پیامهای کلیدی:
• ما نمیدانیم که ترکیب دو یا چند درمان (دارو، رژیم غذایی و ورزش) برای افرادی که مبتلا به کاشکسی (cachexia؛ تحلیل رفتن بدن ناشی از بیماری) هستند یا در معرض خطر ابتلا به آن قرار دارند، مفید باشد، زیرا در حال حاضر مطالعات کافی و قوی در این زمینه وجود ندارد.
• ما به تحقیقات آینده نیاز داریم تا با انجام مطالعاتی با طراحی بهتر و بزرگتر، اطمینان خود را به شواهد افزایش دهیم.
کاشکسی چیست؟
کاشکسی یک سندرم متابولیک پیچیده است که در افراد مبتلا به بیماریهای طولانیمدت (که به عنوان بیماریهای مزمن شناخته میشوند) مانند سرطان، HIV/AIDS، بیماری مزمن کلیه، بیماری قلبی و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) رخ میدهد.
افرادی که دچار کاشکسی هستند، ممکن است:
• کاهش وزن ناخواسته داشته باشند؛
• عضله خود را از دست دهند؛
• احساس خستگی، ضعف، یا هر دو، را داشته باشند؛
• اشتهای خود را از دست دهند.
کاشکسی بر سلامت فرد تاثیر میگذارد و میتواند تهدیدکننده زندگی باشد.
کاشکسی چگونه درمان میشود؟
مطالعات در حال بررسی چگونگی مدیریت بهتر کاشکسی با درمانهای مختلف هستند. این درمانها میتوانند شامل داروها، رژیم غذایی و ورزش باشند که در یک درمان واحد (تکوجهی) یا ترکیبی (چندوجهی) ارائه میشوند. تصور میشود که به دلیل زیستشناسی پیچیده کاشکسی، ترکیبی از درمانها ممکن است به صورت مکمل (همافزایی) عمل کنند تا به بهبود نشانههای مرتبط با کاشکسی و سلامت افراد، افزایش طول عمر، یا هر دو، کمک شود.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم ترکیب حداقل دو روش درمانی (از رژیم غذایی، ورزش و دارو) به بهبود موارد زیر کمک میکنند: عملکرد و قدرت بدنی؛ از دست دادن عضلات؛ وزن؛ تندرستی؛ اشتها؛ خستگی؛ و شاخصهای بیولوژیکی در خون (نشانگرهای بیوشیمیایی). ما همچنین خواستیم بدانیم که این مداخلات با چه عوارض ناخواسته یا مضر (جانبی) مرتبط هستند.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که ترکیبات درمانی رژیم غذایی، ورزش و/یا دارو (که حداقل دو درمان با هم استفاده شدند) را با موارد زیر مقایسه کردند: ترکیبات مختلف درمانها؛ یک درمان واحد؛ یا درمان معمول (مراقبت استاندارد) در بزرگسالان مبتلا به کاشکسی یا در معرض خطر ابتلا به کاشکسی. نتایج مطالعات واردشده را مقایسه و خلاصه کردیم. میزان اطمینان خود را به شواهد براساس عواملی مانند روش انجام و حجمنمونه مطالعه، ارزیابی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما نه مطالعه را یافتیم که در مجموع شامل 926 بزرگسال، با میانگین سنی 63 سال بودند. کمی بیشاز نیمی از شرکتکنندگان (57%) مرد بودند. مطالعات در سراسر جهان، از جمله اروپا (شش مطالعه)، ترکیه (یک مطالعه)، نیوزیلند (یک مطالعه) و ایالات متحده آمریکا (یک مطالعه) انجام شدند. یک مطالعه شامل افراد مبتلا به HIV/AIDS (میانگین سنی 43 سال؛ 35 از 50 نفر در مطالعه مرد بودند)؛ یک مطالعه شامل افراد مبتلا به COPD (میانگین سنی 72 سال؛ 20 از 28 نفر در مطالعه مرد بودند)؛ و یک مطالعه شامل افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه (میانگین سنی 70 سال؛ 11 از 21 نفر در مطالعه مرد بودند) بودند. شش مطالعه شامل افراد مبتلا به سرطان بود (میانگین سنی 64 سال؛ 461 از 893 نفر در این مطالعات مرد بودند). مطالعات شش هفته تا دو سال به طول انجامیدند.
مطالعات از ترکیبی از درمانها استفاده کردند که میتوانست شامل رژیم غذایی، ورزش و/یا دارو باشند، و در آن حداقل دو درمان با هم استفاده شدند و این درمانها را با موارد زیر مقایسه کردند:
• درمان معمول (1 مطالعه، 46 نفر)؛
• ترکیبات مختلف درمانها (4 مطالعه، 192 نفر)؛
• یک درمان واحد (6 مطالعه، 802 نفر).
این مطالعات شواهد کافی و قوی را برای تعیین اینکه مداخلات چندوجهی با مزایا یا مضراتی در افراد مبتلا یا در معرض خطر کاشکسی مرتبط هستند، ارائه ندادند.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به شواهد اطمینان نداریم زیرا همه مطالعات اطلاعاتی را در زمینه همه مواردی که به آنها علاقه داشتیم، ارائه ندادند. علاوهبر این، مطالعات از روشهای مختلفی برای اندازهگیری نتایج استفاده کردند و اکثر مطالعات فقط تعداد کمی از افراد را شامل شدند.
نکته مهم این است که، مطالعات آینده ممکن است نتیجهگیریهای این مرور را تغییر دهند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
شواهد تا جون 2024 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
کاشکسی (cachexia) (تحلیل رفتن بدن ناشی از بیماری) یک سندرم متابولیک پیچیده است که در افراد مبتلا به بیماریهای مزمن، از جمله سرطان، HIV/AIDS، بیماری کلیوی، بیماری قلبی، و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) رخ میدهد. افراد مبتلا به کاشکسی دچار کاهش وزن ناخواسته، تحلیل عضلات، خستگی، از دست دادن اشتها، و کاهش سطح کیفیت زندگی میشوند. مداخلات چندوجهی که به صورت همافزایی برای درمان این سندرم عمل میکنند، میتوانند منجر به مزایایی برای بیماران شوند.
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات مداخلات چندوجهی با هدف کاهش یا تثبیت کاشکسی در افراد مبتلا به بیماری مزمن.
روشهای جستوجو
در جولای 2024 برای شناسایی مطالعات، CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase؛ PsycINFO و دو پایگاه ثبت کارآزماییها را جستوجو کردیم، همچنین بررسی منابع، جستوجو در استنادها و تماس با نویسندگان مطالعه را انجام دادیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) را در بزرگسالان مبتلا یا در معرض خطر کاشکسی وارد کردیم که مداخلات چندوجهی را که ترکیبی از دو یا چند روش (دارودرمانی، تغذیه، ورزش) بودند، با درمان معمول، تغییر مداخله، یا مداخله تکوجهی، مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم، مطالعات بالقوه واجد شرایط را غربالگری کرده، دادهها را استخراج کرده، و خطر سوگیری (RoB 1) را ارزیابی کردند. پیامدهای اولیه عبارت بودند از عملکرد فیزیکی، قدرت بدنی، و عوارض جانبی. پیامدهای ثانویه شامل ترکیب بدن و وزن، کیفیت زندگی (QoL)، اشتها، خستگی، و نشانگرهای بیوشیمیایی بودند. قطعیت شواهد را با استفاده از رویکرد درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation; GRADE) ارزیابی کردیم.
نتایج اصلی
ما نه مطالعه را با 926 بزرگسال وارد کردیم (میانگین سنی: 63 سال). حجمنمونه مطالعه از 20 تا 332 شرکتکننده متغیر بود. شش مطالعه در اروپا، و یک مطالعه در هر یک از کشورهای ترکیه، نیوزیلند و ایالات متحده آمریکا انجام شدند. شش مطالعه در افراد مبتلا به سرطان، و در افراد مبتلا به COPD، بیماری مزمن کلیه و HIV/AIDS، هرکدام یک مطالعه شناسایی شدند. چهار مطالعه را در معرض خطر بالای سوگیری (bias)، و پنج مطالعه را در معرض خطر کلی نامشخص قضاوت کردیم. تمام پیامدها در همه مقایسهها، شواهدی با قطعیت بسیار پائین داشتند که یک سطح به دلیل خطر سوگیری و/یا مستقیم نبودن (indirectness) و دو سطح به دلیل عدمدقت (imprecision)، کاهش یافتند.
مداخله چندوجهی (دارویی، تغذیهای، و/یا ورزشی) در مقایسه با درمان معمول
یک مطالعه سرطان، 46 شرکتکننده را تصادفیسازی کرد، که 41 نفر از آنها در تمام آنالیزها، به جز عوارض جانبی، وارد شدند. این مطالعه پیامدها را بلافاصله پساز درمان، که شش هفته به طول انجامید، ارزیابی کرد. هیچ شواهد بارزی برای اثبات تاثیر مداخله چندوجهی در مقایسه با درمان معمول بر موارد زیر وجود ندارد: عملکرد فیزیکی (تفاوت میانگین (MD): 16.10- متر؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 79.06- تا 46.86؛ 41 شرکتکننده)؛ قدرت بدنی (MD؛ 3.80 کیلوگرم؛ 95% CI؛ 3.21- تا 10.81؛ 41 شرکتکننده)؛ عوارض جانبی (خطر نسبی (RR): 1.36؛ 95% CI؛ 0.70 تا 2.65؛ 46 شرکتکننده)؛ ترکیب بدن (MD؛ 7.89 سانتیمتر 2 ؛ 95% CI؛ 10.43- تا 26.21؛ 41 شرکتکننده)؛ وزن (MD؛ 5.89 کیلوگرم؛ 95% CI؛ 1.45- تا 13.23؛ 41 شرکتکننده)؛ اشتها (MD؛ 0.68 امتیاز؛ 95% CI؛ 0.60- تا 1.96؛ 41 شرکتکننده)؛ خستگی (MD: 0.12؛ 95% CI؛ 1.05- تا 1.29؛ 41 شرکتکننده)؛ و نشانگرهای بیوشیمیایی (MD: 2%؛ 95% CI؛ 0.99 تا 3.01؛ 41 شرکتکننده)، اما شواهد بسیار نامطمئن بود؛ QoL گزارش نشد.
مداخله چندوجهی در مقایسه با تغییر مداخله
سه مطالعه سرطان و یک مطالعه HIV/AIDS، تعداد 192 شرکتکننده را تصادفیسازی کردند. ما نتوانستیم از دادههای موجود استفاده کنیم، و دادههای بیشتری را از دو مطالعه (یکی در مورد سرطان، دیگری در مورد HIV/AIDS) به دست آوریم. مطالعات پیامدها را بلافاصله پساز درمان، از سه تا هفت ماه، ارزیابی کردند. هیچ شواهد بارزی برای اثبات تاثیر مداخله چندوجهی در مقایسه با انواع مختلف مداخله بر موارد زیر وجود ندارد: عملکرد فیزیکی (MD؛ 10.0 متر؛ 95% CI؛ 36.27- تا 56.27؛ 1 مطالعه، 56 شرکتکننده)؛ قدرت (MD: 0.7 کیلوگرم؛ 95% CI؛ 3.75- تا 5.15؛ 1 مطالعه، 56 شرکتکننده)؛ عوارض جانبی (RR: 0.87؛ 95% CI؛ 0.38 تا 2.02؛ P = 0.75؛ I 2 = 0%؛ 2 مطالعه، 95 شرکتکننده)؛ ترکیب بدن (MD؛2.67- کیلوگرم؛ 95% CI؛ 5.89- تا 0.54؛ P = 0.10؛ I 2 = 0%؛ 2 مطالعه، 95 شرکتکننده)؛ وزن (MD؛ 2.47- کیلوگرم؛ 95% CI؛ 7.11- تا 2.16؛ P = 0.30؛ I 2 = 0%؛ 2 مطالعه، 95 شرکتکننده)؛ کیفیت زندگی (تفاوت میانگین استانداردشده (SMD): 0.15-؛ 95% CI؛ 0.55- تا 0.26؛ P = 0.47؛ I 2 = 0%؛ 2 مطالعه، 95 شرکتکننده)؛ اشتها (SMD؛ 0.34-؛ 95% CI؛ 1.27- تا 0.59؛ P = 0.48؛ I 2 = 79%؛ 2 مطالعه، 95 شرکتکننده)؛ خستگی (MD؛ 6.40 امتیاز؛ 95% CI؛ 1.10- تا 13.90؛ 1 مطالعه، 56 شرکتکننده)؛ یا نشانگرهای بیوشیمیایی (MD؛ 9.80 پیکوگرم/میلیلیتر؛ 95% CI؛ 6.25- تا 25.85؛ P = 0.23؛ I 2 = 73%؛ 2 مطالعه، 95 شرکتکننده)، اما شواهد بسیار نامطمئن است.
مداخله چندوجهی در مقایسه با مداخله تکوجهی
ما شش مطالعه (802 شرکتکننده) را در این مقایسه وارد کردیم: سه مطالعه مربوط به سرطان، و یک مطالعه در هرکدام از افراد مبتلا به COPD، بیماری مزمن کلیه، و HIV/AIDS. مطالعات پیامدها را بلافاصله پساز درمان، از سه تا هفت ماه، ارزیابی کردند. ما نتوانستیم از دادههای موجود استفاده کنیم، و همچنین دادههای بیشتری را از مطالعه HIV/AIDS به دست آوریم. هیچ شواهد بارزی برای اثبات تاثیر مداخله چندوجهی در مقایسه با مداخله تکوجهی بر موارد زیر وجود ندارد: عملکرد فیزیکی (SMD: 0.02؛ 95% CI؛ 0.22- تا 0.26؛ P = 0.86؛ I 2 = 0%؛ 2 مطالعه، 348 شرکتکننده)؛ قدرت عضلانی (SMD: 0.23؛ 95% CI؛ 0.81- تا 1.27؛ P = 0.66؛ I 2 = 0%؛ 2 مطالعه، 348 شرکتکننده)؛ عوارض جانبی (RR: 0.87؛ 95% CI؛ 0.43- تا 1.73؛ P = 0.68؛ I 2 = 45%؛ 2 مطالعه، 395 شرکتکننده)؛ ترکیب بدن (SMD: 0.11؛ 95% CI؛ 0.28- تا 0.50؛ P = 0.58؛ I 2 = 74%؛ 5 مطالعه، 742 شرکتکننده)؛ وزن بدن (SMD: -0.02؛ 95% CI؛ 0.38- تا 0.33؛ P = 0.90؛ I 2 = 49%؛ 4 مطالعه، 431 شرکتکننده)؛ کیفیت زندگی (SMD: 0.22؛ 95% CI؛ 0.29- تا 0.73؛ P = 0.39؛ I 2 = 61%؛ 3 مطالعه، 411 شرکتکننده)؛ اشتها (SMD: -0.09؛ 95% CI؛ 0.58- تا 0.40؛ P = 0.72؛ I 2 = 58%؛ 2 مطالعه، 395 شرکتکننده)؛ خستگی (MD؛ 6.80- امتیاز؛ 95% CI؛ 12.44- تا 1.17-؛ 1 مطالعه، 244 شرکتکننده)؛ و نشانگرهای بیوشیمیایی (SMD: 0.11؛ 95% CI؛ 0.59- تا 0.80؛ P = 0.76؛ I 2 = 79%؛ 3 مطالعه، 411 شرکتکننده)، اما شواهد بسیار نامطمئن است.
نتیجهگیریهای نویسندگان
این مرور شواهد کافی را برای حمایت یا رد استفاده از مداخلات چندوجهی در مدیریت کاشکسی نیافت. سطح قطعیت شواهد بسیار پائین بود. برای ارزیابی اثربخشی مداخلات چندوجهی در مدیریت کاشکسی در بیماریهای مزمن، به انجام RCTهایی با روششناسی (methodology) دقیق و با قدرت آماری کافی و زمانهای تعامل کافی نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
