پیامهای کلیدی
-
مشخص نیست که ایجاد آسیب به پوشش داخلی رحم بر احتمال بچهدار شدن از طریق لقاح آزمایشگاهی (in vitro fertilisation; IVF) تاثیر میگذارد یا خیر. شواهد فعلی نشان میدهد که این روش هیچ تاثیری ندارد یا تاثیر اندکی را برجای میگذارد.
-
بهطور مشابه، مشخص نیست که ایجاد آسیب به پوشش رحم بر احتمال بارداری از طریق IVF تاثیر میگذارد یا خیر. شواهد فعلی حاکی از آن است که این روش میتواند احتمال بارداری را از طریق IVF بهبود بخشد، هیچ تاثیری نداشته باشد یا احتمال آن را کاهش دهد.
-
ایجاد آسیب به پوشش رحم ممکن است بر احتمال سقط جنین ناشی از IVF تاثیری نداشته باشد.
-
مشخص نیست که ایجاد یک مورد آسیب در مقایسه با دو مورد آسیب پیشاز IVF، بر احتمال بچهدار شدن، بارداری یا سقط جنین تاثیر میگذارد یا خیر.
IVF چیست؟
IVF یک روش درمانی برای مدیریت بالینی ناباروری زوجهایی است که در باردار شدن مشکل دارند. در یک چرخه IVF، تخمکها از زن جمعآوری شده و در آزمایشگاه با اسپرم ترکیب میشوند تا جنین شکل گیرد. جنینها به امید لانهگزینی به رحم منتقل میشوند. لانهگزینی فرایندی است که طی آن جنین خود را در پوشش رحم قرار میدهد؛ این اولین قدم برای ایجاد یک بارداری است.
ایجاد جراحت در آندومتر (آسیب به پوشش داخلی رحم) چیست؟
ایجاد جراحت در آندومتر یک روش اختیاری است که میتواند پیشاز چرخه IVF انجام شود. این شامل قرار دادن یک لوله پلاستیکی نازک در رحم برای ایجاد یک آسیب کوچک (به نام «خراش (scratch)») در پوشش رحم است. تحقیقات نشان میدهند اگر این آسیب مدتی پیشاز قرار دادن جنین در رحم انجام شود، احتمال لانهگزینی ممکن است افزایش یابد.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم ایجاد جراحت (یا خراش) در آندومتر در زنانی که تحت IVF/انتقال جنین قرار میگیرند، در مقایسه با عدم انجام این روش یا یک روش ساختگی، بیخطر و موثر است یا خیر.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که تاثیر ایجاد جراحت در آندومتر را در مقابل عدم انجام روش یا یک اقدام ساختگی بر پیامدهای مهم IVF، مانند زندهزایی و بارداری، بررسی کردند. ما بررسی کردیم که این روش باعث بروز عوارض جانبی ناخواسته، از جمله سقط جنین، بارداری چندقلویی، درد و خونریزی شد یا خیر.
ما همچنین مطالعاتی را وارد کردیم که ایجاد یک مورد آسیب را در مقابل دو مورد آسیب مقایسه کردند.
ما فقط مطالعاتی را با کیفیت بالا (کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده) وارد کردیم. نتایج تمام مطالعات واردشده را که به اندازه کافی مشابه بودند، ترکیب کرده و تاثیر آسیب به پوشش رحم را بر هریک از پیامدها بررسی کردیم. نتایج این مطالعات را جمعبندی کرده و اطمینان خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجمنمونه مطالعات، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
تعداد 24 مطالعه (7234 زن) را وارد کردیم. مطالعات کاملا متفاوت بودند، شامل جمعیتهای مختلفی از زنان شدند، و از نظر ابزارهای پزشکی مورد استفاده و زمانبندی روش نسبت به چرخه IVF، آسیب را به روشهای مختلفی انجام دادند. بسیاری از مطالعات کیفیت پائین داشتند، به این معنی که ما به نتایج آنها اطمینان نداریم. بنابراین، آنالیزهای اصلی را فقط با استفاده از مطالعاتی با کیفیت بالاتر انجام دادیم. از 24 مطالعه واردشده، ما فقط هشت مطالعه (4402 زن) را در آنالیز اصلی خود گنجاندیم.
مشخص نیست که ایجاد جراحت در آندومتر بر احتمال داشتن نوزاد از طریق روش IVF تاثیری دارد یا خیر. نتایج نشان میدهند، اگر شانس داشتن فرزند با روش IVF معمولا در حدود 27% باشد، احتمال داشتن فرزند هنگام استفاده از روش ایجاد جراحت در آندومتر پیشاز IVF چیزی حدود 27% تا 32% خواهد بود. بهطور مشابه، شواهد برای بارداری مشخص نیست؛ اگر احتمال بارداری از طریق IVF حدود 32% باشد، احتمال آن هنگام استفاده از ایجاد جراحت در آندومتر پیشاز IVF بین 31% و 37% است. ایجاد جراحت در آندومتر ممکن است بر احتمال سقط جنین ناشی از IVF تاثیر نگذارد.
روش ایجاد جراحت در آندومتر باعث درد خفیف تا متوسط و مقدار کمی خونریزی از واژن میشود، اگرچه دوره کوتاهی دارد.
دو مطالعه (40 زن) تاثیر یک مورد آسیب به رحم را در مقابل دو مورد آسیب به رحم پیشاز IVF مقایسه کردند. بهدلیل نگرانیهای مربوط به سوگیری (bias) بالقوه، حجمنمونه کوچک مطالعه و مطالعاتی که فقط بر گروه خاصی از زنان متمرکز بودند، اعتماد کمی به شواهد داریم. بنابراین، مشخص نیست که یک مورد آسیب در مقایسه با دو مورد آسیب پیشاز IVF، تاثیری بر احتمال بچهدار شدن از IVF، بارداری یا سقط جنین دارد یا خیر.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
در بسیاری از مطالعات واردشده، شرکتکنندگان و محققان از اینکه شرکتکنندگان به کدام گروه اختصاص داده شدند، آگاه بودند. همچنین، چندین مطالعه بهطور کافی ثبت نشده بودند، که نگرانیهایی را در مورد وجود سوگیری در مورد پیامدهای گزارششده ایجاد کرد. برخی مطالعات نشانههای دیگری را از سوگیری بالقوه، مانند حجمنمونه اندک یا نتایج متناقض گزارششده برای پیامدهای مختلف، نشان دادند.
ما آنالیز اصلی خود را به مطالعاتی بدون این مشکلات محدود کردیم. ما همچنین آنالیزی را انجام دادیم که تمام مطالعات را صرفنظر از کیفیت آنها در برگرفت، که نشان داد ایجاد جراحت در آندومتر توانست احتمال بارداری و زندهزایی را افزایش دهد. بااینحال، ما به این نتیجه اطمینان کمتری داریم زیرا این مطالعات با سوگیری احتمالی مرتبط هستند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
این مطالعه یک نسخه بهروز شده از مرور کاکرین در سال 2021 است. شواهد تا دسامبر 2025 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
لانهگزینی جنین درون حفره آندومتر، مرحله مهمی است در روند لقاح آزمایشگاهی (in vitro fertilisation; IVF). پژوهشهای قبلی حاکی از آن است که ایجاد جراحت در آندومتر (به آن خراش آندومتر (endometrial scratching) نیز گفته میشود)، که به صورت آسیب عمدی به آندومتر تعریف میشود، میتواند احتمال بارداری را در زنان تحت IVF افزایش دهد.
اهداف
ارزیابی اثربخشی و بیخطری ایجاد جراحت در آندومتر پیش از انتقال جنین در مقابل انجام ندادن هیچ روشی یا روش ساختگی در زنانی که تحت لقاح آزمایشگاهی (IVF) از جمله تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (intracytoplasmic sperm injection; ICSI) و انتقال جنین منجمد (frozen embryo transfer) قرار میگیرند.
روشهای جستوجو
ما تا 11 دسامبر 2025 در CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase؛ PsycInfo؛ CINAHL؛ LILACS و Epistemonikos به جستوجو پرداختیم. ما همچنین دو پایگاه ثبت کارآزمایی را تا 3 سپتامبر 2024 بهصورت دستی جستوجو کرده، و منابع مطالعات مرتبط را بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترل شده که به مقایسه آسیب عمدی آندومتر پیش از انتقال جنین در زنان تحت IVF، در برابر عدم-مداخله یا یک پروسیجر ساختگی پرداختند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
از پروسیجرهای استاندارد روششناسی توصیه شده توسط کاکرین استفاده کردیم. دو نویسنده مستقل مرور مطالعات را غربالگری کرده، خطر سوگیری (bias) را ارزیابی و قطعیت شواهد را با استفاده از معیارهای درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) بررسی کردند. در صورت نیاز، با پژوهشگران مطالعه تماس گرفته و با آنها مکاتبه کردیم. با توجه به خطر بالای سوگیری مرتبط با بسیاری از مطالعات، تجزیهوتحلیل اولیه برای همه پیامدهای مرور به مطالعاتی با خطر پائین سوگیری از نظر سوگیری انتخاب یا سوگیریهای دیگر محدود شد. پس از آن تجزیهوتحلیل حساسیت با حضور تمام مطالعات انجام شد. پیامدهای اولیه مرور، تولد زنده و سقط جنین بودند.
نتایج اصلی
ایجاد جراحت در آندومتر در برابر کنترل (بدون پروسیجر یا پروسیجر ساختگی)
در کل 37 مطالعه (8786 زن) در این مقایسه وارد شدند. بیشتر مطالعات ایجاد جراحت را در آندومتر با پایپل بیوپسی (pipelle biopsy) در فاز لوتئال چرخه پیش از آغاز چرخه IVF انجام دادند. تجزیهوتحلیل اولیه محدود به مطالعاتی شد که در معرض خطر پائین سوگیری قرار داشته، و شامل هشت مطالعه بود. تاثیر ایجاد جراحت در آندومتر بر تولد زنده نامشخص است زیرا نتیجه با عدم-تاثیر، یا کاهش جزئی، یا بهبودی همسو و سازگار است (نسبت شانس (OR): 1.12؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.98 تا 1.28؛ شرکتکنندگان = 4402؛ مطالعات = 8؛ I2 = 15%، شواهد با قطعیت متوسط). این یافته نشان میدهد که اگر احتمال تولد زنده با روش IVF معمولا 27% باشد، در صورت استفاده از ایجاد جراحت در آندومتر احتمالا بین < 27% و 32% است.
بهطور مشابه، تاثیر جراحت آندومتر بر بارداری بالینی نامشخص است (OR: 1.08؛ 95% CI؛ 0.95 تا 1.23؛ شرکتکنندگان = 4402؛ مطالعات = 8؛ I2 = 0%، شواهد با قطعیت متوسط). این یافته نشان میدهد که اگر احتمال بارداری بالینی با روش IVF معمولا 32% باشد، در صورت استفاده از ایجاد جراحت در آندومتر پیش از IVF احتمالا این شانس بین 31% و 37% خواهد بود. هنگامی که همه مطالعات در تجزیهوتحلیل حساسیت وارد شدند، به دلیل وجود خطر بالای سوگیری و ناهمگونی آماری، قادر به انجام متاآنالیز برای پیامدهای تولد زنده و بارداری بالینی نبودیم.
ایجاد جراحت در آندومتر احتمالا منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در شانس سقط جنین میشود (OR: 0.88؛ 95% CI؛ 0.68 تا 1.13؛ شرکتکنندگان = 4402؛ مطالعات = 8؛ I2 = 0%؛ شواهد با قطعیت متوسط)، و این نتیجه مشابه با تجزیهوتحلیل حساسیت بود که تمام مطالعات را وارد کرد. این نتیحه نشان میدهد که اگر احتمال سقط جنین با روش IVF معمولا 6.0% باشد، در صورت استفاده از ایجاد جراحت در آندومتر احتمالا بین 4.2% و 6.8% میشود.
ایجاد جراحت در آندومتر با درد خفیف تا متوسط (تقریبا 4 از 10)، و بهطور کلی با حداقل خونریزی همراه بود.
به دلیل عدم دقت ناشی از فواصل اطمینان گسترده، سطح کیفیت شواهد کاهش یافت و بنابراین تمام تجزیهوتحلیلهای اولیه با قطعیت متوسط درجهبندی شدند.
ایجاد جراحت درجه بالاتر در برابر درجه پائینتر
فقط یک مطالعه کوچک در این مقایسه وارد شد (شرکتکنندگان = 129)، که جراحت آندومتر را با استفاده از دو ابزار مختلف در چرخه پیش از آغاز چرخه IVF مقایسه کرد: یک کاتتر پایپل (pipelle catheter) و یک کاتتر شپارد (Shepard catheter). به دلیل وجود خطر سوگیری، این کارآزمایی از تجزیهوتحلیل اولیه حذف شد. در تجزیهوتحلیل حساسیت، همه پیامدهای گزارش شده برای این مطالعه به دلیل خطر سوگیری، دارای قطعیت بسیار پائین درجهبندی شدند، و به همین دلیل قادر به تفسیر نتایج مطالعه نبودیم.
نتیجهگیریهای نویسندگان
تاثیر ایجاد جراحت در آندومتر بر زندهزایی و بارداری بالینی میان زنان تحت IVF مشخص نیست. نتایج متاآنالیزها با افزایش احتمال، عدم تاثیر، و کاهشی اندک در این پیامدها، همسو و سازگار هستند. بنابراین در مورد اینکه ایجاد جراحت در آندومتر احتمال زندهزایی یا بارداری بالینی را در زنان تحت IV بهبود میبخشد یا خیر، مطمئن نیستیم. ایجاد جراحت در آندومتر ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در احتمال سقط جنین شود. نتیجهگیری مرور فعلی نسبت به مرور قبلی تغییری نکرد.
حمایت مالی
این مرور هیچ حمایت مالی خاصی را دریافت نکرد.
ثبت
پروتکل (2007) DOI: 10.1002/14651858.CD009517 مرور (2012) DOI: 10.1002/14651858.CD009517.pub2 مرور (2015) DOI: 10.1002/14651858.CD009517.pub3 مرور (2021) DOI: 10.1002/14651858.CD009517.pub4
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
