سیروز صفراوی اولیه (primary biliary cirrhosis) یک بیماری مزمن کبدی نادر با علت ناشناخته است که بیشتر زنان را تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماری با التهاب و تخریب پیشرونده بافت کبد مشخص میشود که در نهایت به سیروز کبدی و نیاز به پیوند کبد منجر میشود. متوتروکسات، یک آنتاگونیست اسید فولیک با خواص سرکوبکننده سیستم ایمنی، برای درمان بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه استفاده شده است. بااینحال، شواهد، مزیت بارزی را از متوتروکسات بر مرگومیر یا نیاز به پیوند کبد در بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه نشان نداد. این مرور براساس نتایج پنج کارآزمایی تصادفیسازیشده است؛ چهار مورد متوتروکسات را با دارونما (placebo) و یک کارآزمایی متوتروکسات را با کلشیسین (colchicine) مقایسه کردند. متوتروکسات در مقایسه با دارونما، هیچ تاثیر مفید قابل توجهی بر مرگومیر ندارد و نیاز به پیوند کبد بهطور معنیداری کاهش نمییابد. تاثیرات متوتروکسات بر خارش، خستگی، عوارض بالینی، سطح بیوشیمی کبد، بافتشناسی کبد و عوارض جانبی تفاوت معنیداری با دارونما نداشت. متوتروکسات ممکن است تا حدودی بر نمره خارش (یعنی، معیاری عینی از احساس ذهنی خارش) تاثیر مفیدی داشته باشد، اما با در نظر گرفتن عوارض جانبی احتمالی، نمیتوانیم متوتروکسات را فقط برای این مورد توصیه کنیم. در کارآزمایی کوچکی که متوتروکسات را در مقابل کلشیسین مقایسه کرد، به نظر میرسید متوتروکسات نسبت به کلشیسین عملکرد بهتری دارد، اما مشخص نیست که این امر ناشی از این واقعیت است که متوتروکسات اثرات مفیدی دارد، درحالیکه کلشیسین تاثیرات مضری دارد یا خیر. متوتروکسات در مقایسه با دارونما و کلشیسین با خطرات بالای مرگومیر و عوارض جانبی همراه بود، اما این افزایش از نظر آماری معنیدار نبود.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
متوتروکسات بهدلیل خواص سرکوبکننده سیستم ایمنی، برای درمان بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه (primary biliary cirrhosis) استفاده میشود. نسخه قبلی این مرور که در سال 2005 منتشر شد، نشان داد که بهنظر میرسد متوتروکسات بهطور قابل توجهی مرگومیر را در بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه افزایش میدهد. از زمان انتشار آخرین نسخه مرور، دادههای پیگیری کارآزماییهای واردشده منتشر شدند.
اهداف
ارزیابی تاثیرات مفید و مضر متوتروکسات برای بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه.
روشهای جستوجو
کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده با جستوجو در پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده گروه هپاتوبیلیاری در کاکرین ، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) در کتابخانه کاکرین، MEDLINE و EMBASE (از زمان آغاز به کار آنها تا سپتامبر 2009) شناسایی شدند. فهرست منابع نیز بهطور کامل مطالعه شدند. با نویسندگان کارآزماییها تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
ما به دنبال کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشدهای بودیم که متوتروکسات را با دارونما (placebo)، عدم انجام مداخله یا داروی دیگر، صرفنظر از وضعیت کورسازی (blinding)، زبان، سال انتشار یا وضعیت انتشار، مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
پیامدهای اولیه، مرگومیر، و ترکیب مرگومیر یا پیوند کبد بودند. پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcome) در صورت لزوم بهصورت خطر نسبی (relative risk; RR) و نسبت خطر (hazard ratio; HR) گزارش شدند. پیامدهای پیوسته (continuous outcome) بهصورت تفاوت میانگین (MD) گزارش شدند.
نتایج اصلی
پنج کارآزمایی وارد شدند. چهار کارآزمایی با 370 بیمار، متوتروکسات را با دارونما یا عدم انجام مداخله مقایسه کردند (سه کارآزمایی دوز مساوی از اسید اورسودئوکسیکولیک را به گروههای مداخله افزودند). خطر سوگیری (bias risk) این کارآزماییها بالا بود. ما تاثیرات معنیداری را از نظر آماری از متوتروکسات بر مرگومیر (RR: 1.32؛ 95% CI؛ 0.66 تا 2.64)، ترکیب مرگومیر یا پیوند کبد، خارش، خستگی، عوارض کبدی، بیوشیمی کبد، بافتشناسی کبد یا عوارض جانبی نیافتیم. نمره خارش (MD: -0.17؛ 95% CI؛ 0.25- تا 0.09-) در بیمارانی که متوتروکسات دریافت کردند، بهطور قابلتوجهی کمتر بود. زمان پروترومبین در بیماران درمانشده با متوتروکسات، بهطور قابل توجهی بدتر شد (MD؛ 1.60 ثانیه؛ 95% CI؛ 1.18 تا 2.02). یک کارآزمایی با 85 بیمار، متوتروکسات را با کلشیسین (colchicine) مقایسه کرد. فقط یک کارآزمایی در معرض خطر پائین سوگیری (bias) قرار داشت. متوتروکسات در مقایسه با کلشیسین، تاثیر معنیداری بر مرگومیر، خستگی، بیوپسی کبد یا عوارض جانبی نداشت. متوتروکسات در مقایسه با کلشیسین بر نمره خارش (MD: -0.68؛ 95% CI؛ 1.11- تا 0.25-)، آلکالین فسفاتاز سرم (MD؛ 0.41- واحد/لیتر؛ 95% CI؛ 0.70- تا 0.12-) و ایمونوگلوبولین M پلاسما (MD؛ 0.47- میلیگرم/دسیلیتر؛ 95% CI؛ 0.74- تا 0.20-) تاثیر مثبت معنیدار گذاشت. دیگر پیامدها هیچ تفاوت آماری را نشان ندادند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
متوتروکسات هیچ تاثیر آماری معنیداری بر مرگومیر در بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه و همچنین نیاز به پیوند کبد نداشت. اگرچه متوتروکسات ممکن است برای دیگر پیامدها (نمره خارش، آلکالین فسفاتاز سرم، سطح ایمونوگلوبولین M) مفید باشد، شواهد کافی برای حمایت از تجویز متوتروکسات برای بیماران مبتلا به سیروز صفراوی اولیه وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
