در بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید، کدام داروهای ضدروماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری (DMARDs) (نوعی دارو که روند بیماری را متوقف یا کُند می‌کند)، پس‌از عدم دستیابی به موفقیت درمانی با DMARD بیولوژیکی یا صناعی هدفمند، موثر هستند؟

پیام‌های کلیدی

• پس‌از ناموفق بودن درمان با داروهای ضدروماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری (DMARD) بیولوژیکی یا صناعی هدفمند (b/ts) (نوعی دارو که روند بیماری را متوقف یا کُند می‌کند)، چندین دارو می‌توانند به بهبودی در نشانه‌های آرتریت روماتوئید کمک کنند.

• ما مطمئن نیستیم که این داروها از نظر عوارض جانبی، چگونه با دارونما (placebo) (درمان ساختگی) یا با یکدیگر مقایسه می‌شوند.

• ما به مطالعات بیشتری نیاز داریم که مستقیما داروها را مقایسه کنند تا از اینکه کدام یک بهتر است، ایده بهتری را به‌دست آوریم. تصمیمات درمانی می‌بایست عوامل سلامت فردی و ترجیحات را در نظر بگیرند.

آرتریت روماتوئید چیست؟

آرتریت روماتوئید نوعی بیماری است که در آن سیستم ایمنی بدن، که به‌طور معمول با عفونت‌ها مبارزه می‌کند، به اشتباه به مفاصل حمله‌ور می‌شود. این وضعیت باعث درد مفاصل، تورم، سفتی و ناتوانی می‌شود. آرتریت روماتوئید یک بیماری مزمن است، اما درمان‌ها می‌توانند به مدیریت نشانه‌ها و کاهش آسیب کمک کنند.

آرتریت روماتوئید چگونه درمان می‌شود؟

آرتریت روماتوئید معمولا با داروهای ضدروماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری (DMARDs) درمان می‌شود، که برای کنترل التهاب مسئول ایجاد نشانه‌های بیماری و نیز پیشگیری از آسیب مفاصل عمل می‌کنند. انواع مختلفی از داروهای DMARD وجود دارند. داروهای DMARD صناعی هدفمند (targeted synthetic; ts) با هدف قرار دادن سلول‌ها یا پروتئین‌های خاص عمل می‌کنند. DMARDهای بیولوژیکی (biologic; b) نیز سلول‌ها یا پروتئین‌های خاصی را هدف قرار می‌دهند، اما از موادی ساخته شده‌اند که از موجودات زنده به‌دست می‌آیند. در نهایت، داروهای DMARD صناعی مرسوم به‌جای هدف قرار دادن بخش‌های خاصی از سیستم ایمنی، بر کل آن تاثیر می‌گذارند.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که اثربخشی DMARDها را در بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید بررسی کنیم که درمان با DMARD b/ts برای آن‌ها موثر نبود. این یک مرور سیستماتیک پویا (living systematic review) است، به این معنی که مرتبا به‌روز خواهد شد. از آنجایی که این حوزه پزشکی همیشه در حال رشد و تغییر است، ما قصد داریم به‌روزترین شواهد را در این مرور منعکس کنیم.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما در جست‌وجوی مطالعاتی بودیم که اثربخشی DMARDها را در بزرگسالان مبتلا به آرتریت روماتوئید ارزیابی کردند که درمان با یکی از داروهای DMARD برایشان موثر نبود.

ما بررسی کردیم که DMARDهای موجود تا چه اندازه نشانه‌های آرتریت روماتوئید را، از جمله درد، تورم مفاصل و مشکلات مربوط به حرکت مفاصل، کاهش می‌دهند. این پیامد را با استفاده از معیارهای پاسخ 50% کالج روماتولوژی آمریکا، یا پاسخ ACR50 اندازه‌گیری کردیم. پاسخ ACR50 به این معنی است که داروی آرتریت روماتوئید موثر بوده و نشانه‌ها حداقل به نصف کاهش یافته‌اند. ما هرگونه عارضه جانبی را که ممکن است باعث شود فرد مصرف دارو را متوقف کند، بررسی کردیم.

نتایج مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کرده و میزان اطمینان خود را نسبت به شواهد، براساس عواملی مانند روش‌های انجام و حجم‌نمونه مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 19 مطالعه را یافتیم که شامل 4779 فرد مبتلا به آرتریت روماتوئید بودند که در گذشته یک مهارکننده فاکتور نکروز تومور (نوعی از bDMARD) را امتحان کرده بودند، اما نشانه‌های آن‌ها را بهتر نشده بود. بیشتر افراد در این مطالعات، زنانی با میانگین سنی 49 تا 58 سال بودند که به‌طور متوسط 6 تا 14 سال با آرتریت روماتوئید زندگی می‌کردند. این مطالعات در سراسر جهان، از جمله در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا انجام شدند. نُه مطالعه توسط شرکت‌های داروسازی تامین مالی شدند، درحالی‌که 10 مطالعه دیگر از سوی کمک‌های مالی تحقیقاتی ملی حمایت مالی خود را دریافت کردند.

داروهای متعددی نشانه‌های آرتریت روماتوئید را در بیمارانی که درمان با داروهای DMARD b/ts برایشان ناموفق بوده است، کاهش می‌دهند:

• یک مهارکننده فاکتور نکروز تومور متفاوت (2 مطالعه؛ 343 نفر)؛

• ساریلوماب (1 مطالعه، 365 نفر)؛

• توسیلیزوماب با دوز 4 میلی‌گرم/کیلوگرم (1 مطالعه، 319 نفر)؛

• توسیلیزوماب با دوز 8 میلی‌گرم/کیلوگرم (1 مطالعه، 328 نفر)؛

• آباتاسپت داخل وریدی (داخل وریدی) (2 مطالعه، 665 نفر)؛

• ریتوکسیماب (1 مطالعه، 499 نفر)؛

• اوپاداسیتینیب (1 مطالعه، 333 نفر)؛

• توفاسیتینیب (1 مطالعه، 263 نفر)؛

• دوز بالاتر باریسیتینیب (1 مطالعه، 353 نفر).

ما مطمئن نیستیم که این داروها از نظر عوارض جانبی چگونه با دارونما (درمان ساختگی) یا با یکدیگر مقایسه می‌شوند، زیرا شواهد مربوط به این پیامد عموما کیفیت پائین داشتند.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

اطمینان ما به شواهد از سطح بالا تا بسیار پائین متغیر بود. دلیل مواردی که میزان اطمینان ما را محدود کرد، مطالعات کافی برای اطمینان از نتایج وجود نداشت. وقتی ما به دنبال مطالعاتی برای گنجاندن در این مرور بودیم، متوجه برخی شکاف‌ها در شواهد موجود شدیم. به‌طور خاص، ما دریافتیم که مطالعات کمتری وجود داشتند که داروها را مستقیما با یکدیگر مقایسه کرده باشند و بیشتر مطالعات، داروها را با دارونما مقایسه کرده بودند. اغلب مطالعاتی که داروها را مستقیما مقایسه می‌کنند، به ما کمک می‌کنند تا اثربخش‌ترین دارو را شناسایی کنیم.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا 28 نوامبر 2025 به‌روز است. از آنجایی که این مطالعه یک مرور پویا است، این تحقیق را سالانه به‌روز خواهیم کرد تا اطمینان حاصل کنیم که نتایج ما منعکس‌کننده شواهد جدید هستند.