پیام‌های کلیدی
برنامه‌های فعالیت بدنی در نوزادان نارس ممکن است در کوتاه‌مدت فایده کمی برای رشد استخوان و افزایش وزن بدن داشته باشند.
برنامه‌های فعالیت بدنی ممکن است تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر افزایش طول بدن داشته باشند.
ما نمی‌دانیم که برنامه‌های فعالیت بدنی تاثیری بر خطر شکستگی استخوان‌ها می‌گذارند یا خیر، و اطلاعات کافی را برای ارزیابی مزایا و خطرات آنها در بلندمدت نداریم.
اختلال در رشد بدن و تکامل استخوان نوزادان نارس چیست؟
نوزادانی که خیلی زود متولد می‌شوند (پیش‌از 37 هفته بارداری) اغلب به‌گونه‌ای مراقبت می‌شوند که فعالیت بدنی آنها به حداقل برسد تا استرس و عوارض مرتبط با آن کاهش یابد. بااین‌حال، کمبود فعالیت بدنی ممکن است منجر به اختلال در رشد بدن و تکامل استخوان‌ها، به‌ویژه در نوزادان با وزن بسیار کم هنگام تولد (به‌معنای نوزادانی که با وزن کمتر از 1500 گرم متولد می‌شوند) شود. این وضعیت ممکن است عواقب طولانی‌مدتی داشته باشد، همانطور که در کودکان و بزرگسالان بستری دیده می‌شود.
برنامه‌های فعالیت بدنی چه هستند؟
برنامه‌های فعالیت بدنی، ورزش‌های روزانه‌ای هستند که در آنها تمام مفاصل دست‌ها و پاها به مدت چند دقیقه در روز و طی چند هفته به آرامی حرکت داده شده و فشار داده می‌شوند.
معدنی‌سازی استخوان چیست؟
معدنی‌سازی استخوان (bone mineralisation) فرایندی است که در آن مواد معدنی، عمدتا کلسیم و فسفر، به بافت استخوانی تازه‌تشکیل‌شده اضافه می‌شوند و استخوان را سخت و قوی می‌کنند.
ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟
هدف ما آن بود که بدانیم انجام برنامه‌های فعالیت در طول بستری اولیه در بیمارستان به نوزادان نارس کمک می‌کند تا استخوان‌های قوی‌تری داشته باشند و بهتر رشد کنند یا خیر. ما قصد داشتیم این موضوع را در پایان برنامه ورزشی و 12 تا 24 ماه پس‌از تاریخ مورد انتظار انجام برنامه ارزیابی کنیم. ما همچنین خواستیم بررسی کنیم که این برنامه‌ها بر خطر شکستگی استخوان‌ها تاثیر می‌گذارند یا خیر.
ما چه‌کاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که برنامه‌های فعالیت بدنی را با انجام ندادن برنامه‌های سازماندهی‌شده در نوزادان نارس مقایسه کردند.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
ما 15 مطالعه کوچک را، با 434 نوزاد، در مرور خود وارد کردیم.
ما دریافتیم نوزادان نارس که به مدت چند هفته برنامه فعالیت بدنی روزانه را دریافت کردند، پس‌از ارزیابی در پایان برنامه، ممکن است معدنی‌سازی استخوان و افزایش وزن بدن اندکی بهتر داشته باشند، اما در مورد نتایج مطمئن نیستیم.
ما نمی‌دانیم که برنامه‌های فعالیت بدنی تاثیر بلندمدتی بر محتوای مواد معدنی استخوان دارند یا خیر، زیرا هیچ‌یک از مطالعات واردشده اطلاعاتی را در مورد این پیامد ارائه نکردند. ما هیچ شواهدی را دال بر کاهش یا افزایش اندازه طول بدن توسط برنامه‌های فعالیت بدنی نیافتیم. شواهد بسیار نامطمئنی را در مورد تاثیر این برنامه‌ها بر فراوانی شکستگی‌ها یافتیم.
محدودیت‌های شواهد چه هستند؟
میزان اطمینان ما به نتایج در سطح پائین تا بسیار پائین است زیرا بسیاری از مطالعات واردشده کوچک بودند یا محدودیت‌هایی در روش‌های انجام خود داشتند. وقتی چندین مطالعه برای پیامدهای خاص ترکیب شدند، نتایج اغلب مبهم و متناقض بودند. به‌همین دلیل، ما مطمئن نیستیم که برنامه‌های فعالیت بدنی تاثیرات معناداری بر معدنی‌سازی استخوان، افزایش وزن، افزایش طول بدن یا خطر شکستگی دارند یا خیر.
این شواهد فقط پیامدهای اندازه‌گیری‌شده را در طول بستری اولیه در بیمارستان پوشش می‌دهد، و ما شواهدی در مورد تاثیرات بلندمدت در اختیار نداریم.
این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟
این مطالعه در واقع مرور قبلی سال 2014 را به‌روز می‌کند. شواهد تا اکتبر 2025 به‌روز است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
عدم تحریک فیزیکی ممکن است به بیماری متابولیک استخوان در نوزادان نارس کمک کند، و در نتیجه معدنی‌سازی (mineralization) ضعیف استخوان و اختلال رشد داشته باشند. برنامه‌های فعالیت بدنی همراه با تغذیه کافی ممکن است به تقویت معدنی‌سازی و رشد استخوان کمک کنند.
اهداف
هدف اولیه، ارزیابی این موضوع بود که برنامه‌های فعالیت بدنی در نوزادان نارس باعث بهبود معدنی‌سازی و رشد استخوان و کاهش خطر شکستگی می‌شوند یا خیر.
اهداف ثانویه شامل ارزیابی دیگر مزایای بالقوه از نظر عوارض تولد نارس، طول مدت بستری در بیمارستان، بدشکلی‌های اسکلتی، پیامدهای رشدوتکامل سیستم عصبی و عوارض جانبی بودند.
روش‌های جست‌وجو
در اکتبر 2025، به جست‌وجو در CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase، و پایگاه‌های ثبت کارآزمایی پرداختیم. فهرست منابع مطالعات واردشده و مرورهای سیستماتیک را که مربوط به مداخله یا جمعیت مورد بررسی در این مرور بودند، ارزیابی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و شبه-تصادفی‌سازی و کنترل‌شده که برنامه‌های فعالیت بدنی (تمرین‌های کششی (extension) و خمشی (flexion)، دامنه حرکتی) را در مقابل برنامه‌های بدون فعالیت بدنی سازمان‌یافته، در نوزادان نارس مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل داده‌ها
گردآوری داده‌ها، انتخاب مطالعه، و تجزیهوتحلیل داده‌ها مطابق با روش‌های CNRG انجام شدند.
نتایج اصلی
یازده کارآزمایی با مشارکت 324 نوزاد نارس (سن بارداری 26 تا 34 هفته) در این مرور گنجانده شدند. همه مطالعات تک مرکزی و کوچک (16 تا 50) بوده و فعالیت بدنی روزانه را برای سه و نیم تا هشت هفته در طول بستری اولیه ارزیابی کردند. کیفیت روش‌شناسی (methodology) و ارائه گزارش از کارآزمایی‌های واردشده متغیر بودند.
چهار کارآزمایی، فواید کوتاه‌مدت فعالیت بدنی را برای معدنی‌سازی استخوان در انتهای برنامه فعالیت بدنی نشان دادند. تنها کارآزمایی‌ای که تاثیرات طولانی‌مدت برنامه را بر معدنی‌سازی استخوان ارزیابی کرد، هیچ تاثیری را از آن در طول بستری اولیه بر معدنی‌سازی استخوان در سن اصلاح‌شده 12 ماهگی نشان نداد. نتایج متاآنالیز از چهار کارآزمایی تاثیر مثبت فعالیت بدنی را بر افزایش روزانه وزن نشان داد (تفاوت میانگین وزن‌دهی‌شده (WMD): 2.21 گرم/کیلوگرم/روز؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1.23 تا 3.19). داده‌های چهار کارآزمایی تاثیر مثبتی را بر رشد خطی (WMD؛ 0.12 سانتی‌متر/هفته؛ 95% CI؛ 0.01 تا 0.24) اما نه بر رشد سر (WMD؛ 0.03- سانتی‌متر/هفته؛ 95% CI؛ 0.14- تا 0.08) در طول دوره مطالعه نشان داد. فقط یک کارآزمایی در مورد شکستگی‌ها (این پیامد در گروه مداخله و کنترل رخ نداد) و عوارض زایمان نارس (هیچ تفاوت معنی‌داری میان گروه مداخله و کنترل دیده نشد) گزارش داد. هیچ یک از کارآزمایی‌ها دیگر پیامدهای مرتبط با این مرور را ارزیابی نکردند.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
شواهدی با قطعیت پائین تا بسیار پائین در مورد تاثیر برنامه‌های فعالیت بدنی در مقایسه با نبود برنامه‌های استاندارد، بر معدنی‌سازی استخوان و رشد در نوزادان نارس وجود دارد. برنامه‌های فعالیت بدنی در مقایسه با نبود برنامه‌های استاندارد ممکن است تراکم مواد معدنی استخوان کل بدن و وزن بدن را افزایش دهند، و تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر افزایش طول بدن داشته باشند. تاثیر برنامه‌های فعالیت بدنی بر محتوای مواد معدنی کل بدن یا خطر شکستگی مبهم و نامشخص است. اطلاعات کافی در مورد معدنی‌سازی استخوان در سن اصلاح‌شده 12 تا 24 ماه در دسترس نیست.
با توجه به وجود شواهدی با قطعیت پائین تا بسیار پائین برای همه پیامدها، انجام RCTهای بزرگ و با طراحی خوب بیشتری برای ارزیابی تاثیرات برنامه‌های فعالیت بدنی بر معدنی‌سازی استخوان و رشد در نوزادان نارس مورد نیاز است.
حمایت مالی
این مرور کاکرین، منبع حمایت مالی اختصاصی نداشت.
ثبت
پروتکل (2005) DOI: 10.1002/14651858.CD005387 مرور اولیه (2007) DOI: 10.1002/14651858.CD005387.pub2 به‌روزرسانی مرور (2014) DOI: 10.1002/14651858.CD005387.pub3
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
