پیامهای کلیدی
-
درمان دستکاری ستون فقرات (spinal manipulative therapy; SMT - یک درمان انجامشده با دست که در آن درمانگر مفاصل ستون فقرات را حرکت میدهد) در مقایسه با SMT «ساختگی» (جعلی) ممکن است درد را کمی کاهش داده و عملکرد را بهطور متوسط بهبود بخشد.
-
SMT در مقایسه با عدم درمان ممکن است درد را بهطور متوسط کاهش دهد و عملکرد را بهطور قابل توجهی بهبود بخشد.
-
کمتر از نیمی از مطالعات، عوارض جانبی (ناخواسته یا مضر) را گزارش کردند. درحالیکه عوارض جانبی، از جمله درد عضلانی و افزایش موقتی کمردرد، شایع بودند، هیچ عارضه جانبی جدی مربوط به SMT مشاهده نشد.
کمردرد مزمن غیراختصاصی چیست؟
کمردرد یک اختلال شایع و ناتوانکننده است که بار (burden) سنگینی را بر جامعه تحمیل میکند. این وضعیت اغلب منجر به کاهش سطح کیفیت زندگی، غیبت از کار و هزینههای پزشکی قابل توجه میشود. کمردرد مزمن در اینجا به عنوان دردی که بیشاز 12 هفته طول بکشد، تعریف میشود. ما بر افرادی تمرکز کردیم که دردشان عمدتا در ناحیه کمرشان بود و افرادی که دردشان به باسن و پاها انتشار داشت.
کمردرد مزمن چگونه درمان میشود؟
درمان دستکاری ستون فقرات (SMT) یک درمان رایج برای کمردرد مزمن بوده و در سراسر جهان توسط متخصصان مراقبتهای سلامت، از جمله کایروپراکتیکها (chiropractor)، درمانگران درمان دستکاری (manual therapists) و استئوپاتها (osteopath)، انجام میشود. SMT یک درمان «دستی» ستون فقرات است، که شامل دستکاری و تحرک دادن برای کاهش درد، بهبود عملکرد و کمک به افراد برای بازگشت به فعالیتهای معمول میشود. این روش درمانی ممکن است شامل حرکات و کششهای ملایم (که به عنوان تحرکبخشی (mobilisation) شناخته میشود) یا فشارهای سریع و کنترلشده باشد که اغلب با یک صدای «pop» قابل شنیدن (که به عنوان دستکاری شناخته میشود) همراه است تا به بهبود دامنه حرکتی فرد و کاهش درد او کمک کند.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم SMT، درد و عملکرد را در افراد مبتلا به کمردرد مزمن بهبود میبخشد یا باعث آسیب میشود یا خیر. ما افرادی را وارد مطالعه نکردیم که کمردردشان ناشی از یک بیماری خاص مانند عفونت، تومور یا شکستگی بود.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که SMT را با موارد زیر مقایسه کردند:
-
SMT جعلی یا «ساختگی»؛
-
عدم درمان؛
-
دیگر درمانهای «محافظهکارانه»، به معنای مراقبتهای ساده و غیرجراحی، مانند ورزش.
نتایج مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده و میزان اعتماد خود را به شواهد، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجمنمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم. این مطالعه یک نسخه بهروزشده از مروری است که آخرینبار در سال 2011 منتشر شد.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
در این مرور بهروزشده، تعداد 76 مطالعه را شامل 11,866 نفر (منتشرشده از 1978 تا 2024) شناسایی کردیم که تاثیرات SMT را در افراد مبتلا به کمردرد مزمن ارزیابی کردند. شرکتکنندگان ترکیبی از زنان و مردان بوده، و بیشتر آنها میانسال بودند. بیشتر مطالعات در کشورهایی با سطح درآمد بالا (53 مطالعه، به عنوان مثال ایالات متحده آمریکا و انگلستان) انجام شدند، درحالیکه 23 مطالعه در کشورهایی با سطح درآمد متوسط (مانند برزیل، هند) صورت گرفتند. هیچکدام در کشورهای کمدرآمد نبودند.
نتایج اصلی: مزایا
اختلاف 10 امتیازی در مقیاس 100 امتیازی برای بیماران معنادار تلقی میشود - که میتواند نشاندهنده بهبودی قابل توجه در نشانهها باشد.
مقایسه میان SMT و SMT ساختگی
درد
افرادی که SMT را دریافت کردند، در مقایسه با افراد تحت درمان با SMT ساختگی، یک ماه پساز شروع SMT، درد خود را بهطور متوسط 7.0 امتیاز بهتر در یک مقیاس 0 تا 100 ارزیابی کردند.
عملکرد
افرادی که SMT را دریافت کردند، در مقایسه با افراد تحت درمان با SMT ساختگی، یک ماه پساز شروع SMT، به عملکرد خود بهطور متوسط 8.8 امتیاز بهتر در یک مقیاس 0 تا 100 دادند.
مقایسه میان SMT و عدم درمان
درد
افرادی که SMT را دریافت کردند، در مقایسه با افرادی که هیچ درمانی را دریافت نکردند، یک ماه پساز شروع SMT، درد خود را بهطور متوسط 14 امتیاز بهتر در یک مقیاس 0 تا 100 ارزیابی کردند.
عملکرد
افرادی که SMT را دریافت کردند، در مقایسه با افرادی که هیچ درمانی را دریافت نکردند، یک ماه پساز شروع SMT، به عملکرد خود بهطور متوسط 12.9 امتیاز بهتر در یک مقیاس 0 تا 100 دادند.
مقایسه میان SMT و دیگر درمانهای محافظهکارانه
درد
افرادی که SMT را دریافت کردند، در مقایسه با افراد تحت درمان با درمان محافظهکارانه دیگر، یک ماه پساز شروع SMT، درد خود را بهطور متوسط 4.7 امتیاز بهتر در یک مقیاس 0 تا 100 ارزیابی کردند.
عملکرد
افرادی که SMT را دریافت کردند، در مقایسه با افراد تحت درمان با درمان محافظهکارانه دیگر، یک ماه پساز شروع SMT، به عملکرد خود بهطور متوسط 4.9 امتیاز بهتر در مقیاس 0 تا 100 دادند.
نتایج اصلی: عوارض جانبی
فقط تعداد کمی از مطالعات در مورد عوارض جانبی (یعنی تاثیرات ناخواسته یا مضر) SMT گزارش دادند. این موارد شامل درد عضلانی و افزایش موقتی کمردرد بودند. هیچ عارضه جانبی جدی ناشی از SMT مشاهده نشد.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به شواهد اطمینان کمی داریم زیرا مطالعات از تکنیکهای مختلف SMT استفاده کردند، آنها را در مقادیر مختلف آزمایش کردند، و نتایج گزارششده بسیار متفاوت بودند. چندین مطالعه شامل تعداد کمی شرکتکننده بودند، و برخی از مطالعات بهطور ضعیفی انجام شدند. بنابراین، تاثیرات SMT ممکن است بیشازحد تخمین زده شده باشد.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
این مرور تا 18 اکتبر 2024 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
درمانهای زیادی برای مدیریت کمردرد وجود دارند، از جمله درمان با دستکاری ستون فقرات (spinal manipulative therapy; SMT)، که یک مداخله گسترده در سراسر جهان است.
اهداف
ارزیابی مزایا و خطرات SMT در مقایسه با (1) مداخله SMT ساختگی/دارونما (placebo)، (2) عدم درمان، و (3) دیگر مداخلات محافظهکارانه در افراد مبتلا به کمردرد مزمن (18+ سال).
روشهای جستوجو
در این مرور، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL)؛ MEDLINE؛ Embase، دو بانک اطلاعاتی دیگر، و دو پایگاه ثبت کارآزماییها را تا 18 اکتبر 2024، بدون اعمال محدودیت زبانی، جستوجو کردیم. ما همچنین فهرست منابع تمام مطالعات واردشده و مرورهای سیستماتیک مرتبط را غربالگری کرده، و برای شناسایی مطالعات شناسایینشده، با متخصصان در این زمینه مشورت کردیم.
معیارهای انتخاب
RCTهایی که اثربخشی دستکاری (manipulation) یا به حرکت درآوردن (mobilisation) ستون فقرات را در بزرگسالان مبتلا به کمردرد مزمن بررسی کردند، وارد این مرور شدند. هیچ محدودیتی در مورد شرایط یا نوع درد اعمال نشد؛ مطالعاتی که منحصرا به بررسی سیاتیک پرداختند، حذف شدند. پیامدهای اولیه عبارت بودند از درد، وضعیت عملکردی و میزان درک بیمار از بهبودی. پیامدهای ثانویه شامل بازگشت به محل کار و کیفیت زندگی بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم انتخاب مطالعه، ارزیابی خطر سوگیری (bias) و استخراج دادهها را انجام دادند. از رویکرد درجهبندی توصیه، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation; GRADE) برای رتبهبندی کیفیت شواهد استفاده شد. برای متاآنالیزها، در جایی که امکانپذیر بود، آنالیز حساسیت (sensitivity) و بررسی ناهمگونی (heterogeneity) انجام شدند.
نتایج اصلی
تعداد 26 مورد RCT (کل شرکتکنندگان = 6070) را وارد این مرور کردیم، که نه مورد از آنها با خطر پائین سوگیری (bias) مواجه بودند. تقریبا دو-سوم از مطالعات واردشده (N = 18)، در مرور قبلی مورد ارزیابی نشدند. بهطور کلی، شواهدی با کیفیت بالا وجود دارد که SMT در مقایسه با مداخلات دیگر، تاثیر کوتاهمدت کوچک، و با اهمیت آماری اما غیرمرتبط از نظر بالینی بر تسکین درد (MD: -4.16؛ 95% CI؛ 6.97- تا 1.36-) و وضعیت عملکردی (SMD: -0.22؛ 95% CI؛ 0.36- تا 0.07-) دارد. انجام آنالیز حساسیت، معتبر بودن این یافتهها را تائید کرد. شواهدی با کیفیتهای متغیر (از پائین تا بالا) وجود دارد که نشان میدهد هنگامیکه SMT به مداخله دیگری اضافه شود، تاثیر کوتاهمدتی بر تسکین درد و وضعیت عملکردی دارد که از اهمیت آماری برخوردار است. شواهدی با کیفیت بسیار پائین نشان میدهد که موثر بودن SMT نسبت به مداخلات بیاثر یا SMT ساختگی برای تسکین درد کوتاهمدت یا وضعیت عملکردی به اندازهای نیست که اهمیت آماری داشته باشد. دادهها بهویژه برای بهبودی، بازگشت به کار، کیفیت زندگی و هزینههای مراقبت، بسیار اندک بودند. هیچ عارضه جدی با SMT رخ نداد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
هنگامیکه SMT با SMT ساختگی/دارونما مقایسه میشود، ممکن است منجر به بهبودی اندک در درد و بهبودی متوسط در وضعیت عملکردی در بزرگسالان مبتلا به کمردرد مزمن شود. SMT در مقایسه با عدم درمان ممکن است منجر به بهبودی متوسط درد و بهبودی زیادی در وضعیت عملکردی شود. SMT در مقایسه با دیگر مداخلات محافظهکارانه ممکن است منجر به تفاوتی اندک تا عدم تفاوت در درد و بهبودی جزئی در وضعیت عملکردی بیمار شود. شواهد از قطعیت پائین تا بسیار پائین برخوردارند، عمدتا به این دلیل که تاثیرات SMT در کارآزماییهای انجامشده در محیطها و جمعیتهای مختلف، با انواع مختلف تکنیک SMT، دوز و فراوانی درمان، بررسی شدند. ادامه انجام RCTها به همان شیوه، نه شواهد را تقویت میکند و نه اعتماد ما را به آنها افزایش میدهد.
حمایت مالی
این مرور کاکرین هیچ حمایت مالی اختصاصی نداشت، فقط از حمایت «غیرنقدی» دپارتمان پزشکی عمومی، مرکز پزشکی اراسموس، روتردام، هلند، و دپارتمان علوم سلامت، دانشکده علوم، دانشگاه وریج آمستردام، موسسه تحقیقات علوم حرکتی آمستردام، هلند برخوردار بود.
ثبت
پروتکل (2009): DOI: 10.1002/14651858.CD008112
مرور اولیه (2011): DOI: 10.1002/14651858.CD000447.pub2
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
