مالتیپل اسکلروزیس یک بیماری عصبی مزمن است که میتواند باعث ناتوانیهای متعدد و محدودیت مشارکت در بزرگسالان جوان شود. این مرور بهدنبال شواهدی از اثربخشی بازتوانی MD در بزرگسالان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس بود. نویسندگان به این نتیجه رسیدند که شواهد قوی وجود دارد که انجام بازتوانی در شرایط بستری یا سرپایی میتواند منجر به بهبود فعالیت (ناتوانی) و توانایی کلی برای مشارکت در جامعه شود، حتی اگر هیچ کاهشی در اختلال واقعی ایجاد نشود. شواهد محدودی برای بهبودی کوتاهمدت در نشانهها و ناتوانی، همچنین در مشارکت و کیفیت زندگی با برنامههای بازتوانی در شرایط سرپایی و در منزل با شدت بالا وجود داشت. برای برنامههای کمشدت که در مدت زمان طولانیتری انجام شدند، دستاوردهای بلندمدتتری در کیفیت زندگی و برای مراقبان از نظر سلامت عمومی و مشارکت در فعالیتهای اجتماعی وجود داشت. شواهد موجود برای نتیجهگیریهای زیاد پیرامون دیگر جنبههای بازتوانی MD، از جمله درمان سرپایی و در منزل، هنوز کافی نیست.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
بازتوانی چندرشتهای (multidisciplinary rehabilitation; MD) جزء مهمی از درمان علامتی و حمایتی برای مالتیپل اسکلروزیس (Multiple Sclerosis; MS) است، اما هنوز شواهد کافی برای اثربخشی آن وجود ندارد.
اهداف
ارزیابی اثربخشی بازتوانی MD سازمانیافته در بزرگسالان مبتلا به MS. بررسی رویکردهای بازتوانی که در شرایط مختلف موثر هستند و پیامدهایی که تحت تاثیر قرار میگیرند.
روشهای جستوجو
ما در پایگاه ثبت کارآزماییهای گروه مالتیپل اسکلروزیس در کاکرین (25 فوریه 2011)، PeDRO (1990 - 2011)، پایگاه ثبت کارآزماییهای حوزه بازتوانی و درمانهای مرتبط در کاکرین، پایگاه ثبت تحقیقات ملی خدمات ملی سلامت (National Research Register; NRR) و مجلات مرتبط بهصورت دستی جستوجو کردیم. هیچگونه محدودیتی در زبان نگارش مقاله اعمال نشد.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (RCT) و کارآزماییهای بالینی کنترلشده (CCT) که بازتوانی MD را با خدمات محلی روتین یا سطوح پائینتر مداخله مقایسه کردند؛ یا کارآزماییهایی که مداخلات را در محیطهای مختلف یا در سطوح مختلف شدت مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
سه نویسنده بهطور مستقل از هم، کارآزماییها را انتخاب کرده و کیفیت روششناسی (methodology) آنها را ارزیابی کردند. براساس کیفیت روششناسی، سنتز «بهترین شواهد» انجام شد. کارآزماییها از نظر شرایط و نوع بازتوانی و مدت زمان پیگیری بیمار گروهبندی شدند.
نتایج اصلی
ده کارآزمایی (9 RCT و 1 CCT) (954 شرکتکننده و 73 مراقب) معیارهای ورود را داشتند. هشت RCT امتیاز خوبی کسب کردند؛ درحالیکه یک RCT و یک CCT امتیاز ضعیفی را در ارزیابی کیفیت روششناسی کسب کردند. علیرغم عدم تغییر در سطح اختلال، «شواهدی با قطعیت قوی» برای حمایت از بازتوانی MD در شرایط بستری بهمنظور ایجاد دستاوردهای کوتاهمدت در سطوح فعالیت (ناتوانی) و مشارکت در بیماران مبتلا به MS وجود داشت. «شواهدی با قطعیت متوسط» وجود دارد که از برنامههای بازتوانی در شرایط بستری یا سرپایی (در مقایسه با گروههای لیست انتظار کنترل) در بهبودی در ناتوانی؛ و پیامدهای فعالیت و مشارکت مرتبط با مثانه تا 12 ماه پساز مداخله بازتوانی MD حمایت میکند. برای انجام برنامههای بازتوانی در شرایط سرپایی و در منزل، «شواهد محدودی» برای بهبودی کوتاهمدت در نشانهها و ناتوانی با برنامههایی با شدت بالا وجود داشت، که به بهبود مشارکت و کیفیت زندگی منجر شد. برای برنامههای کمشدت که در مدت زمان طولانیتری انجام شدند، «شواهدی با قطعیت قوی» برای دستاوردهای بلندمدت در کیفیت زندگی وجود داشت؛ و همچنین «شواهد محدودی» برای فواید آن برای مراقبان شناسایی شد. اگرچه برخی مطالعات پتانسیل صرفهجویی در هزینه را گزارش کردند، هیچ شواهد قانعکنندهای در مورد مقرونبهصرفه بودن این برنامهها در بلندمدت وجود ندارد. پیشنهاد بهترین «دوز» درمانی یا برتری یک درمان بر دیگری امکانپذیر نبود. این مرور محدودیتهای RCTها را در محیطهای بازتوانی و نیاز به انجام کارآزماییهای تصادفیسازیشده و چندمرکزی را با طراحی بهتر برجسته میکند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
برنامههای بازتوانی MD سطح اختلال را تغییر نمیدهند، اما میتوانند وضعیت افراد مبتلا به MS را از نظر فعالیت و مشارکت بهبود بخشند. ارزیابی و سنجش منظم این افراد برای بازتوانی توصیه میشود. انجام تحقیقات بیشتر در مورد معیارهای مناسب پیامد، شدت مطلوب، فراوانی، هزینه و اثربخشی درمان بازتوانی در یک دوره زمانی طولانیتر مورد نیاز است. تحقیقات آینده در حوزه بازتوانی باید بر بهبود دقت روششناسی و علمی کارآزماییهای بالینی متمرکز شوند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
