مزایا و خطرات تزریق Botox-A برای درمان درد مزمن گردن چه هستند؟

پیام‌های کلیدی

• Botox-A در مقایسه با دارونمای سالین (تزریق آب استریل غیرفعال)، ممکن است بهبودی اندکی را در درد (6%) در کوتاه‌مدت ایجاد کند که در بلندمدت ادامه نمی‌یابد. افراد ممکن است موفقیت درمان (20%) را در کوتاه‌‌مدت و بلندمدت گزارش کنند. ممکن است هیچ بهبودی در توانایی افراد برای انجام فعالیت‌های روزمره، یا در تندرستی مرتبط با سلامت آن‌ها حاصل نشود. ممکن است 16% احتمال بیشتر بروز عوارض جانبی خفیف مانند درد در محل تزریق، خستگی عضلانی، درد عمومی، یا سردرد که تا سه هفته ادامه دارد، گزارش شود.

• تولیدکنندگان Botox-A بخشی از این تحقیقات را تامین مالی کردند که ممکن است بر مطالعات تاثیر گذاشته و فواید این درمان را بیش‌ازحد ارزیابی کرده باشد.

• مطالعات آینده باید بزرگتر باشند، از روش‌های بهتری برای انجام مطالعه استفاده کنند و مدت زمان بیشتری ادامه یابند. این مطالعات باید به‌طور مستقل تامین مالی شوند.

Botox-A چیست؟

Botox-A یک نوروتوکسین (ماده شیمیایی) است که به‌طور موقت عضلات خاصی را ضعیف یا فلج کرده یا اعصاب خاصی را مسدود می‌کند. این ماده به نقاط ماشه‌ای (trigger point) تزریق می‌شود. نقاط ماشه‌ای به‌عنوان گره‌های بسیار حساس در نوارهای سفت عضلات اسکلتی تعریف می‌شوند که می‌توانند دردی را ایجاد کنند که در ناحیه‌ای متفاوت از بدن غیر از محل مشکل احساس می‌شود، و به‌عنوان درد ارجاعی نیز شناخته می‌شود.

Botox-A ممکن است با کاهش تنش و اسپاسم عضلانی و سیگنال‌های درد مرتبط، به درد مزمن گردن کمک کند.

افراد ممکن است دچار عوارض جانبی خفیف و کوتاه‌‌مدتی مانند درد یا حساسیت در نواحی کوچک شوند. موارد نادری مانند واکنش آلرژیک شدید که منجر به مرگ می‌شود، ممکن است رخ دهد.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

هدف ما آن بود که بدانیم در افراد مبتلا به درد مزمن گردن، Botox-A در بهبود موارد زیر بهتر از تزریق دارونمای سالین (آب استریل غیرفعال) است یا خیر:

• درد؛

• عملکرد فیزیکی (توانایی انجام فعالیت‌های روزمره)؛

• تندرستی مرتبط با سلامت؛

• میزان احساس افراد از موفقیت درمان؛

• رضایت بیمار.

درد گردن ممکن است شامل نشانه‌هایی باشد که از گردن سرچشمه می‌گیرند و در سر، بالای کمر و بازو احساس می‌شوند. درد گردن می‌تواند با یا بدون درد میوفاشیال (گره‌های حساس با نوارهای عضلانی سفت)، تغییرات دژنراتیو (تغییرات ساییدگی و پارگی)، اختلالات مرتبط با عارضه ویپلش (whiplash؛ آسیب به گردن که در اثر حرکت ناگهانی و شدید سر به جلو و عقب رخ می‌دهد) و سردردهای ناشی از گردن باشد.

ما هم‌چنین ‌خواستیم بدانیم که Botox-A چه عوارض جانبی ناخواسته‌ای را ایجاد می‌کند.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که تزریق‌های دارویی Botox-A را در مقایسه با دارونما (placebo) بررسی کردند. نتایج مطالعات را مقایسه و جمع‌بندی کردیم و میزان اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روش‌های انجام مطالعه، دوزهای متنوع درمان، میزان شباهت نتایج مطالعات و بزرگی مطالعات، ارزیابی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 16 مطالعه را با 855 فرد مبتلا به درد مزمن گردن (درد میوفاشیال مرتبط، اختلالات مرتبط با عارضه ویپلش یا سردردهای ناشی از گردن) پیدا کردیم. آن‌ها 18 تا 80 سال سن داشتند و بیش‌از نیمی از آن‌ها (64%) زن بودند. بیشتر مطالعات از 3 تا 12 هفته طول کشیدند؛ فقط دو مطالعه 24 هفته یا بیشتر ادامه یافتند. آن‌ها در کلینیک‌های مدیریت درد در بیمارستان‌ها، بخش‌های جراحی و دانشگاه‌های آمریکای شمالی و مرکزی، اروپا، خاورمیانه و آسیا انجام شدند. اکثر مطالعات نتایج کوتاه‌مدت (تا سه ماه) را گزارش کردند. دوز کل Botox-A از 10 تا 400 واحد متغیر بود که در 1 تا 10 نقطه ماشه‌ای تزریق شد.

نتایج اصلی

در افراد مبتلا به درد مزمن گردن که با Botox-A در مقایسه با دارونما درمان شدند:

• ممکن است بهبودی کوتاه‌مدت و جزئی در درد وجود ایجاد شود (6%؛ 12 مطالعه، 393 نفر)، اما این تغییرات ممکن است تفاوت واقعی را در زندگی روزمره ایجاد نکنند. بهبودی مشاهده‌شده در درد ممکن است در درازمدت پایدار نباشد؛

• ممکن است فایده‌ای اندک یا عدم فایده برای عملکرد فیزیکی روزانه (2%؛ 3 مطالعه، 76 نفر) یا تندرستی مرتبط با سلامت داشته باشد، اما ما به این شواهد اطمینان نداریم؛

• ممکن است بهبودی کمی در کوتاه‌مدت (20%؛ 1 مطالعه، 19 نفر) و بلندمدت (20%؛ 1 مطالعه، 31 نفر) برای موفقیت درمان براساس گزارش شرکت‌کنندگان وجود داشته باشد؛

• ممکن است خطر بروز عوارض جانبی خفیف مانند درد در محل تزریق، خستگی عضلانی، کوفتگی عضلانی یا سردرد عمومی در مقایسه با دارونما، 16% بیشتر باشد. این عوارض جانبی ناخواسته ممکن است تا سه هفته ادامه داشته باشند.

هیچ مطالعه‌ای میزان رضایت بیمار را ارزیابی نکرد.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

اعتماد ما به شواهد، به‌دلایل متعددی محدود است.

• بیشتر شواهد کوتاه‌مدت بودند، بنابراین ما نمی‌دانیم تاثیرات بلندمدت چیست.

• بیشتر مطالعات توسط شرکت‌های داروسازی تامین مالی شدند، بنابراین ممکن است در مورد مزایای Botox-A اغراق کنند.

• روش‌های مورد استفاده در چندین مطالعه احتمالا منابع خطا را ایجاد کردند، از جمله نحوه تقسیم افراد به گروه‌های درمانی و این احتمال که افراد در مطالعات می‌دانستند کدام درمان را دریافت می‌کنند.

• مطالعات از دوزهای مختلف Botox-A استفاده کردند که مقایسه نتایج آن‌ها را دشوار می‌کند.

مطالعات آینده باید به‌طور مستقل تامین مالی شوند، از روش‌های قوی‌تری استفاده کنند و نتایج بلندمدت را ارائه دهند.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا مارچ 2026 به‌روز است. این مرور، نسخه قبلی منتشرشده را در سال 2011 با 10 مطالعه جدید به‌روز می‌کند. اکنون شاهد بهبودی جزئی و بالقوه در درد هستیم.