برای نشان دادن اینکه برنامههای بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای (multidisciplinary biopsychosocial rehabilitation) برای افراد مبتلا به درد گردن و شانه مفید هستند یا خیر، شواهد کافی وجود ندارد.
درد مزمن گردن و شانه میتواند منجر به ترکیبی از مشکلات جسمانی، روانشناختی و اجتماعی شود. به همین دلیل، بازتوانی جسمانی میتواند شامل مداخلات روانشناختی، رفتاری و آموزشی نیز باشد. این نوع «بازتوانی چندرشتهای» در برخی از کلینیکهای درد و مراکز و کلینیکهای بازتوانی ارائه میشود. مرور کارآزماییها نشان داد که شواهد کافی و خوبی برای نشان دادن اینکه بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای برای بزرگسالان مبتلا به درد گردن و شانه در سنین کار مفید است یا خیر، وجود ندارد.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
اجرای برنامههای بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی (biopsychosocial) چندرشتهای برای تسکین درد گردن و شانه، به کارکنان و منابع مالی قابل توجهی نیاز دارند. علیرغم شواهد علمی مشکوک در مورد اثربخشی آنها، بهطور گستردهای استفاده میشوند.
مشکلات گردن و شانه بین بزرگسالان در سنین کار شایع بوده و اغلب با بار کاری و استرس فیزیکی مرتبط است. درد در ناحیه گردن و شانه باعث ایجاد مشکلات زیستی-روانی-اجتماعی برای بیمار میشود، به خصوص اگر ناتوانی ناشی از درد مزمن باشد. برای کمک به بیماران مبتلا به مشکلات زیستی-روانی-اجتماعی، یا پیشگیری از پیشرفت آنها، از برنامههای زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای برای بازتوانی بیماران مبتلا به درد گردن و شانه استفاده میشود. با این وجود، برنامههای درمان چندرشتهای اغلب پرزحمت و با فرایندهای نسبتا طولانی هستند و نیاز به همکاری خوب میان بیمار، تیم بازتوانی و محل کار دارند.
اهداف
هدف از این مرور سیستماتیک، تعیین اثربخشی بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای برای تسکین درد گردن و شانه بزرگسالان در سنین کار بود.
روشهای جستوجو
مطالعات بررسیشده برای این مرور بهصورت الکترونیکی از MEDLINE؛ EMBASE؛ PsycLIT؛ CENTRAL؛ Medic؛ the Science Citation Index، بررسی منابع و مشاوره با متخصصان در حوزه بازتوانی شناسایی شدند. جستوجوی اولیه برای حوزه وسیعتری از اختلالات عضلانیاسکلتی برنامهریزی و انجام شد. کارآزماییهای مربوط به درد گردن و شانه بعدا از هم جدا شدند. جستوجوی منابع علمی در نوامبر 2002 با جستوجوی الکترونیکی در MEDLINE و EMBASE بهروز شد.
معیارهای انتخاب
از میان تمام منابع شناساییشده در جستوجوی اولیه، کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) و کارآزماییهای بالینی کنترلشده (controlled clinical trials; CCTs) تصادفیسازینشده را انتخاب کردیم. کارآزماییها میبایست اثربخشی بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی را برای بزرگسالان مبتلا به درد گردن و شانه در سنین کار، ارزیابی میکردند. برنامه بازتوانی میبایست چندرشتهای بود، یعنی شامل مشاوره پزشک بهعلاوه مداخله روانشناختی، اجتماعی یا حرفهای یا ترکیبی از این موارد میبود.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
چهار نویسنده که نسبت به مجله و نویسنده کورسازی شده بودند، کارآزماییهایی را انتخاب کردند که معیارهای ورود مشخصشده را داشتند. دو متخصص در حوزه بازتوانی، به ارزیابی ارتباط بالینی و قابلیت کاربرد یافتههای مطالعات انتخابشده برای استفاده بالینی واقعی پرداختند. دو نویسنده دیگر که نسبت به مجله و نویسنده کورسازی شده بودند، دادهها را استخراج کرده و نتایج اصلی و کیفیت روششناسی (methodology) مطالعات را با استفاده از فرمهای استاندارد ارزیابی کردند. در نهایت، یک آنالیز کیفی برای ارزیابی سطح شواهد علمی در بررسی اثربخشی بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای انجام شد.
نتایج اصلی
پساز غربالگری 1808 چکیده و منابع 65 مرور، ما فقط دو مطالعه مرتبط را یافتیم که معیارهای ما را برآورده کردند. هیچ مطالعه بیشتری برای این بهروزرسانی یافت نشد. یکی از مطالعات، RCT با کیفیت روششناسی پائین و دیگری CCT با کیفیت روششناسی پائین در نظر گرفته شدند. ارتباط بالینی مطالعات واردشده رضایتبخش بود. شواهد علمی محدودی برای بررسی اثربخشی بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای در تسکین درد گردن و شانه وجود داشت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
ما نتیجه میگیریم که به نظر میرسد شواهد علمی کمی برای بررسی اثربخشی بازتوانی زیستی-روانی-اجتماعی چندرشتهای در مقایسه با دیگر اقدامات بازتوانی در تسکین درد گردن و شانه وجود دارد. بازتوانی چندرشتهای یک مداخله رایج برای مدیریت شکایات مزمن گردن و شانه است، بنابراین نیاز فوری به انجام کارآزماییهایی را با کیفیت بالا در این زمینه میبینیم.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
