Metody miejscowe, uzupełniające oraz terapie z wykorzystaniem światła: co najlepiej sprawdza się w leczeniu trądziku i związanych z nim powikłań?

Najważniejsze informacje

Nie znaleźliśmy wystarczającej ilości wysokiej jakości danych naukowych dotyczących nadtlenku benzoilu oraz antybiotyków i retinoidów stosowanych miejscowo w leczeniu trądziku. Stwierdziliśmy, że uwzględnione przeglądy systematyczne zawierają niewiele danych naukowych na temat tych istotnych w kontekście klinicznym leków, abyśmy mogli je podsumować.

• Kolejne badania powinny skupić się na obszarach ważnych dla pacjentów, badaczy i decydentów, takich jak: nowe leki stosowane w leczeniu trądziku, antybiotyki i retinoidy miejscowe oraz powikłania związane z trądzikiem, w tym blizny i problemy natury psychicznej.

Czym jest trądzik i jakie powikłania się z nim wiążą?

Trądzik jest powszechnie występującą chorobą zapalną skóry obecną we wszystkich grupach wiekowych, najczęściej jednak wśród osób młodych. Chorzy zmagają się z zaskórnikami otwartymi i zamkniętymi oraz krostami. Zmiany pojawiają się głównie na twarzy, ale mogą obejmować również plecy i klatkę piersiową. Głównym powikłaniem związanym z trądzikiem są blizny potrądzikowe, które mogą utrzymywać się przez długi czas. Innym istotnym następstwem są problemy natury psychicznej. Dla niektórych osób z trądzikiem wygląd zewnętrzny ma duże znaczenie, a choroba wpływa na ich nastrój, prowadząc do lęku, depresji czy nawet samobójstwa.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy ustalić, czy terapia miejscowa (lek w postaci kremu, pianki, żelu, balsamu lub maści nakładanych na skórę), terapia z wykorzystaniem światła (metoda leczenia polegająca na naświetlaniu zmian skórnych (obszarów dotkniętych trądzikiem) różnymi barwami światła) oraz terapia uzupełniająca (leczenie dodatkowe inne niż metody medycyny konwencjonalnej, np. akupunktura, dieta, leki ziołowe) przynoszą efekty w postaci zmniejszenia liczby zmian skórnych, złagodzenia nasilenia trądziku (na podstawie oceny uczestnika i badacza), poprawy jakości życia, a także ograniczenia występowania poważnych i mniej poważnych zdarzeń niepożądanych (tj. zdarzeń niechcianych lub szkodliwych).

Co zrobiliśmy?

Wyszukaliśmy przeglądy systematyczne dotyczące metod miejscowych, uzupełniających oraz terapii z wykorzystaniem światła w leczeniu trądziku i blizn potrądzikowych. Podsumowaliśmy wyniki przeglądów, a następnie oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych biorąc pod uwagę czynniki takie jak metody badawcze i wielkość prób.

Czego się dowiedzieliśmy?

W niniejszej analizie uwzględniono sześć przeglądów systematycznych, w których udział wzięło 40 910 osób dotkniętych trądzikiem (275 badań) i 1316 osób z bliznami potrądzikowymi (37 badań). Wiek uczestników wynosił od 10 do 59 lat, natomiast średnia wieku mieściła się w przedziale od 18 do 30 lat. W czterech przeglądach uwzględniono badania, w których udział wzięły wyłącznie kobiety; trzy przeglądy obejmowały badania z udziałem wyłącznie mężczyzn.

Nie wiemy, czy terapia nadtlenkiem benzoilu wpływa na liczbę zmian skórnych, nasilenie trądziku (na podstawie oceny uczestnika i badacza) oraz na częstotliwość występowania mniej poważnych zdarzeń niepożądanych bardziej niż placebo lub brak leczenia. Nie znaleźliśmy przeglądów badań obejmujących porównanie terapii nadtlenkiem benzoilu z placebo bądź brakiem leczenia, które pozwoliłyby nam odpowiedzieć na pytanie dotyczące poważnych zdarzeń niepożądanych lub jakości życia.

Nie wiemy, czy nadtlenek benzoilu wpływa na liczbę zmian skórnych oraz występowanie mniej poważnych zdarzeń niepożądanych skuteczniej niż adapalen (retinoid miejscowy, jeden z najpopularniejszych leków na trądzik). Jak wynika z oceny uczestników (1123 osób w czterech badaniach) oraz badaczy (1965 osób w trzech badaniach), w porównaniu z adapalenem nadtlenek benzoilu ma prawdopodobnie niewielki wpływ bądź w ogóle nie wpływa na nasilenie trądziku. Nie znaleźliśmy przeglądów badań obejmujących porównanie nadtlenku benzoilu z adapalenem, które pozwoliłyby nam odpowiedzieć na pytanie dotyczące poważnych zdarzeń niepożądanych lub jakości życia.

Nie ma pewności, czy nadtlenek benzoilu wpływa na liczbę zmian skórnych lub ocenę badacza co do nasilenia trądziku skuteczniej niż klindamycyna (antybiotyk miejscowy, lek stosowany w zwalczaniu bakterii i grzybów oraz hamowaniu wzrostu bakterii). W porównaniu z klindamycyną nadtlenek benzoilu ma prawdopodobnie niewielki wpływ bądź w ogóle nie wpływa na ocenę uczestnika co do nasilenia własnego trądziku (240 osób w jednym badaniu) oraz na częstotliwość występowania mniej poważnych zdarzeń niepożądanych (2842 osoby w pięciu badaniach). Nie znaleźliśmy przeglądów, które obejmowałyby badania porównujące nadtlenku benzoilu z klindamycyną, które pozwoliłyby nam odpowiedzieć na pytanie dotyczące poważnych zdarzeń niepożądanych lub jakości życia.

Nie znaleźliśmy przeglądów, które pozwoliłyby odpowiedzieć na nasze pytanie, obejmujących następujące porównania: antybiotyki miejscowe a placebo lub brak leczenia, retinoidy miejscowe a placebo lub brak leczenia oraz retinoidy miejscowe a antybiotyki miejscowe.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Nasze zaufanie do zgromadzonych danych jest niewielkie, a wyniki przyszłych badań mogą zmienić wnioski płynące z tego przeglądu.

Główne czynniki, które ograniczyły nasze zaufanie do danych naukowych, są następujące. Po pierwsze, istnieje prawdopodobieństwo, że osoby objęte badaniami wiedziały, jakie leczenie otrzymują. Po drugie, nie wszystkie badania dostarczyły kompletnych danych na temat analizowanych zagadnień. Po trzecie, liczba badań jest niewystarczająca, aby mieć pewność co do wyników dotyczących analizowanych przez nas punktów końcowych. Wreszcie, badania przeprowadzono na różnych grupach osób; zastosowano także zróżnicowane sposoby podawania leczenia.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do grudnia 2021 r.