Najważniejsze informacje
• Azatiopryna i 6-merkaptopuryna prawdopodobnie działają lepiej niż placebo (leczenie pozorowane) w długotrwałym leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG), czyli choroby zapalnej jelita grubego.
• Nie ma wystarczających danych naukowych, aby ocenić działanie azatiopryny lub 6-merkaptopuryny w połączeniu z innymi lekami.
Czym jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego i czy azatiopryna oraz 6-merkaptopuryna mogą być skuteczne w leczeniu tej choroby?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna jelita grubego. Coraz większa liczba osób dotkniętych tą chorobą sprawia, że stanowi ona coraz większe obciążenie dla systemów ochrony zdrowia na całym świecie. Jej najczęstsze objawy to krwista biegunka oraz ból brzucha. Azatiopryna i 6-merkaptopuryna to 2 leki z grupy tiopuryn, które, jak się uważa, łagodzą stan zapalny wywołany tą chorobą. W ostatnim czasie opracowano nowe leki, jednak w wielu krajach tiopuryny nadal stanowią preferowaną terapię 1. rzutu u chorych na WZJG. Celem niniejszego przeglądu jest analiza skuteczności tiopuryn w porównaniu z innymi obecnie stosowanymi metodami leczenia.
Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Chcieliśmy sprawdzić, czy azatiopryna lub 6-merkaptopuryna działają lepiej niż placebo (leczenie pozorowane) w zapobieganiu nawrotom objawów u chorych na WZJG. Chcieliśmy również ocenić, czy połączenie tych leków z innymi środkami może zapewnić skuteczniejsze leczenie.
Co zrobiliśmy?
Poszukiwaliśmy badań, w których uczestników losowo przydzielano do różnych grup leczenia. W badaniach doustne stosowanie azatiopryny lub 6-merkaptopuryny porównywano z placebo lub z innymi metodami leczenia (takimi jak: mesalazyna, kwas 5-aminosalicylowy, metotreksat, cyklosporyna, adsorpcyjna afereza granulocytowo-monocytowa).
Czego się dowiedzieliśmy?
Znaleźliśmy 10 badań z udziałem 468 osób powyżej 18. roku życia cierpiących na WZJG. W 2 badaniach stosowano azatioprynę w połączeniu z innymi lekami (allopurynolem, infliksimabem). Wszystkie badania trwały przez co najmniej 12 miesięcy.
Najważniejsze wyniki
Wykazano, że azatiopryna lub 6-merkaptopuryna mogą być skuteczniejsze niż placebo w zapobieganiu nawrotowi choroby, jeśli u pacjenta wystąpiła odpowiedź na leczenie (leczenie podtrzymujące).
Nie mamy pewności, czy osoby przyjmujące azatioprynę przerywają leczenie z powodu skutków ubocznych częściej niż osoby przyjmujące placebo.
Dane naukowe wskazują, że 6-merkaptopuryna może być skuteczniejsza od kwasu 5-aminosalicylowego w utrzymaniu remisji WZJG. Jednak nasze zaufanie do tych danych jest małe, ponieważ pochodzą z jednego niewielkiego badania. Nie było dostępnych informacji pozwalających na porównanie bezpieczeństwa stosowania 6-merkaptopuryny i kwasu 5-aminosalicylowego.
Jak bezpieczne są azatiopryna i 6-merkaptopuryna?
U osób przyjmujących te leki nie wystąpiło zbyt wiele skutków ubocznych. Mogą jednak wystąpić ciężkie działania niepożądane, takie jak zapalenie trzustki (stan zapalny trzustki powodujący silny ból brzucha) oraz zahamowanie czynności szpiku kostnego (niezdolność do wytwarzania prawidłowych komórek krwi). Osoby przyjmujące te leki należy regularnie monitorować pod kątem skuteczności i skutków ubocznych.
Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?
Nasze zaufanie co do tych danych jest raczej niewielkie, ponieważ badania były małe, a w niektórych z nich nie podano wszystkich interesujących nas informacji.
Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?
Dane są aktualne do maja 2023 r.
Tłumaczenie: Kamil Nowak; Redakcja: Maja Kaczkowska, Mariusz Marczak, Karolina Moćko
Ten przegląd Cochrane został pierwotnie opracowany w języku angielskim. Za poprawne tłumaczenie odpowiada zespół tłumaczy, który je wykonał. Tłumaczenie jest wykonywane z należytą starannością i zgodnie ze standardowymi procesami zapewniającymi kontrolę jakości. Jednakże w przypadku rozbieżności, nieprecyzyjnych lub niewłaściwych tłumaczeń, pierwszeństwo ma wersja oryginalna w języku angielskim.
