پیامهای کلیدی
-
تستهای تصویربرداری مانند سونو هیستروسالپینگوگرافی (sono-HSG)، هیستروسالپینگوگرافی (HSG) و هیدرولاپاروسکوپی ترانسواژینال (THL) میتوانند انسداد لولههای فالوپ را بهطور قابل اعتمادی نشان دهند.
-
اگر sono-HSG و THL دردسترس نباشند، به نظر میرسد HSG انسداد لولهها را نشان میدهد.
-
ما به انجام تحقیقات بیشتری برای مقایسه یک تست با تست دیگر، و همچنین در مورد لولههای پر از مایع و هیستروسالپینگوگرافی با تشدید مغناطیسی (MR-HSG) نیاز داریم.
چرا تشخیص انسداد لولههای فالوپ مهم است؟
لولههای فالوپ، تخمدانها را به رحم متصل میکنند. لولههای مسدودشده میتوانند از بارداری پیشگیری کنند، زیرا تخمک و اسپرم نمیتوانند به هم برسند. تشخیص لولههای مسدودشده (انسداد لوله) و لولههای پر از مایع (هیدروسالپینکس) برای انتخاب درمان مناسب ضروری است. بهطور مرسوم، از جراحی سوراخ کلید (keyhole surgery) (لاپاروسکوپی با رنگ) استفاده میشود، اما این روش تهاجمی و گران است. تستهای جایگزین با استفاده از روشهای تصویربرداری توسعه یافتهاند که ارزانتر و کمتر تهاجمی بوده و میتوانند در طول ویزیت سرپایی در کلینیک انجام شوند.
تستهای تصویربرداری کدام هستند؟
-
سونو هیستروسالپینگوگرافی (sono-HSG): آب نمک یا فوم در رحم قرار داده شده و از سونوگرافی داخلی برای بررسی عبور مایع از لولههای فالوپ استفاده میشود.
-
هیستروسالپینگوگرافی (HSG): یک مایع حاجب در رحم قرار داده شده و تصاویر اشعه ایکس نشان میدهند که این مایع از طریق لولهها جریان مییابد یا خیر.
-
هیدرولاپاروسکوپی ترانسواژینال (THL): یک دوربین کوچک از طریق دیواره واژن وارد میشود. همزمان، آب نمک در رحم قرار داده میشود تا بررسی شود که از طریق لولهها عبور میکند یا خیر.
-
هیستروسالپینگوگرافی با تشدید مغناطیسی (MR-HSG): مشابه HSG است، اما از اسکن تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) برای تهیه تصاویر دقیق از لولهها استفاده میشود.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم بدانیم که این تستها در مقایسه با تست مرسوم جراحی سوراخ کلید، چقدر میتوانند انسداد لولههای فالوپ و لولههای پر از مایع را نشان دهند.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که این تستهای تصویربرداری را در مقایسه با جراحی مرسوم سوراخ کلید بررسی کردند. ما نتایج تمام مطالعات را گرد هم آورده و بررسی کردیم که هر تست چقدر میتواند بهدرستی نشان دهد که لولهها چه زمانی مسدود و چه زمانی پر از مایع هستند.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
مرور مذکور شامل 21 مطالعه، با مجموع 1939 زن بود:
-
8 مطالعه در مورد sono-HSG؛
-
8 مطالعه در مورد HSG؛
-
3 مطالعه برای TLH؛
-
هیچ مطالعهای برای MR-HSG وجود ندارد؛
-
2 مطالعه برای sono-HSG و HSG
فقط دو مطالعه روی sono-HSG و دو مطالعه روی HSG در زمینه لولههای پر از مایع گزارش دادند.
سه مطالعه به زبان انگلیسی نبودند؛ ما آنها را به صورت آنلاین ترجمه کردیم. نه مطالعه به وضوح توضیح ندادند که شرکتکنندگان، زنانی با خطر کم یا زیاد انسداد لولههای فالوپ بودند. هفت مطالعه اشاره نکردند که تستها توسط یک فرد آموزشدیده انجام شد یا خیر.
لولههای مسدودشده
sono-HSG؛ HSG و THL تستهای قابل اعتمادی برای تشخیص انسداد لولههای فالوپ هستند. HSG ممکن است بیشتر از sono-HSG و THL نشاندهنده انسداد لولهها باشد، درحالیکه این انسداد وجود ندارد.
اگر 1000 زن با استفاده از تستهای تصویربرداری مختلف برای لولههای فالوپ مسدودشده بررسی شوند، و 182 نفر از آنها واقعا در هر دو لوله انسداد داشته باشند (این تعداد براساس میزان شیوع این وضعیت در مطالعاتی است که ما در نظر گرفتیم)، آنگاه:
-
برای sono-HSG: براساس نتایج سونو-هیستروسالپینگوگرافی، به 186 زن گفته میشود که لولههای رحمی آنها مسدودشده است. از این تعداد، 8 زن در واقع لولههای رحمی باز داشتند؛ به 814 زن گفته شد که لولههایشان باز است و از این تعداد، 4 زن در واقع لولههایشان مسدود بود.
-
برای HSG: براساس نتایج HSG، به 189 زن گفته میشود که لولههای رحمی آنها مسدود شده است. از این تعداد، 49 زن واقعا لولههای رحمی باز داشتند؛ به 811 زن گفته شد که لولههایشان باز است و از این تعداد، 57 زن واقعا لولههایشان مسدود بود.
-
برای THL: براساس نتایج THL، به 181 زن گفته میشود که لولههای فالوپ آنها مسدود شده است. از این تعداد، 8 زن واقعا لولههای رحمی باز داشتند؛ به 819 زن گفته میشد که لولههایشان باز است و از این تعداد، 9 زن واقعا لولههایشان مسدود بود.
لولههای پر از مایع
-
یک مطالعه sono-HSG، نتایج را بهازای هر لوله و دیگری نتایج را بهازای هر زن گزارش کرد، بنابراین ما نتوانستیم نتایج آنها را ترکیب کنیم.
-
دو مطالعه HSG، نتایج را بهازای هر لوله گزارش کردند. آنها نشان دادند همه زنانی که لولههای پر از مایع در آنها تشخیص داده شد، دچار این وضعیت بودند و چهار نفر از هر 100 زن که لولههای پر از مایع در آنها تشخیص داده شد، این وضعیت را نداشتند.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
مطالعات واردشده، انسدادها را در یک لوله، در یک طرف یا در هر دو طرف بررسی کردند. فقط تعداد کمی از مطالعات، هریک از این موارد را برای هر تست گزارش دادند، بنابراین نتیجهگیری دشوار بود. همچنین، فقط چند مطالعه یک تست تصویربرداری را با دیگری مقایسه کردند، بنابراین ما نمیتوانیم با اطمینان بگوییم کدام تست بهتر است.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا نوامبر 2023 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
حدود 18% تا 33% از زوجهای نابارور، دچار انسداد لولههای فالوپ (لولههای فالوپ مسدودشده یا آسیبدیده) یا هیدروسالپینکس (hydrosalpinx) (لولههای پر از مایع) هستند. لاپاروسکوپی تشخیصی (جراحی سوراخ کلید (keyhole surgery)) با کروموپرتوباسیون (chromopertubation) (تست باز بودن لوله با رنگ متیلنبلو) بهعنوان استاندارد مرجع برای منتفی دانستن انسداد لوله و هیدروسالپینکس در نظر گرفته میشود. بااینحال، بهدلیل تهاجمی بودن و هزینههای بالای آن، تستهای جایگزین و کمتر تهاجمی با استفاده از تکنیکهای تصویربرداری انجام شدهاند. این روشها شامل سونو-هیستروسالپینگوگرافی (sono-hysterosalpingography; sono-HSG)، هیستروسالپینگوگرافی (HSG)، هیدرولاپاروسکوپی ترانسواژینال (transvaginal hydrolaparoscopy; THL) سرپایی و هیستروسالپینگوگرافی رزونانس مغناطیسی (magnetic resonance hysterosalpingography; MR-HSG) میشوند. انتخاب تست در شرایط مختلف متفاوت است؛ انتخاب ماده حاجب، مهارت اپراتور و فناوری تست از عواملی هستند که میتوانند بر کیفیت تشخیص تاثیر بگذارند. علاوهبر این، عملکرد تستهای دیداری باز بودن لولههای رحمی میتواند در جمعیتهای مختلف متفاوت باشد، بسته به اینکه تست در یک گروه غیرانتخابی انجام میشود یا در گروهی که بهعنوان گروه پرخطر یا کمخطر برای داشتن آسیبشناسی لولهای طبقهبندی میشوند.
اهداف
تعیین و مقایسه صحت (accuracy) تشخیصی تستهای دیداری باز بودن لولههای رحمی (sono-HSG؛ HSG؛ THL و MR-HSG) برای تشخیص انسداد لولههای رحمی.
اهداف ثانویه عبارتند از تعیین و مقایسه صحت تشخیصی آزمونهای دیداری باز بودن لولههای رحمی (sono-HSG؛ HSG؛ THL و MR-HSG) برای تشخیص هیدروسالپینکس و ارزیابی ناهمگونی مربوط به اختصاصیتهای جمعیتی (طبقهبندی خطر جمعیتی) و اختصاصیتهای تست شاخص (ماده حاجب، فناوری، مهارتهای اپراتور).
روشهای جستوجو
ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و CINAHL و دو پایگاه ثبت کارآزماییها را جستوجو کردیم. ما همچنین برای یافتن مطالعات بیشتر با متخصصان این حوزه تماس گرفتیم (تاریخ آخرین جستوجو: 6 نوامبر 2023).
معیارهای انتخاب
ما مطالعات مربوط به صحت تشخیصی یک تست شاخص واحد و مطالعات مربوط به صحت تشخیصی مقایسهای دو یا چند تست شاخص را وارد کردیم. تستهای شاخص شامل موارد زیر بودند: sono-HSG؛ HSG؛ THL و MR-HSG. لاپاروسکوپی با تست باز بودن لولههای فالوپ با رنگ متیلنبلو، استاندارد مرجع بود. ما شرکتکنندگانی را وارد کردیم که حداقل یک سال برای بارداری تلاش کرده بودند. همه شرکتکنندگان در مطالعات واردشده میبایست تحت این استاندارد مرجع قرار گرفته بودند. شرایط هدف شامل انسداد دوطرفه لولههای رحمی، انسداد حداقل یکطرفه لولههای رحمی، انسداد لوله توسط لوله، و هیدروسالپینکس بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم دادهها را استخراج کردند. متاآنالیز اثرات تصادفی (random-effect) را در یک مدل دومتغیره (bivariate model) انجام دادیم. برای هر تست شاخص، جفتهایی را از حساسیت (sensitivity) و اختصاصیت (specificity) با 95% فواصل اطمینان (CI) آنها برای هر مطالعه، همچنین حساسیت و اختصاصیت تجمعی را در یک نمودار انباشت ارائه دادیم. از ابزار ارزیابی کیفیت مطالعات دقت تشخیصی (QUADAS)-2 برای ارزیابی خطر سوگیری (risk of bias) استفاده کردیم.
نتایج اصلی
ما 11,787 رکورد را شناسایی و 21 مطالعه (1939 شرکتکننده) را وارد کردیم. دو مطالعه مستقیما هم sono-HSG و هم HSG را با تست مرجع مقایسه کردند، درحالیکه 19 مطالعه دیگر در مورد صحت تشخیصی یکی از تستهای شاخص (10 مورد در sono-HSG؛ 10 مورد در HSG و 3 مورد در THL) گزارش دادند. ما هیچ مطالعهای را در مورد MR-HSG وارد نکردیم.
Sono-HSG: برای انسداد دوطرفه لولههای رحمی، حساسیت تجمعی برابر با 0.98 (95% CI؛ 0.19 تا 1.00؛ 3 مطالعه، 259 زن؛ شواهد با قطعیت متوسط) و اختصاصیت معادل 0.99 (95% CI؛ 0.93 تا 1.00؛ 4 مطالعه، 259 زن؛ شواهد با قطعیت بالا) بودند. آنالیزهای زیرگروه نشان داد که داپلر رنگی با اختصاصیت بالاتری نسبت به سونوگرافی استاندارد همراه بود، اما حساسیت مشابهی داشت. ما تفاوتی را در صحت تشخیصی در استفاده از سونوگرافی 3-بعدی/2-بعدی یا 2-بعدی، یا استفاده از فوم یا محلول نمکی بهعنوان ماده حاجب پیدا نکردیم. ما نتوانستیم متاآنالیز را در مورد تشخیص هیدروسالپینکس انجام دهیم.
HSG: برای انسداد دوطرفه لولههای رحمی، حساسیت تجمعی برابر با 0.77 (95% CI؛ 0.58 تا 0.89؛ 7 مطالعه، 670 زن؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) و اختصاصیت تجمعی معادل 0.94 (95% CI؛ 0.87 تا 0.97؛ 7 مطالعه، 670 زن؛ شواهد با قطعیت متوسط) گزارش شدند. برای هیدروسالپینکس از طریق لوله، حساسیت تجمعی برابر با 1.00 و اختصاصیت معادل 0.96 (95% CI؛ 0.96 تا 0.98؛ 2 مطالعه، 360 لوله) بود.
THL: برای انسداد دوطرفه لولههای رحمی، حساسیت و اختصاصیت تجمعی، بهترتیب، 0.95 (95% CI؛ 0.30 تا 1.00؛ 3 مطالعه، 172 زن؛ شواهد با قطعیت پائین) و 0.99 (95% CI؛ 0.84 تا 1.00؛ 3 مطالعه، 172 زن؛ شواهد با قطعیت متوسط) بودند. ما نتوانستیم متاآنالیز را در مورد تشخیص هیدروسالپینکس انجام دهیم.
اطلاعات کافی در مورد مهارتهای اپراتور و طبقهبندی خطر بیمار برای همه تستهای شاخص وجود نداشت تا بتوان آنالیزهای بیشتری را انجام داد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد نشان داد که sono-HSG؛ HSG و THL همگی تستهای قابل اعتمادی برای تشخیص انسداد دوطرفه لولههای رحمی هستند. شواهد مربوط به مطالعات مقایسهای صحت تشخیصی بسیار محدود است. ما هیچ مطالعهای را در مورد صحت تشخیصی MR-HSG وارد نکردیم. قطعیت شواهد از بسیار پائین تا بالا متغیر بود. این امر عمدتا بهدلیل خطر سوگیری بالا، ناهمگونی (heterogeneity) و عدمدقت (imprecision) بود. محدودیت گزارشها در مورد خطر جمعیتی و تجربه اپراتور ممکن است تعمیمپذیری یافتهها را به اقدامات بالینی معمول کاهش دهد.
حمایت مالی
این مرور کاکرین، منبع حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
پروتکل (2022) از طریق https://doi.org/10.1002/14651858.CD014968 قابل دسترس است
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
