ปีแรกๆ ในชีวิตของเด็กเป็นช่วงที่สำคัญมากในแง่ของพัฒนาการและการเจริญเติบโต เด็กที่มาจากครอบครัวที่ยากจนมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดปัญหาพัฒนาการและสุขภาพไม่ดี การเลี้ยงดูบุตรและคุณภาพของสภาพแวดล้อมที่บ้านสามารถช่วยส่งเสริมพัฒนาการของเด็กเล็กและลดผลกระทบเชิงลบของความขาดแคลนได้ จุดประสงค์ของการทบทวนนี้คือเพื่อพิจารณาว่าโปรแกรมการเลี้ยงลูกที่บ้าน ซึ่งมุ่งเน้นที่จะเสริมพัฒนาการของเด็กโดยแสดงให้ผู้ปกครองเห็นถึงวิธีการจัดเตรียมสภาพแวดล้อมที่บ้านที่มีคุณภาพดีขึ้นสำหรับบุตรหลานของตน มีประสิทธิผลในการดำเนินการดังกล่าวหรือไม่ การทดลองแบบสุ่มที่มีการควบคุม (RCT) จำนวน 7 ฉบับ ตรงตามเกณฑ์สำหรับการทบทวนนี้ สามารถนำผลลัพธ์จากการศึกษา 4 ใน 7 ฉบับมารวมกันได้ ซึ่งผลแสดงให้เห็นว่าเด็กที่ได้รับโปรแกรมช่วยเหลือดังกล่าวไม่ได้มีพัฒนาการทางสติปัญญาดีไปกว่ากลุ่มควบคุม พัฒนาการทางสังคมและอารมณ์ได้รับการวัดจากการศึกษา 3 ฉบับ แต่เราไม่สามารถรวมข้อมูลนี้เพื่อช่วยสรุปผลเกี่ยวกับประสิทธิผลได้ การศึกษาทั้งหมดไม่ได้วัดผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ คุณภาพของหลักฐานในการศึกษาวิจัยนั้นประเมินได้ยากเนื่องจากการรายงานที่ไม่ดี จำเป็นต้องมีการวิจัยที่มีคุณภาพสูงเพิ่มเติม
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
ความเสียเปรียบทางสังคมอาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อพัฒนาการ สุขภาพ และความเป็นอยู่ที่ดีของเด็กปฐมวัย สิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงวิกฤตนี้มีความสำคัญต่อการพัฒนาทุกด้านของเด็ก ความสามารถในการดูแลและคุณภาพของสิ่งแวดล้อมมีบทบาทสำคัญในการช่วยเสริมพัฒนาการของเด็กเล็ก และผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพพัฒนาการของเด็กและลดผลกระทบเชิงลบของความเสียเปรียบทางสังคม โปรแกรมพัฒนาเด็กที่บ้านมีเป้าหมายเพื่อช่วยเพิ่มผลลัพธ์ด้านพัฒนาการของเด็กให้เหมาะสมที่สุดโดยการให้ความรู้ ฝึกอบรม และสนับสนุนผู้ปกครองในบ้านของตนเองเพื่อสร้างเสริมสภาพแวดล้อมที่เอื้อและกระตุ้นพัฒนาการบุตรหลานของตน
วัตถุประสงค์
เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมแบบเยี่ยมบ้านที่มุ่งเน้นการปรับปรุงผลลัพธ์ทางพัฒนาการสำหรับเด็กวัยก่อนเรียนจากครอบครัวที่ด้อยโอกาสทางสังคมโดยเฉพาะ
วิธีการสืบค้น
เราค้นหาฐานข้อมูลต่อไปนี้ระหว่างวันที่ 7 ตุลาคมถึง 12 ตุลาคม 2010: Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) (2010, ฉบับที่ 4), MEDLINE (1950 ถึงสัปดาห์ที่ 4, กันยายน 2010), EMBASE (1980 ถึงสัปดาห์ที่ 39, 2010), CINAHL (1937 ถึงปัจจุบัน), PsycINFO (1887 ถึงปัจจุบัน), ERIC (1966 ถึงปัจจุบัน), ASSIA (1987 ถึงปัจจุบัน), Sociological Abstracts (1952 ถึงปัจจุบัน), Social Science Citation Index (1970 ถึงปัจจุบัน) นอกจากนี้เรายังค้นหาจากรายการอ้างอิงของบทความด้วย
เกณฑ์การคัดเลือก
การวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (Randomised controlled trials) ที่เปรียบเทียบมาตรการส่งเสริมพัฒนาการเด็กวัยก่อนเรียนแบบเยี่ยมบ้าน กับกลุ่มควบคุมที่ได้รับ 'การดูแลตามมาตรฐาน ผู้เข้าร่วมคือผู้ปกครองที่มีบุตรอายุก่อนที่จะเข้าเรียนซึ่งอยู่ในสถานะด้อยโอกาสทางสังคมในด้านความยากจน การเป็นพ่อหรือแม่เลี้ยงเดี่ยว หรือสถานะชนกลุ่มน้อย
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้เขียนสองคนเลือกการศึกษา ประเมินความเสี่ยงของการมีอคติ ในการทดลอง และดึงข้อมูลออกมาอย่างอิสระต่อกัน
ผลการวิจัย
เรารวบรวมการศึกษา 7 ฉบับ ซึ่งมีผู้เข้าร่วม 723 ราย เราประเมินการศึกษา 4 ฉบับจากทั้งหมด 7 ฉบับว่ามี ความเสี่ยงของการมีอคติ และ 3 ฉบับมี ความเสี่ยงของการมีอคติ ที่ไม่ชัดเจน คุณภาพของหลักฐานนั้นประเมินได้ยากเนื่องจากมักมีรายละเอียดที่รายงานไม่เพียงพอที่จะสรุปความเข้มงวดเชิงวิธีการของการศึกษาได้ การทดลอง 4 ฉบับ ซึ่งมีผู้เข้าร่วม 285 คน วัดพัฒนาการทางสติปัญญา และเราได้สังเคราะห์ข้อมูลเหล่านี้ด้วยการวิเคราะห์แบบเมตา (Meta-analysis) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม พบว่าการแทรกแซง (Intervention) ไม่ส่งผลต่อพัฒนาการทางสติปัญญาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (ค่าความแตกต่างของค่าเฉลี่ยมาตรฐาน (SMD) อยู่ที่ 0.30; ช่วงความเชื่อมั่น 95% อยู่ที่ -0.18 ถึง 0.78) มีการศึกษาเพียง 3 ฉบับเท่านั้นที่รายงานผลลัพธ์ด้านสังคมและอารมณ์ ซึ่งข้อมูลไม่เพียงพอที่จะนำมารวมเพื่อทำการวิเคราะห์แบบเมตา (meta-analysis) ได้ ไม่มีการศึกษาใดที่รายงานถึงผลข้างเคียง
ข้อสรุปของผู้วิจัย
การทบทวนวรรณกรรมนี้ไม่พบหลักฐานที่แสดงถึงประสิทธิผลของการเข้าช่วยเหลือแบบเยี่ยมบ้าน (home-based interventions) ที่มีเป้าหมายเฉพาะเจาะจงเพื่อปรับปรุงผลลัพธ์ทางพัฒนาการของเด็กวัยก่อนเรียนจากครอบครัวที่ด้อยโอกาสทางสังคม การศึกษาในอนาคตควรพยายามบันทึกและรายงานกระบวนการทางระเบียบวิธีวิจัยของตนให้ดียิ่งขึ้น
ผู้แปล แพทย์หญิงชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 18 พฤศจิกายน 2025
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
