پیامهای کلیدی
-
در صورت شک به وجود کراتیت باکتریایی (bacterial keratitis) (عفونت باکتریایی قرنیه، قسمت شفاف جلوی چشم)، تشخیص و درمان بهموقع بسیار مهم است.
-
کراتیت باکتریایی که با درمان ترکیبی وانکومایسین + سفتازیدیم، درمان با موکسیفلوکساسین بهتنهایی و درمان ترکیبی سفازولین + توبرامایسین درمان میشود، ممکن است کوتاهترین زمان بهبودی را به همراه داشته باشد، در حالی که درمان با سیپروفلوکساسین بهتنهایی ممکن است طولانیترین زمان بهبودی را ایجاد کند. سه درمانی که کمترین احتمال ایجاد آسیب، مانند سوزش یا سوراخ شدن قرنیه (perforation) را داشتند، عبارت بودند از درمان ترکیبی ونکومایسین + سفتازیدیم، درمان ترکیبی سفازولین + جنتامایسین، و درمان ترکیبی کلرهگزیدین + سفازولین.
-
برای افزایش اعتماد ما به شواهد، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
کراتیت باکتریایی چیست؟
قرنیه، دریچه شفاف جلویی چشم است که برای بینایی و دفاع از چشم مورد نیاز است. کراتیت باکتریایی، عفونت قرنیه ناشی از باکتری است. این بیماری میتواند باعث درد، قرمزی، تاریدید شود، و اگر به سرعت درمان نشود، میتواند منجر به آسیب به بینایی، نابینایی، و حتی از دست دادن چشم شود. درمان معمولا شامل قطرههای چشمی آنتیبیوتیک برای مبارزه با عفونت است، و در برخی موارد نیاز به جراحی برای حفظ بینایی یا حفظ چشم مانند پیوند قرنیه وجود دارد.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم بهترین درمان آنتیبیوتیکی موضعی را برای درمان کراتیت باکتریایی تعیین کنیم. ما «بهترین» درمان را بهعنوان درمانی تعریف کردیم که بتواند منجر به بهبود کامل قرنیه در کوتاهترین زمان ممکن شود؛ ما همچنین کاهش اندازه زخم قرنیه (زخم باز در قسمت بیرونی قرنیه)، بینایی پساز درمان و خطر عوارض جانبی را در نظر گرفتیم.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که انواع مختلف قطرههای چشمی آنتیبیوتیک یا دارونما (placebo) (درمان ساختگی، مانند قطرههای چشمی حاوی مخلوطی از نمک و آب) را با هم مقایسه کردند. ما خواستیم بدانیم کدام قطرههای چشمی آنتیبیوتیکی در درمان عفونت موثرتر بوده و کمترین عوارض جانبی را دارند. نتایج این مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده و اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجم نمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
تعداد 23 مطالعه را در مجموع شامل 2692 بیمار وارد کردیم. مطالعات از نظر نوع آنتیبیوتیکهای مورد استفاده و پیامدهای اندازهگیری شده، بسیار متفاوت بودند. ما آنتیبیوتیکها را براساس کلاس دارویی و ترکیبات آنها گروهبندی کردیم که 10 گروه کلی ایجاد شدند. درمان ترکیبی ونکومایسین + سفتازیدیم، درمان با موکسیفلوکساسین بهتنهایی و درمان ترکیبی سفازولین + توبرامایسین، کوتاهترین زمان بهبودی را نشان دادند. درمان با سیپروفلوکساسین بهتنهایی طولانیترین زمان بهبودی را ایجاد کرد. درمان ترکیبی ونکومایسین + سفتازیدیم، درمان ترکیبی سفازولین + جنتامایسین و درمان ترکیبی کلرهگزیدین + سفازولین، کمترین احتمال ایجاد آسیب را داشتند.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما در مجموع اعتماد کمی به شواهد داریم. اگرچه در درمانهای مورد مطالعه و جمعیتهای مورد بررسی تنوع وجود داشت، این تنوع عمدتا منعکسکننده عملکرد بالینی و عدم قطعیت فعلی در مورد بهترین درمان بود. همچنین تفاوتهای زیادی بین مطالعات از نظر طراحی مطالعه، شدت عفونت، و روشهای اندازهگیری پیامدها وجود داشت. تاثیرات نشان داده شده در این مرور احتمالا با اضافه شدن شواهد جدید تغییر خواهند کرد.
شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا آگوست 2024 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
کراتیت عفونی (infectious keratitis)، که معمولا بهعنوان عفونت قرنیه شناخته میشود، یکی از علل اصلی نابینایی است، که حدود شش میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داده و سالانه منجر به حدود دو میلیون مورد نابینایی در یک چشم میشود. بروز این وضعیت در سراسر جهان بسیار متفاوت است، و به دلیل عوامل خطر مختلف، از جمله آسیبهای کشاورزی و دیگر آسیبهای تصادفی، دسترسی محدود به مراقبتهای سلامت، و سطح پائین سواد سلامت، میزان آن در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط بالاتر است. کراتیت باکتریایی (bacterial keratitis; BK)، شایعترین شکل آن در مناطقی با درآمد بالاتر است، که باعث ایجاد عوارض و بار (burden) قابل توجهی برای سیستم مراقبتهای سلامت میشود. اگر BK بهموقع تشخیص داده نشود و درمان نشود، میتواند به قرنیه آسیب رسانده و منجر به زخم قرنیه، اختلال بینایی و/یا نابینایی شود. آنتیبیوتیکهای موضعی با طیف گسترده همچنان درمان اصلی هستند، و ویژگیهای میکروبیولوژیکی منطقهای و الگوهای مقاومت ضدمیکروبی بر انتخابهای درمانی تاثیر میگذارند. بااینحال، با توجه به ناهمگونی (heterogeneity) قابل توجه در شیوه بالینی، انتخاب مطلوب آنتیبیوتیکهای موضعی برای BK همچنان نامشخص است. پرداختن به این سوال بیپاسخ میتواند به آگاهیبخشی در مورد شیوههای فعلی و بهبود پیامدهای بالینی BK کمک کند.
اهداف
مقایسه مزایا و مضرات آنتیبیوتیکهای موضعی برای درمان BK و رتبهبندی مداخلات با انجام یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز شبکه (network meta-analysis; NMA).
روشهای جستوجو
پایگاههای CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase، دو بانک اطلاعاتی دیگر، و دو پایگاه ثبت کارآزمایی را همراه با بررسی منابع و تماس با نویسندگان مطالعه (در صورت لزوم)، جستوجو کردیم. تاریخ آخرین جستوجو، 8 آگوست 2024 بود. هیچ محدودیتی برای زبان نگارش مقاله یا سال انتشار آن وجود نداشت.
معیارهای انتخاب
ما کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم که در آنها انواع مختلف آنتیبیوتیکهای موضعی (مانند سیپروفلوکساسین، موکسیفلوکساسین، ونکومایسین و غیره) و/یا دارونما (placebo) در شرکتکنندگان مبتلا به BK (که از نظر بالینی یا میکروبیولوژیکی یا هر دو تشخیص داده شدند)، مقایسه شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
روششناسی (methodology) استاندارد کاکرین را بهکار بردیم. پیامدها عبارت بودند از میانگین روزهای لازم تا بهبودی، میانگین اندازه نقص اپیتلیال، میانگین اندازه ارتشاح، میانگین حدت بینایی اصلاحشده و اصلاحنشده دور، و عوارض جانبی. ما خطر سوگیری (bias) را با استفاده از ابزار RoB 2 و قطعیت شواهد را با استفاده از چارچوب CINeMA برای نتایج اولیه NMA مربوط به پیامد اصلی، ارزیابی کردیم.
نتایج اصلی
تعداد 23 RCT گروه موازی (parallel-group) را با مجموع 2692 شرکتکننده مبتلا به BK وارد کردیم. مطالعات در استرالیا، کانادا، هند، ایران، اسرائیل، ژاپن، فیلیپین، صربستان، تایلند، انگلستان و ایالات متحده آمریکا انجام شدند. اکثر شرکتکنندگان در سنین کار بودند، با میانگین سنی 26 تا 66 سال، و 58% آنها مرد بودند. ما شش نوع مداخله را طبقهبندی کردیم: تکدرمانی (monotherapy) فلوروکینولون، تکدرمانی سفالوسپورین، تکدرمانی پنیسیلین، درمان دوگانه، درمان سهگانه و تکدرمانیهای دیگر (پوویدون آیوداین، عسل، دارونما)، که منجر به 10 مقایسه جفتی (pair-wise comparisons) شد. تعداد 12 مطالعه (54.5%) را در معرض خطر بالای سوگیری و 10 مورد (45.5%) را دارای نگرانیهایی در مورد سوگیری ارزیابی کردیم.
براساس پیامد اصلی (میانگین روزهای لازم برای بهبودی) که با استفاده از سطح زیر منحنی رتبهبندی تجمعی (surface under the cumulative ranking curve; SUCRA) آنالیز شد، وانکومایسین + سفتازیدیم (SUCRA برابر با 83.8)، موکسیفلوکساسین (SUCRA برابر با 83.1) و سفازولین + توبرامایسین (SUCRA برابر با 71.3) بهعنوان موثرترین درمانها برای BK شناخته شدند. موارد زیر در مقایسه با تکدرمانی سیپروفلوکساسین (گروه مقایسه)، شواهدی را از زمان بهبودی سریعتر (تا بیش از دو تا هفت روز) نشان دادند: موکسیفلوکساسین (تفاوت میانگین (MD): 6.81-؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 13.83- تا 0.20؛ شواهد با قطعیت متوسط)، ونکومایسین + سفتازیدیم (MD: -6.18؛ 95% CI؛ 10.24- تا 2.12-؛ شواهد با قطعیت پائین)، سفازولین + توبرامایسین (MD: -5.57؛ 95% CI؛ 12.87- تا 1.74؛ شواهد با قطعیت متوسط)، گاتیفلوکساسین (MD: -3.84؛ 95% CI؛ 9.12- تا 1.43؛ شواهد با قطعیت پائین)، سفازولین + جنتامایسین (MD -2.58؛ 95% CI؛ 6.45- تا 1.30؛ شواهد با قطعیت پائین)، و عسل (MD: -2.44؛ 95% CI؛ 4.42- تا 0.46-؛ شواهد با قطعیت پائین). در مقابل، لومفلوکساسین (MD: -0.94؛ 95% CI؛ 3.88- تا 2.00؛ شواهد با قطعیت متوسط) و افلوکساسین (MD: -0.70؛ 95% CI؛ 0.90- تا 0.50-؛ شواهد با قطعیت بالا) زمان بهبودی مشابهی را با سیپروفلوکساسین با اختلاف کمتر از یک-روز نشان دادند. افلوکساسین (MD: 5.48؛ 95% CI؛ 1.41 تا 9.55؛ شواهد با قطعیت پائین)، لومفلوکساسین (MD: 5.24؛ 95% CI؛ 1.50 تا 8.98؛ شواهد با قطعیت پائین) و سفازولین + جنتامایسین (MD: 3.60؛ 95% CI؛ 2.38 تا 4.82؛ شواهد با قطعیت پائین) در مقایسه با ونکومایسین + سفتازیدیم، شواهدی را از زمان طولانیتر برای بهبودی (تا سه تا شش روز) نشان دادند.
از میان پیامدهای مهم، شامل میانگین اندازه نقص اپیتلیال، میانگین اندازه ارتشاح، میانگین حدت بینایی اصلاحشده و اصلاحنشده دور، و عوارض جانبی، فقط احتمال آسیبهای غیرجدی/آسیبهای غیرشدید (از ناراحتی چشمی، پُرخونی (hyperemia)، سمیّت، ورم ملتحمه (conjunctivitis،) و کراتیت نقطهای سطحی (superficial punctate keratitis) تا نیاز به کراتوپلاستی (keratoplasty) درمانی)، دادههای کافی را برای آنالیز داشتند. سه مداخلهای که کمترین احتمال آسیب را داشتند، وانکومایسین + سفتازیدیم (SUCRA برابر با 93.1)، سفازولین + جنتامایسین (SUCRA برابر با 82.5) و کلرهگزیدین + سفازولین (SUCRA برابر با 77.0) بودند. با توجه به احتمال هرگونه آسیب غیرجدی یا غیرشدید، ونکومایسین + سفتازیدیم با آسیبهای کمتری نسبت به سیپروفلوکساسین (نسبت شانس (OR): 0.07؛ 95% CI؛ 0.01 تا 0.92)، گاتیفلوکساسین (OR: 0.05؛ 95% CI؛ 0.00 تا 0.90) و سفازولین + توبرامایسین (OR: 0.05؛ 95% CI؛ 0.00 تا 0.75) همراه بود، درحالی که مشخص شد سفوروکسیم + جنتامایسین آسیبهای بیشتری را نسبت به افلوکساسین (OR: 16.13؛ 95% CI؛ 1.88 تا 138.47)، موکسیفلوکساسین (OR: 20.31؛ 95% CI؛ 1.15 تا 358.25)، سفازولین + جنتامایسین (OR: 96.41؛ 95% CI؛ 2.52 تا 3692.25) و سفازولین + کلرهگزیدین (OR: 0.01؛ 95% CI؛ 0.00 تا 0.71) ایجاد کرد. ما قطعیت شواهد مربوط به آسیبهای ناشی از مداخله را ارزیابی نکردیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
در NMA، شواهدی عمدتا با قطعیت متوسط تا بسیار پائین نشان میدهد که درمان ترکیبی ونکومایسین + سفتازیدیم، تکدرمانی موکسیفلوکساسین و درمان ترکیبی سفازولین + توبرامایسین ممکن است از نظر زمان بهبودی قرنیه، موثرترین درمانها برای BK باشند، در حالی که تکدرمانی سیپروفلوکساسین کمترین اثربخشی را دارد. با توجه به اینکه اکثر شواهد از قطعیت بالایی برخوردار نبودند، نتایج این NMA باید با احتیاط تفسیر شوند و تحقیقات آینده میتوانند بهطور بالقوه این یافتهها را تغییر دهند.
حمایت مالی
RQ از موسسه ملی چشم (National Eye Institute) (UG1EY020522) کمکهزینه دریافت میکند. DSJT از حمایت شورای تحقیقات پزشکی/کمکهزینه تحقیقات بالینی مبارزه برای بینایی (MR/T001674/1) و کمکهزینه شرکای سلامت بیرمنگام (Birmingham Health Partners Fellowship) قدردانی میکند. CH از Glaucoma UK (183772) و National Institute for Health Research Clinical Lectureship (CL-2020-18-009) حمایت مالی دریافت میکند. دیدگاههای بیانشده در این مقاله متعلق به نویسنده(گان) بوده و لزوما دیدگاههای NIHR؛ NHS یا وزارت بهداشت و مراقبتهای اجتماعی بریتانیا نیست.
ثبت
پروتکل مطالعه از طریق این DOI قابل دسترس است: 10.1002/14651858.CD015350
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.