تاثیرات فعالیت بدنی برای نوجوانان مبتلا به چاقی چیست؟

پیام‌های کلیدی

• هر نوع فعالیت بدنی در مقایسه با عدم فعالیت بدنی ممکن است وزن بدن، اندازه دور کمر و درصد چربی بدن را در نوجوانان چاق، اندکی کاهش دهد.

• ما نمی‌دانیم که فعالیت بدنی در مقایسه با عدم فعالیت بدنی، بر دیگر معیارهای وزن، اندازه بدن یا مشکلات سلامت ناشی از چاقی تاثیر دارد یا خیر.

• برای اطمینان بیشتر در مورد تاثیرات فعالیت بدنی در کودکان مبتلا به چاقی، به انجام مطالعات بزرگتر، طولانی‌مدت‌تر و با کیفیت بهتر نیاز داریم.

چاقی چیست؟

چاقی زمانی است که فرد چربی زیادی در بدن دارد که می‌تواند به سلامت او آسیب برساند. در سراسر جهان، از سال 1990 چاقی میان نوجوانان (10 تا 19 سال) سه برابر شده است و ممکن است تا سال 2050 بیش‌از 300 میلیون کودک و نوجوان با چاقی زندگی کنند.

چاقی در دوران کودکی و نوجوانی می‌تواند بر سلامت جسمانی و روانی فرد تاثیر منفی بگذارد و ممکن است خطر ابتلا به سرطان، بیماری کبدی یا بیماری کلیوی را در بزرگسالی افزایش دهد.

کاهش وزن بهترین راه برای کاهش خطرات سلامت ناشی از چاقی است. این کار معمولا از طریق تغییرات سبک زندگی مانند انجام فعالیت‌های بدنی بیشتر (مثل شنا، دویدن، وزنه‌برداری) و مصرف غذاهای سالم‌تر، یا با جراحی یا دارو انجام می‌شود.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم فعالیت بدنی در مقایسه با عدم فعالیت بدنی، به نوجوانان مبتلا به چاقی کمک می‌کند تا:

• وزن خود را کم کرده و BMI (از «شاخص توده بدنی» برای بررسی وزن سالم فرد استفاده می‌شود؛ وزن بر قد به توان دو تقسیم می‌شود)، BMI z-score (مقایسه BMI فرد با BMI افراد هم‌سن و هم‌جنس)، اندازه دور کمر و درصد چربی بدن خود را کاهش دهند؛

• سطح قند خون و مقاومت به انسولین خود را کاهش دهند (انسولین هورمونی است که به کنترل سطح قند خون کمک می‌کند).

ما هم‌چنین ‌خواستیم بدانیم که یک نوع فعالیت بدنی در ایجاد این تاثیرات بهتر از نوع دیگر است یا خیر، و آیا برنامه‌های فعالیت بدنی منجر به بروز عوارض ناخواسته و مضری می‌شوند یا خیر.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که شرکت در فعالیت بدنی (مانند انجام ورزش هوازی، وزنه‌برداری یا بازی فوتبال) را با موارد زیر مقایسه کردند:

• بدون فعالیت بدنی؛

• نوع دیگری از فعالیت بدنی (برای مثال، ورزش با شدت بالا در مقایسه با ورزش با شدت متوسط).

نوجوانان می‌بایست حداقل 12 هفته فعالیت‌های بدنی را انجام می‌دادند. نتایج این مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کرده و میزان اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روش‌های انجام و تعداد شرکت‏‌کنندگان در مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 30 مطالعه را شامل 1508 نوجوان شناسایی کردیم. این مطالعات کوچک بودند: کوچکترین آن‌ها فقط شامل 21 نوجوان و بزرگترین آن‌ها شامل 106 نوجوان بودند. کمی کمتر از نیمی از نوجوانان مبتلا به چاقی، زن بودند (46%). میانگین سنی آن‌ها از 10 سال تا نزدیک به 17 سال متغیر بود. مطالعات در 15 کشور انجام شدند: 5 مورد در تونس؛ 4 مورد در چین و ایران؛ 3 مورد در برزیل؛ 2 مورد در کانادا، اسپانیا و ایالات متحده آمریکا؛ و 1 مورد در استرالیا، استونی، هند، مکزیک، کره جنوبی، سوئد، تایوان و تایلند.

بیشتر مطالعات 12 یا 13 هفته طول کشیدند؛ طولانی‌ترین مطالعه 32 هفته طول کشید.

نتایج مطالعات را در دو مقایسه کلی سازماندهی کردیم:

• هر نوع فعالیت بدنی (مثلا ورزش هوازی، بازی‌های ویدیویی فعال) در مقایسه با عدم فعالیت بدنی (22 مطالعه)؛

• یک نوع فعالیت بدنی در مقایسه با نوع دیگر آن (17 مطالعه).

نتایج اصلی

انجام فعالیت بدنی در مقایسه با عدم انجام فعالیت بدنی

هر نوع فعالیت بدنی در مقایسه با عدم فعالیت بدنی ممکن است موارد زیر را کمی کاهش دهد:

• وزن بدن: نوجوانان در گروه‌های فعال به‌طور متوسط ​​1.88 کیلوگرم کمتر وزن داشتند (17 مطالعه، 749 نوجوان)؛

• اندازه دور کمر: میانگین اندازه دور کمر نوجوانان در گروه‌های فعال، 2.88 سانتی‌متر کمتر بود (10 مطالعه، 476 نوجوان)؛

• درصد چربی بدن: میانگین درصد چربی بدن نوجوانان در گروه‌های فعال، 2.96% کمتر بود (9 مطالعه، 313 نوجوان).

ما در مورد تاثیر هر نوع فعالیت بدنی بر موارد زیر مطمئن نیستیم:

• BMI؛

• BMI z-score؛

• سطح قند خون؛

• مقاومت به انسولین؛

• عوارض جانبی و آسیب‌رسان.

یک نوع فعالیت بدنی در مقایسه با نوع دیگری از آن

ما در مورد تاثیر یک نوع فعالیت بدنی در مقایسه با نوع دیگر آن بر هریک از نکات مورد نظرمان، بسیار نامطمئن هستیم.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

ما به شواهد اطمینان محدودی داریم، زیرا:

• مطالعات کوچک بودند؛

• انواع فعالیت‌های بدنی متفاوت بودند؛

• نحوه ارائه گزارش‌دهی مطالعات از روش‌ها و یافته‌هایشان ضعیف بود؛

• برخی از مطالعات تمام نتایج خود را گزارش نکردند؛

• هیچ مطالعه‌ای در مورد عوارض جانبی و مضر، گزارشی را ارائه نداد.

مطالعاتی که دو نوع مختلف فعالیت بدنی را مقایسه کردند، بسیار متنوع بودند، به این معنی که ما اغلب قادر به ترکیب نتایج آن‌ها برای تولید شواهد قوی نبودیم. بنابراین، ما نمی‌دانیم که یک نوع فعالیت بدنی بهتر از نوع دیگری از آن است یا خیر.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

این شواهد تا دسامبر 2025 به‌روز است.