمایت کند. بااین‌حال، مشخص نیست که پیامدهای رشدوتکامل را در بلندمدت بهبود می‌بخشد یا خطر مرگ‌ومیر را کاهش می‌دهد یا خیر، زیرا شواهد موجود، محدود و نامطمئن است.

• مشخص نیست که تحریک چندحسی در مقایسه با تحریک یک حس واحد (لامسه به‌تنهایی)، در افزایش وزن‌گیری در طول مداخله بهتر از لامسه به‌تنهایی است یا خیر.

تحریک چندحسی چیست، و چگونه عمل می‌کند؟

تحریک چندحسی به معنای فراهم کردن تجربیاتی برای نوزادان نارس است که دو یا چند حس آن‌ها را فعال کند. حواس درگیر و انواع تحریک مورد استفاده شامل حس‌های زیر هستند:

• شنوایی - صدای والدین، آواز خواندن یا موسیقی آرامش‌بخش؛

• لمس - ماساژ یا حرکات غیرفعال؛

• بو و طعم - عطر مادر یا شیر مادر؛

• تعادل - تکان دادن ملایم یا تغییر موقعیت کودک؛

• بینایی - نورپردازی ملایم و چرخه‌ای و اشکال، رنگ‌ها یا الگوهای متحرک ساده.

مغز در طول دوره نوزادی بسیار سریع رشد می‌کند. فراهم کردن تجربیات حسی مثبت در این زمان می‌تواند به نوزادان نارس از چندین طریق کمک کند، مانند پشتیبانی از حافظه آن‌ها، کمک به تنظیم احساسات و بهبود یادگیری و رشدوتکامل اولیه.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم تحریک چندحسی در مقایسه با تحریک تک‌حسی یا مراقبت‌های استاندارد، به نوزادان نارس کمک می‌کند تا زنده بمانند، رشد کنند، سالم بمانند و به خوبی رشدوتکامل کنند یا خیر. به‌طور خاص، هدف ما آن بود که بدانیم تحریک چندحسی ممکن است:

• باعث کاهش تعداد نوزادانی شود که در سن 18 تا 24 ماهگی با مشکلات شدید رشدی مانند فلج مغزی، تاخیر در رشد، محدودیت در توانایی‌های ذهنی، نابینایی یا ناشنوایی مواجه هستند یا خیر؛

• باعث کاهش تعداد نوزادانی می‌شود که در دوران نوزادی یا پیش‌از ترخیص از بیمارستان فوت می‌کنند یا خیر؛

• باعث افزایش وزن نوزادان تا زمان ترخیص از بیمارستان می‌شود یا خیر.

ما دیگر معیارهای مهم سلامت نوزادان را نیز بررسی کردیم، از جمله:

• طول مدت بستری شدن آن‌ها در بیمارستان یا بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU)؛

• چقدر طول کشید تا نوزادان بتوانند به‌طور کامل از طریق دهان تغذیه کنند؛

• چند روز به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز داشتند.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که در آن‌ها تحریک چندحسی پیش‌از ترخیص نوزاد از بیمارستان پس‌از تولد شروع شد، و تحریک چندحسی را با موارد زیر مقایسه کردند:

• عدم انجام مداخله یا مراقبت استاندارد؛

• تحریک تک‌حسی.

نتایج مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کردیم و اعتماد خود را به شواهد براساس عواملی مانند حجم‌نمونه مطالعه (تعداد نوزادان واردشده) و روش‌های انجام مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 19 مطالعه (1544 نوزاد نارس) را وارد کردیم. هجده مورد از این مطالعات، تحریک چندحسی را با مراقبت‌های استاندارد مقایسه کردند، و یک مطالعه، تحریک چندحسی را با مداخله تک‌حسی (فقط لامسه) مقایسه کرد.

هدف اصلی در 10 مطالعه، بررسی چگونگی تاثیر تحریک چندحسی بر رشدوتکامل مغزی و رفتاری نوزادان بود.

نه مطالعه باقی‌مانده بر افزایش وزن در طول مداخله، افزایش وزن پیش‌از ترخیص از بیمارستان، طول مدت بستری در NICU، کل مدت بستری در بیمارستان، زمان لازم تا زمانی که نوزاد توانست به‌طور کامل از طریق دهان تغذیه کند، تعداد روزهایی که نوزاد به حمایت تنفسی نیاز داشت، یا ترکیبی از این معیارها، متمرکز بودند.

ما هم‌چنین 13 مطالعه در حال انجام و 4 مطالعه را یافتیم که هنوز به‌طور کامل ارزیابی نشده‌اند. آن‌ها ممکن است در آینده اطلاعات مفیدتری را به ما ارائه دهند.

نتایج اصلی

هیچ‌یک از مطالعاتی که تحریک چندحسی را با عدم انجام مداخله مقایسه کردند، گزارشی را در مورد پیامد اصلی ناتوانی عمده در رشدوتکامل در سن اصلاح‌شده 18 تا 24 ماهگی ارائه نکردند. فقط یک مطالعه پیامد مرتبط، فلج مغزی در 12 ماهگی، را ارزیابی کرد. از آنجا که این مطالعه بسیار کوچک بود، شواهد در مورد اینکه تحریک چندحسی خطر فلج مغزی را تغییر می‌دهد یا خیر، بسیار نامطمئن است.

تحریک چندحسی ممکن است منجر به تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در مرگ‌ومیر پیش‌از ترخیص از بیمارستان شود، اگرچه این موضوع فقط در یک مطالعه بزرگ گزارش شد. این مداخله ممکن است کل افزایش وزن پیش‌از ترخیص را افزایش دهد، اما تاثیر مشاهده‌ شده کوچک بوده و اهمیت بالینی آن هم‌چنان نامشخص است.

ما نتوانستیم بگوییم که تحریک چندحسی در مقایسه با تحریک تک‌حسی (لامسه)، به افزایش وزن بیشتر نوزادان در طول مداخله کمک می‌کند یا خیر. تنها مطالعه‌ای که مداخله چندحسی را با تک‌حسی مقایسه کرد، پیامدهای اصلی را، مانند مشکلات عمده رشد در سن اصلاح‌شده 18 تا 24 ماهگی، مرگ‌ومیر در طول اولین بستری در بیمارستان، یا کل افزایش وزن پیش‌از ترخیص، گزارش نکرد.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

ما به این یافته‌ها اطمینان محدودی داریم زیرا بسیاری از مطالعات کوچک بودند یا طراحی خوبی نداشتند. چندین مطالعه، پیامدهای مورد نظر ما را گزارش نکردند یا داده‌های کافی را برای آنالیز ارائه ندادند. به‌دلیل این محدودیت‌ها، تاثیرات واقعی تحریک چندحسی ممکن است با آنچه ما یافته‌ایم، متفاوت باشند.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا 28 نوامبر 2025 به‌روز است.