پیامهای کلیدی
مصرف مکملهای ویتامین D در نوزادانی که زودتر از موعد (نارس: پیشاز 37 هفته بارداری) به دنیا میآیند و وزن کمی هنگام تولد دارند (کمتر از 2500 گرم) احتمالا خطر کمبود ویتامین D (سطح ویتامین D کمتر از 30 نانومول/لیتر) و کاستی (سطح ویتامین D کمتر از 50 نانومول/لیتر) را کاهش میدهد.
مصرف دوزهای بالاتر (800 واحد بینالمللی/روز و بیشتر) در مقایسه با دوزهای پائینتر (200 واحد بینالمللی تا کمتر از 800 واحد بینالمللی/روز) ویتامین D در نوزادان نارس ممکن است احتمال کمبود ویتامین D را کاهش دهد. بااینحال، دوزهای بالاتر ممکن است منجر به افزایش بیشازحد سطح ویتامین D در برخی از نوزادان نارس شود.
مطالعات آینده باید دوزهای مطلوب ویتامین D را براساس وزن نوزادان بررسی کرده و پیامدهای مهمی را مانند سلامت استخوان گزارش دهند.
چرا مصرف ویتامین D برای نوزادانی که زودهنگام (نارس) یا با وزن کم هنگام تولد به دنیا میآیند، مهم است؟
ویتامین D به بدن کمک میکند تا کلسیم را از غذا جذب کند، که برای رشد و استحکام استخوانها حیاتی است. استخوانها بدون ویتامین D کافی میتوانند نازک، شکننده یا بدشکل شوند. به این بیماری در کودکان، راشیتیسم (Rickets) میگویند. ویتامین D در پوست، زمانی که در معرض نور خورشید قرار میگیرد، ساخته میشود. همچنین در ماهی، گوشت و دیگر غذاهای مشتق از حیوانات یافت میشود. نوزادان تازهمتولدشده ممکن است در معرض نور خورشید قرار نگیرند و نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، ممکن است ویتامین D کافی را دریافت نکنند. سطح کافی ویتامین D خون برای نوزادان، 50 نانومول/لیتر (nmol/L) تا 250 نانومول/لیتر است؛ «کاستی (insufficiency)» کمتر از 50 نانومول/لیتر و «کمبود (deficiency)» زیر 30 نانومول/لیتر است. درمان با مکملهایی است که میتوانند بلعیده شوند یا بهصورت تزریقی تجویز شوند. مصرف بیشازحد ویتامین D (بیشاز 250 نانومول/لیتر) میتواند عوارض جانبی ناخواستهای را مانند سطح بالای کلسیم در خون و سنگ کلیه ایجاد کند. توصیههای مربوط به میزان مصرف مکملهای ویتامین D در سراسر جهان متفاوت هستند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بهترین دوز یا مدت زمان مصرف مکملهای ویتامین D را در نوزادان نارس و نوزادان کموزن هنگام تولد تعیین کنیم. ما علاقهمند به بررسی تاثیر مصرف مکمل ویتامین D بر موارد زیر بودیم:
کاهش کمبود یا کاستی ویتامین D؛
بهبود سلامت استخوان؛
ایجاد عوارض جانبی.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که مصرف مکمل ویتامین D را با عدم مصرف آن، یا دوزهای بالاتر (بیشاز 800 واحد بینالمللی (IU)) را با دوزهای پائینتر آن (200 IU تا 800 IU) در نوزادان نارس (متولدشده پیشاز 37 هفته بارداری) یا نوزادان کموزن هنگام تولد (کمتر از 2500 گرم) مقایسه کردند.
نتایج مطالعات را مقایسه و جمعبندی کرده، و میزان اطمینان خود را نسبت به صحت و قابل اعتماد بودن آنها، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجمنمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 34 مطالعه را با 5012 نوزاد شناسایی کردیم.
نتایج اصلی
مصرف مکمل ویتامین D در مقایسه با عدم مصرف آن (11 مطالعه، 1514 نوزاد نارس)
مصرف مکمل ویتامین D احتمالا خطر کمبود ویتامین D را کاهش میدهد (از هر 4 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از آن بهرهمند میشود؛ 4 مطالعه، 385 نوزاد) و ممکن است خطر کاستی ویتامین D را تا زمان ترخیص نوزادان از بیمارستان کاهش دهد (از هر 3 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از آن بهرهمند میشود؛ 4 مطالعه، 385 نوزاد). تاثیرات آن بر سلامت استخوان و نشانگرهای خونی سلامت استخوان گزارش نشدند.
مصرف مکمل ویتامین D در مقایسه با عدم مصرف آن (1 مطالعه، 2079 نوزاد نزدیک ترم، کموزن هنگام تولد)
مصرف مکمل ویتامین D احتمالا کمبود ویتامین D را کاهش میدهد (از هر 3 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از آن بهرهمند میشود؛ 453 نوزاد) و احتمالا کاستی ویتامین D را در شش ماهگی کم میکند (از هر 3 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از آن بهرهمند میشود؛ 453 نوزاد). تاثیرات آن بر سلامت استخوان و نشانگرهای خونی سلامت استخوان، سطح بالای ناسالم کلسیم و ویتامین D خون گزارش نشدند.
مصرف مکمل ویتامین D با دوز بالاتر (800 واحد بینالمللی/روز یا بیشتر) در مقایسه با دوز پائینتر آن (200 تا 800 واحد بینالمللی/روز) (25 مطالعه، 1546 نوزاد نارس)
دوزهای بالاتر ویتامین D احتمالا خطر کمبود ویتامین D را کاهش میدهند (از هر 8 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از این ویتامین بهرهمند میشود؛ 11 مطالعه؛ 672 نوزاد) و ممکن است خطر کاستی ویتامین D را (از هر 4 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از این ویتامین بهرهمند میشود؛ 11 مطالعه؛ 683 نوزاد) بیشتر از دوزهای پائینتر ویتامین D کاهش دهند. بااینحال، دوزهای بالاتر احتمالا منجر به سطح بالای ناسالم ویتامین D میشوند (از هر 25 نوزاد دریافتکننده مکمل، 1 نوزاد از این ویتامین آسیب میبیند؛ 5 مطالعه؛ 395 نوزاد). دوزهای بالاتر ویتامین D در نوزادان نارس ممکن است با بهبود نشانگرهای خونی سلامت استخوان، سلامت استخوان را افزایش دهند. بااینحال، ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در ظاهر استخوانها با اشعه ایکس وجود داشته باشد (7 مطالعه، 447 نوزاد).
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
اطلاعات کافی در مورد سلامت استخوان و عوارض جانبی، از جمله سطح بالای کلسیم خون، وجود ندارد.
ما قضاوت خود را بر این واقعیت بنا نهادیم که شواهد براساس حجمنمونه اندک است و والدین و ارزیابان در مطالعات از نوع درمانی که نوزادان دریافت کردند، آگاه بودند و چند نوزاد تا پایان مطالعه پیگیری نشدند. بهدلیل تعداد کم حوادث و تعداد کم شرکتکنندگان، در مورد دیگر عوارض جانبی ناشی از سطح بالای ویتامین D در حد ناسالم و سطح بالاتر کلسیم خون مطمئن نیستیم.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا فوریه 2026 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات مصرف ویتامین D (دوز تجمعی روزانه ≥ 200 IU) برای پیشگیری از کمبود ویتامین D در نوزادان نارس و کموزن هنگام تولد.
روشهای جستوجو
ما CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و پایگاههای ثبت کارآزماییها را همراه با بررسی منابع مطالعات مرتبط و مطالعات واردشده، جستوجو کردیم. تاریخ آخرین جستوجو فوریه 2026 بود.
نتیجهگیریهای نویسندگان
مصرف مکمل ویتامین D (≥ 200 واحد بینالمللی/روز) در نوزادان نارس احتمالا خطر کمبود ویتامین D و کاستی یا کمبود ویتامین D را تا سن ترخیص/سن اصلاحشده برای ترم کاهش میدهد. مصرف این مکمل در نوزادان ترم با LBW احتمالا خطر کمبود ویتامین D و کاستی یا کمبود آن را تا شش ماهگی کاهش میدهد. ما از هرگونه تاثیر دیگر مداخله بر سلامت استخوان، رشد یا عوارض، مطمئن نیستیم. دوزهای بالاتر (≥ 800 واحد بینالمللی/روز) در مقایسه با دوزهای پائینتر (< 800 واحد بینالمللی/روز) احتمالا خطر کمبود ویتامین D و کاستی یا کمبود ویتامین D را کاهش میدهند، اما ممکن است میزان ویتامین D اضافی را تا سن ترخیص/سن اصلاحشده برای ترم افزایش دهند. دوزهای بالاتر در مقایسه با دوزهای پائینتر در نوزادان نارس ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در شواهد رادیولوژیکی استئوپنی ناشی از نارس بودن نوزاد و محتوای مواد معدنی استخوان شوند و احتمالا هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه را کاهش میدهد. ما مطمئن نیستیم که دوز بالاتر در مقایسه با دوز پائینتر این مکمل در نوزادان نارس، هیپرکلسمی را تحت تاثیر قرار دهد.
حمایت مالی
این مرور کاکرین، منبع حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
پروتکل از طریق DOI 10.1002/14651858.CD011529 قابل دسترسی است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.




