Belangrijkste boodschappen
Een behandeling die rekening houdt met de risicofactoren van een persoon (multifactoriële aanpak) en uit verschillende onderdelen bestaat (multicomponente aanpak), kan het aantal valpartijen mogelijk licht verminderen. Ook kan hiermee de kans op twee of meer valpartijen mogelijk licht afnemen. Dat is vergeleken met gebruikelijke zorg, zonder specifieke behandeling om valpartijen te voorkomen. Vergeleken met lichaamsbeweging of voorlichting over valpreventie is er echter weinig tot geen extra voordeel.
Bij een multicomponente aanpak krijgt iedereen dezelfde zorg en worden verschillende onderdelen gecombineerd. Die aanpak biedt mogelijk weinig of geen extra voordeel ten opzichte van de gebruikelijke zorg, lichaamsbeweging of advies en voorlichting over vallen. In vergelijking met de gebruikelijke zorg kan deze aanpak de kans op vallen mogelijk wel verminderen.
Er is meer onderzoek nodig naar de oorzaken van valpartijen, naar wanneer en waar ze het vaakst voorkomen en naar manieren om de effecten van een behandeling te meten.
Hoe kunnen we valpartijen bij oudere personen voorkomen, en waarom is dat belangrijk?
Valpartijen zijn wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van letsels en overlijden bij oudere personen. Mensen kunnen om verschillende redenen een groter risico lopen om te vallen. Dat noemen we risicofactoren, zoals bijvoorbeeld eerdere valpartijen, spierzwakte en evenwichtsproblemen, maar ook gevaren in de omgeving of ongeschikt schoeisel. Er zijn verschillende manieren om vallen te voorkomen, zoals bewegen, voorlichting en advies, begeleiding en nazicht van de medicatie.
Een multifactoriële aanpak om vallen te voorkomen combineert verschillende manieren om vallen te voorkomen en is afgestemd op de risicofactoren van elke persoon. Bij een veelzijdige (multicomponente) aanpak om vallen te voorkomen krijgt iedereen dezelfde combinatie van behandelingen. Onderzoekers kunnen die aanpakken vergelijken met gebruikelijke zorg zonder specifieke behandelingen om vallen te voorkomen, met lichaamsbeweging of met voorlichting over valpreventie (bijvoorbeeld via een folder).
Wat wilden we onderzoeken?
We wilden nagaan of deze twee soorten behandelingen (multifactorieel en multicomponent) bij thuiswonende oudere personen:
het aantal valpartijen verminderen;
de kans op ten minste één valpartij en de kans op twee of meer valpartijen verminderen;
ongewenste effecten hebben.
Wat hebben we gedaan?
We zochten naar studies die de twee soorten behandelingen (multifactorieel en multicomponent) vergeleken met lichaamsbeweging, gebruikelijke zorg of voorlichting over hoe vallen te voorkomen. We vergeleken de resultaten van die studies en vatten ze samen. We beoordeelden ons vertrouwen in het bewijs op basis van factoren zoals onderzoeksmethoden en het aantal deelnemers.
Wat hebben we gevonden?
We vonden 110 studies bij in totaal 48.919 oudere personen. Daarvan:
keken 65 studies naar multifactoriële behandelingen;
onderzochten 44 studies multicomponente behandelingen;
keek één studie naar beide soorten behandelingen.
De studies vonden plaats in verschillende landen over de hele wereld, voornamelijk in Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers lag tussen de 62 en 85 jaar. In de meeste studies deden meer vrouwen dan mannen mee. De meeste studies duurden ongeveer 12 maanden.
Belangrijkste resultaten
Multifactoriële behandelingen om valpartijen te voorkomen:
in vergelijking met gebruikelijke zorg: kunnen het aantal valpartijen verminderen (29 studies, 9.442 mensen) en het risico op twee of meer valpartijen verlagen (17 studies, 4.826 mensen). Ze hebben mogelijk ook weinig of geen effect op het risico op minstens één valpartij (38 studies, 12.774 mensen).
in vergelijking met lichaamsbeweging: kunnen wel of niet een verschil maken op het aantal valpartijen en op het risico op minstens één valpartij; het bewijs daarvoor is zeer onzeker. Geen enkele studie onderzocht het risico op twee of meer valpartijen.
in vergelijking met advies of voorlichting over vallen: hebben waarschijnlijk geen extra voordeel. Ze leiden waarschijnlijk ook tot een lichte toename van het aantal valpartijen (7 studies, 9.901 mensen). Ze hebben waarschijnlijk weinig of geen invloed op de kans om minstens één keer te vallen (7 studies, 8.850 deelnemers). Ook de kans op twee of meerdere valpartijen verandert waarschijnlijk weinig of niet (3 studies, 7.865 deelnemers).
Multicomponente behandelingen om valpartijen te voorkomen:
in vergelijking met gebruikelijke zorg: hebben mogelijk weinig of geen effect op het aantal valpartijen (14 studies, 4.026 mensen) en kunnen het risico op minstens één valpartij verminderen (19 studies, 6.925 mensen). Het bewijs voor het risico op twee of meerdere valpartijen is zeer onzeker.
in vergelijking met lichaamsbeweging: hebben mogelijk weinig of geen effect op het aantal valpartijen (8 studies, 2.160 personen) en op het risico op twee of meerdere valpartijen (5 studies, 874 mensen). Ze hebben waarschijnlijk weinig of geen invloed op het risico om minstens één keer te vallen (10 studies, 2.920 mensen).
in vergelijking met advies of voorlichting over vallen: hebben mogelijk weinig of geen effect op het aantal valpartijen (7 studies, 9.313 mensen) en op het risico om minstens één keer te vallen (8 studies, 9.355 mensen). Ze hebben waarschijnlijk weinig of geen invloed op het risico om twee of meer keer te vallen (6 studies, 8.725 mensen).
De ongewenste effecten waren over het algemeen mild.
Wat zijn de beperkingen van het bewijs?
We hebben slechts matig tot zeer weinig vertrouwen in het bewijs omdat:
de resultaten per studie uiteenliepen;
de deelnemers in de meeste studies waarschijnlijk wisten welke behandeling ze kregen;
niet alle studies alle aspecten hebben gemeten waarin wij geïnteresseerd waren;
de voordelen mogelijk groter lijken dan ze in werkelijkheid zijn, aangezien studies met beperkte of negatieve resultaten minder vaak worden gepubliceerd.
Hoe up-to-date is dit literatuuroverzicht?
Dit overzicht is een bijgewerkte versie van een eerdere versie uit 2018. Het bewijs is up-to-date tot mei 2024.
Vertaling door Martine Goossens, namens Cochrane België en Cochrane Nederland. Foutje gespot? Laat het ons weten via: cochrane.belgium@gmail.com
Deze Cochrane-review werd eerst in het Engels geschreven. De vertaling is gemaakt door een vertaalteam dat verantwoordelijk is voor de juistheid ervan. De vertaling is zorgvuldig uitgewerkt en er zijn standaardprocedures gevolgd om de kwaliteit te bewaken. Als er toch verschillen of fouten in de vertaling staan, dan geldt de Engelse versie als de juiste.




