پیام‌های کلیدی
سمعک‌ها احتمالا باعث بهبودی زیادی در توانایی بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط برای شرکت در زندگی روزمره و گوش دادن به دیگران می‌شوند. آنها ممکن است تندرستی روزمره مرتبط با سلامت را در بیماران اندکی بهبود بخشند، اما تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در مورد احساس تنهایی ایجاد کنند.
مشخص نیست که استفاده از سمعک‌ها منجر به تفاوتی در حافظه کاری (توانایی نگه‌داشتن اطلاعات در ذهن برای مدت کوتاه و عمل براساس آن) می‌شوند یا عوارض جانبی را مانند درد یا قرار گرفتن بیش‌ازحد در معرض سروصدا ایجاد می‌کنند یا خیر، زیرا شواهد بسیار محدودی برای کمک به ما در پاسخ به این سوال شناسایی شد.
ما به انجام مطالعات بهتر و طولانی‌مدت‌تری نیاز داریم که تاثیرات استفاده از سمعک را به‌طور جداگانه برای گروه‌های سنی، جنسیت‌ها، سطوح کم‌شنوایی، انواع سمعک، موقعیت‌های اجتماعی و مالی و نژادها و قومیت‌های مختلف گزارش کنند.
کم‌شنوایی خفیف تا متوسط چیست؟
کم‌شنوایی بسیار شایع است، و اکثر افراد مبتلا دچار کم‌شنوایی خفیف تا متوسط هستند.
کم‌شنوایی خفیف به این معنی است که شنیدن صداهای آرام سخت‌تر است و ممکن است منجر به ایجاد مشکلاتی در گوش دادن در محیط‌های پُرسروصدا شود.
کم‌شنوایی متوسط به این معنی است که گفتار ممکن است واضح نباشد و شنیدن مکالمات، چه در محیط‌های آرام و چه در محیط‌های پر سروصدا، دشوار باشد.
شایع‌ترین علل کم‌شنوایی، افزایش سن و قرار گرفتن در معرض سروصدا است.
کم‌شنوایی چگونه مدیریت می‌شود؟
سمعک‌ها رایج‌ترین فناوری مورد استفاده برای کمک به افراد مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط هستند و کاربرد گسترده‌ای دارند. سمعک‌ها صداها را بلندتر می‌کنند و هدفشان این است که آنها را واضح‌تر کنند، بنابراین شنیدن آنها آسان‌تر می‌شود. این امر به‌ویژه برای شنیدن گفتار مهم است. هدف کلی سمعک‌ها، کاهش تاثیر کم‌شنوایی و بهبود توانایی فرد برای مشارکت در زندگی روزمره است.
ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم استفاده از سمعک‌ها برای بهبود موارد زیر بهتر از گزینه‌های دیگر، مانند عدم استفاده از سمعک، سمعک‌های ساختگی (dummy) یا برنامه‌های آموزشی بودند یا خیر:
توانایی فرد برای شرکت در موقعیت‌های روزمره؛
عوارض جانبی مانند درد یا عوارض ناشی از قرار گرفتن بیش‌ازحد در معرض سروصدا؛
بهزیستی مرتبط با سلامت عمومی، مانند سلامت جسمانی و اجتماعی؛
توانایی گوش دادن به دیگران؛
سلامت روان - ما بیشتر به بررسی احساس تنهایی علاقه‌مند بودیم؛ و
توانایی تفکر، به خاطر سپردن و یادگیری (شناخت) - ما بیشتر به حافظه کاری (نگهداری اطلاعات در ذهن برای مدت کوتاه و عمل براساس آن) علاقه‌مند بودیم.
ما چه‌کاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که استفاده از سمعک را برای بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط در مقایسه با گزینه‌های دیگر بررسی کردند. ما مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کردیم، و سپس براساس عواملی مانند روش‌های انجام مطالعه، حجم‌نمونه و مدت زمان انجام، میزان اطمینان خود را به شواهد ارزیابی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 16 مطالعه را شامل 2261 بزرگسال مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط شناسایی کردیم. میانگین سنی آنها بین 58 و 83 سال بود. مطالعات بین چهار هفته و سه سال به طول انجامیدند و در ایالات متحده آمریکا، اروپا، برزیل، هنگ‌کنگ و استرالیا انجام شدند.
سمعک‌ها احتمالا باعث بهبود زیادی در توانایی بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط برای شرکت در موقعیت‌های روزمره می‌شوند (8 مطالعه، 1683 نفر).
مشخص نیست که استفاده از سمعک عوارض جانبی را ایجاد می‌کند یا خیر. فقط یک مطالعه دو مورد از احساس درد یا ناراحتی افراد را با سمعک گزارش کرد؛ هیچ مطالعه‌ای عوارض جانبی ناشی از قرار گرفتن بیش‌ازحد را در معرض سروصدا گزارش نکرد.
استفاده از سمعک‌ها ممکن است بهزیستی عمومی مرتبط با سلامت را اندکی بهبود بخشند (4 مطالعه، 1558 نفر) و احتمالا باعث بهبودی زیادی در توانایی گوش دادن به دیگران می‌شوند (5 مطالعه، 622 نفر).
استفاده از سمعک ممکن است منجر به تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در احساس تنهایی شود (2 مطالعه، 907 نفر).
تاثیرات آنها بر حافظه کاری مشخص نیست (3 مطالعه، 910 نفر).
شواهد حاصل از این مرور، از رویه معمول ارائه سمعک به بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط که به دنبال کمک برای حل مشکلات شنوایی خود هستند، پشتیبانی می‌کند.
محدودیت‌های شواهد چه هستند؟
چندین محدودیت وجود داشتند. پنهان کردن اینکه کسی در یک مطالعه از سمعک استفاده می‌کند یا خیر، اغلب دشوار است زیرا معمولا سمعک قابل مشاهده است. این امر ممکن است بر دقت نتایج تاثیر بگذارد. مطالعات سه ماه یا کمتر ممکن است برای اندازه‌گیری طیف کامل تاثیرات سمعک کافی نباشند. برخی از تاثیرات ممکن است فقط در یک دوره طولانی‌تر آشکار شوند. مطالعات، تاثیرات استفاده از سمعک را به‌طور متفاوتی اندازه‌گیری کردند، که مقایسه آنها را دشوار ساخت.
این مرور تا چه زمانی به‌روز است؟
این مطالعه، یک نسخه به‌روزشده از مروری است که نخستین‌بار در سال 2017 منتشر شد. آخرین جست‌وجوی شواهد را در آگوست 2024 انجام دادیم. ما شواهد منتشرشده را از مطالعات موجود و در حال انجام تا 18 می 2026 وارد کردیم.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
مداخله بالینی اصلی برای کم‌شنوایی (hearing loss) خفیف تا متوسط، استفاده از سمعک (hearing aids) است. سمعک‌ها به‌طور معمول برای افرادی که به دنبال کمک برای برطرف کردن مشکلات شنوایی هستند، پیشنهاد و متناسب می‌شوند. به وسیله تقویت و بهبود دسترسی به صداها و به خصوص صدای گفتار، هدف استفاده از سمعک، کاهش پیامدهای منفی کم‌شنوایی و بهبود مشارکت در زندگی روزمره است.
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات استفاده از سمعک در بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط.
روش‌های جست‌وجو
متخصصان اطلاعات کاکرین، CENTRAL، رجیستری گروه گوش و حلق و بینی (ENT) در کاکرین؛ MEDLINE؛ Embase؛ Web of Science؛ ClinicalTrials.gov؛ ICTRP و منابع دیگر را برای یافتن کارآزمایی‌های منتشرشده و منتشرنشده جست‌وجو کردند. تاریخ آخرین جست‌وجو 2 آگوست 2024 بود. ما همچنین مطالعات منتشرشده موجود و در حال انجام را تا 18 می 2026 وارد کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) از سمعک‌ها که کنترل فعال یا غیر-فعال را در بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
ما از روش‌های استاندارد روش‌شناسی مورد انتظار کاکرین استفاده کردیم. پیامدهای اولیه در این مرور، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت خاص شنوایی و عوارض جانبی درد بودند. پیامدهای ثانویه، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت، توانایی شنیدن و عوارض جانبی کم‌شنوایی ناشی از سروصدا بودند. ما برای ارزیابی کیفیت شواهد مربوط به هر پیامد از سیستم درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) استفاده کردیم، که به صورت ایتالیک آمده‌اند.
نتایج اصلی
پنج مورد RCT را با مجموع 825 شرکت‌کننده وارد کردیم. مطالعات در آمریکا و اروپا انجام، و بین سال‌های 1987 و 2017 منتشر شدند. خطر سوگیری (bias) در مطالعات متفاوت بود. به دلیل عدم وجود یا ناکافی بودن کورسازی، بیشتر مطالعات خطر پائین سوگیری انتخاب، گزارش‌دهی و ریزش نمونه و همچنین خطر بالای سوگیری عملکرد و تشخیص داشتند.
تمام شرکت‌کنندگان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط بودند. میانگین سنی در تمام پنج مطالعه بین 69 تا 83 سال بود. طول مدت مطالعات بین شش هفته تا شش ماه متغیر بود.
سمعک تاثیر مثبت بزرگی بر کیفیت زندگی مرتبط با سلامت خاص شنوایی داشت که با مشارکت در زندگی روزانه به عنوان واحد اندازه‌گیری و با استفاده از پرسش‌نامه Hearing Handica برای سالمندان (HHLE، طیف نمره از 1 تا 100) در مقایسه با وضعیت بدون کمک/درمان دارونما (placebo) مورد ارزیابی‌قرار گرفت (تفاوت میانگین (MD): 26.47-؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 42.16- تا 10.77-؛ 722 شرکت‌کننده؛ سه مطالعه؛ شواهد با کیفیت متوسط).
سمعک تاثیر مثبت کوچکی بر کیفیت زندگی مرتبط با سلامت عمومی داشت (تفاوت میانگین استاندارد شده (SMD): 0.38-؛ 95% CI؛ 0.55- تا 0.21-؛ 568 شرکت‌کننده؛ دو مطالعه؛ شواهد با کیفیت متوسط). سمعک تاثیر مثبت بزرگی بر توانایی شنیدن داشت (SMD: -1.88؛ 95% CI؛ 3.24- تا 0.52-؛ 534 شرکت‌کننده؛ دو مطالعه؛ شواهد با کیفیت متوسط).
عوارض جانبی فقط در یک مطالعه (48 شرکت‌کننده) اندازه‌گیری شده و هیچ کدام گزارش نشدند (شواهد یا کیفیت بسیار پائین).
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
شواهد موجود نشان می‌دهد که استفاده از سمعک احتمالا کیفیت زندگی مرتبط با سلامت خاص شنوایی و توانایی شنیداری را در بزرگسالان مبتلا به کم‌شنوایی خفیف تا متوسط بهبود می‌بخشند و تاثیر مفید زیادی دارند. استفاده از سمعک همچنین ممکن است کیفیت زندگی مرتبط با سلامت عمومی را بهبود بخشد. شواهد موجود، با تهیه گسترده سمعک‌ها به‌عنوان خط اول مدیریت بالینی در افرادی که به دنبال کمک برای رفع مشکلات شنوایی خود هستند، هم‌سو و سازگار است. این مرور شواهدی را ارائه نداد که نشان دهد سمعک‌ها در بهبود احساس تنهایی یا حافظه کاری موثر هستند، و همچنین اینکه سمعک‌ها منجر به بروز عوارض جانبی می‌شوند یا خیر. برای بهبود سطح قطعیت شواهد و اطمینان از اینکه تاثیرات استفاده از سمعک براساس ویژگی‌های جمعیت‌شناختی (مانند سن، جنس، میزان کم‌شنوایی، محیط اجتماعی‌اقتصادی، نژاد و قومیت) متفاوت است یا خیر، به ثبات بیشتری در معیارهای پیامد مورد استفاده نیاز است. انجام مطالعات طولانی‌مدت‌تر و کنترل‌شده با دارونما ممکن است نسبت به تاثیرات بالقوه آن بر سلامت روان و شناخت، حساس‌تر باشند، اما شاید از نظر اخلاقی توجیه‌پذیر نباشد که از سمعک برای مدت طولانی استفاده نشود.
حمایت مالی
این مرور منبع حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
شماره ثبت (2015) PROSPERO: CRD42016043834
پروتکل (2015) DOI: 10.1002/14651858.CD012023
مرور اولیه (2017) DOI: 10.1002/14651858.CD012023.pub2
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
