پیامهای کلیدی:
-
BCAAها در مقایسه با درمانهای دیگر یا عدم درمان، ممکن است تاثیری اندک تا عدم تاثیر بر تعداد افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی که فوت میکنند، داشته باشند، اما ما در مورد نتایج اصلا مطمئن نیستیم.
-
BCAAها ممکن است تعداد افرادی را که به انسفالوپاتی کبدی مبتلا میشوند، کاهش دهند.
-
ما به مطالعات بیشتر و با کیفیت بالا نیاز داریم که برای شرکتکنندگان، BCAA را همراه با دیگر داروهای مورد استفاده در بالین، مانند آنتیبیوتیکها، تجویز کنند.
سیروز و انسفالوپاتی کبدی چه هستند؟
سیروز کبدی وضعیتی است که در آن بافت سالم کبد به تدریج با بافت اسکار جایگزین میشود. این آسیب، توانایی کبد را برای عملکرد صحیح کاهش میدهد و علت اصلی ایجاد انسفالوپاتی کبدی است، وضعیتی که بر عملکرد مغز تاثیر میگذارد.
نشانههای آن میتوانند از خفیف تا شدید متغیر باشند. نشانههای خفیف شامل تغییرات کوچک و تقریبا نامحسوس در تفکر، مانند مشکلات توجه، حافظه یا توانایی حل مسئله است. در مراحل شدیدتر بیماری، نشانهها بهوضوح قابل مشاهده هستند. این موارد ممکن است شامل گیجی یا عدم تمرکز آشکار، تغییرات در رفتار یا شخصیت یا کاهش هوشیاری باشد. در موارد بسیار شدید، افراد ممکن است هوشیاری خود را از دست بدهند یا به کما بروند.
انسفالوپاتی کبدی چگونه درمان میشود؟
بیشتر درمانهای انسفالوپاتی کبدی با هدف کاهش سموم خون، بهویژه آمونیاک، و مدیریت بیماری زمینهای کبد انجام میشود. پزشکان اغلب از داروهایی استفاده میکنند که میزان سموم تولید شده در روده را کاهش میدهند یا از جذب آنها به جریان خون جلوگیری میکنند.
اسیدآمینههای شاخهدار (branched-chain amino acids; BCAA) نیز ممکن است بهعنوان بخشی از درمان استفاده شوند، اما به روشی متفاوت عمل میکنند. افراد مبتلا به سیروز اغلب سطوح پائینی را از BCAA نشان میدهند. مصرف مکملهای BCAA میتواند به اصلاح این عدم تعادل کمک کرده و از عضلات در حذف آمونیاک از خون پشتیبانی کند، که کمک شایانی است برای بهبود عملکرد مغز.
BCAAها اسیدآمینههایی با ساختار شیمیایی خاص بوده و برای حفظ توده عضلانی و پشتیبانی از علامتدهی طبیعی مغز اهمیت زیادی دارند. مکمل BCAA به دلیل داشتن این نقشها، ممکن است به افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی کمک کند.
ما به دنبال چه یافتهای بودیم؟
ما خواستیم بدانیم که مصرف BCAAها یک درمان موثر و بیخطر برای افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی و سیروز هستند یا خیر. ما علاقهمند بودیم بدانیم که آنها چه تفاوتی در این پیامدها ایجاد میکنند: مرگومیر، ایجاد یا پیشرفت انسفالوپاتی کبدی، عوارض جدی ناخواسته یا مضر (که بهعنوان «عوارض جانبی» نیز شناخته میشوند)، کیفیت زندگی، و نشانگرهای وضعیت تغذیهای.
ما چهکاری را انجام دادیم؟
ما به دنبال مطالعاتی بودیم که BCAAها را با درمانهای دیگر، از جمله دارونما (placebo) (داروی غیرفعال یا «ساختگی»، عدم انجام مداخله، رژیمهای غذایی، لاکتولوز (قند مایعی که اغلب برای درمان یبوست استفاده میشود) یا نئومایسین (یک آنتیبیوتیک) در افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی و سیروز مقایسه کردند.
نتایج این مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده و اطمینان خود را نسبت به این شواهد، براساس عواملی مانند روشهای انجام و حجمنمونه مطالعه، رتبهبندی کردیم.
ما به چه نتایجی رسیدیم؟
تعداد 18 مطالعه را شامل 934 فرد بزرگسال یافتیم. شرکتکنندگان مبتلا به سیروز، اغلب به دلیل بیماری کبد الكلی یا هپاتیت ویروسی (عفونت كبدی ناشی از ویروس)، بودند. میانگین سنی شرکتکنندگان از 47 تا 64 سال متغیر بود. نسبت مردان در مطالعات از 47% تا 90% گزارش شد. طول دوره پیگیری مطالعات از چهار روز تا دو سال متغیر بود. ده کارآزمایی در اروپا، چهار کارآزمایی در آسیا، دو کارآزمایی در ایالات متحده آمریکا، و یک کارآزمایی در برزیل و یک کارآزمایی در استرالیا انجام شدند. ما هیچ مطالعهای را نیافتیم که کودکان را وارد کرده باشد.
نتایج اصلی
آنالیزهای ما نشان دادند که BCAAها:
-
ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در تعداد افراد فوتشده ایجاد کنند، اما شواهد بسیار نامطمئن است؛
-
ممکن است تعداد افرادی را که به انسفالوپاتی کبدی مبتلا میشوند یا وضعیت آنها بدتر میشود، کاهش دهند؛
-
ممکن است خطر تهوع و اسهال را افزایش دهند، اما شواهد بسیار نامطمئن است.
شواهد مربوط به تاثیر BCAAها بر نشانگرهای وضعیت تغذیهای بسیار نامشخص است. به دلیل نحوه ارزیابی این پیامد توسط مطالعات، و به این دلیل که برخی از مطالعات شامل شرکتکنندگانی بدون انسفالوپاتی کبدی بودند، ما نتوانستیم شواهد مربوط به کیفیت زندگی افراد را آنالیز کنیم.
محدودیتهای شواهد چه هستند؟
ما به شواهد اطمینان زیادی نداریم زیرا بسیاری از مطالعات اطلاعات کافی را برای ارزیابی مناسب بودن طراحی مطالعه یا انجام آنها ارائه ندادند. ما همچنین نگرانیهایی را در مورد احتمال گزارشدهی انتخابی (selective reporting) یافتهها داشتیم، یعنی زمانی که یک مطالعه فقط برخی از نتایج خود را به اشتراک میگذارد، که میتواند تصویر گمراهکنندهای را از تاثیر واقعی درمان ارائه دهد. علاوهبر این، اکثر مطالعات کوچک بودند.
این شواهد تا چه زمانی بهروز است؟
این مطالعه در واقع مرور قبلی سال 2017 را بهروز میکند. شواهد تا 12 دسامبر 2024 بهروز است.
مطالعه چکیده کامل
انسفالوپاتی کبدی یک اختلال عملکرد مغزی با تغییرات عصبی و روانشناختی مرتبط با نارسایی کبدی یا شانت پورتال-سیستمیک (portal-systemic shunting) است. شدت آن از نشانههای جزئی تا کما متغیر است. یک مرور سیستماتیک کاکرین با وارد کردن 11 کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده در زمینه آمینواسیدهای شاخهدار (BCAA) در برابر مداخلات کنترل، ارزیابی کرده که افراد مبتلا به انسفالوپاتی کبدی میتوانند از BCAA سود ببرند یا خیر.
اهداف
ارزیابی تاثیرات مفید و مضر BCAAها در مقابل هرگونه مداخله کنترل برای افراد مبتلا به سیروز و انسفالوپاتی کبدی.
روشهای جستوجو
ما کارآزماییها را از طریق جستوجوهای دستی و الکترونیکی در پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده گروه هپاتوبیلیاری در کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین، MEDLINE؛ Embase، بانک اطلاعاتی اطلاعات علوم سلامت آمریکای لاتین و کارائیب (LILACS)، Science Citation Index Expanded؛ و نمايهنامه استنادی مقالات کنفرانسها - علوم شناسایی کردیم. ما منابع دیگر را نیز جستوجو کرده و برای یافتن کارآزماییهای منتشرشده و منتشرنشده بیشتر با متخصصان تماس گرفتیم. تاریخ آخرین جستوجو 12 دسامبر 2024 بود.
معیارهای انتخاب
ما کارآزماییهای بالینی تصادفیسازی شده را صرفنظر از کنترل سوگیری (bias)، زبان یا وضعیت انتشار وارد مطالعه کردیم.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
نویسندگان به طور مستقل از هم دادهها را بر اساس گزارشهای منتشر شده استخراج کرده و دادهها را از محققان اولیه جمعآوری کردند. ما پیامدهای اولیه خود را در این به روزرسانی مرور تغییر دادیم تا مرگومیر (به هر علتی)، انسفالوپاتی کبدی (تعداد افراد بدون بهبود در تظاهرات انسفالوپاتی کبدی) و حوادث جانبی را وارد مطالعه کنیم. تجزیهوتحلیلها شامل متاآنالیزهای اثرات تصادفی و اثر ثابت بودند. ما برای ارزیابی منابع ناهمگونی (از جمله مداخله و ویژگیهای شرکتکننده و کارآزمایی)، سوگیری (با استفاده از روش گروه هپاتوبیلیاری در کاکرین)، اثرات مطالعه کوچک و استحکام نتایج پس از تعدیل برای دادههای پراکنده و متعدد، از تجزیهوتحلیلهای زیرگروه، حساسیت، رگرسیون، و آنالیزهای مرحلهای کارآزمایی استفاده کردیم. ما کیفیت شواهد را با استفاده از رویکرد GRADE ارزیابی کردیم.
نتایج اصلی
ما 16 کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده را شامل 827 شرکتکننده مبتلا به انسفالوپاتی کبدی آشکار (12 کارآزمایی) یا خفیف (چهار کارآزمایی) یافتیم. هشت کارآزمایی مکملهای خوراکی BCAA و هفت کارآزمایی BCAA داخل وریدی را ارزیابی کردند. گروههای کنترل دریافت کننده دارونما (placebo)/عدم مداخله (دو کارآزمایی)، رژیمهای غذایی (10 کارآزمایی)، لاکتولوز (دو کارآزمایی) یا نئومایسین (دو کارآزمایی) بودند. در 15 کارآزمایی، همه شرکتکنندگان مبتلا به سیروز بودند. ما هفت کارآزمایی را با خطر پائین سوگیری و نه کارآزمایی را با خطر بالای سوگیری طبقهبندی کردیم (عمدتا به دلیل عدم کورسازی یا اینکه بودجه خود را از منابع انتفاعی دریافت کردند). در یک متاآنالیز اثر تصادفی از مرگومیر، ما هیچ تفاوتی را بین BCAA و کنترل پیدا نکردیم (خطر نسبی (RR): 0.88؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.69 تا 1.11؛ 760 شرکتکننده؛ 15 کارآزمایی؛ شواهد با کیفیت متوسط). هیچ شواهدی را از تأثیرات مطالعه کوچک پیدا نکردیم. در تجزیهوتحلیلهای حساسیت کارآزماییها با خطر پائین سوگیری، هیچ تاثیر مفید یا مضری از BCAA بر مرگومیر پیدا نشد. تجزیهوتحلیل مرحلهای کارآزمایی نشان داد که اندازه مورد نیاز اطلاعات حاصل نشده که نشان میدهد به شواهد بیشتری نیاز است. BCAA تأثیر مفیدی در انسفالوپاتی کبدی داشت (RR؛ 0.73؛ 95% CI؛ 0.61 تا 0.88؛ 827 شرکتکننده؛ 16 کارآزمایی؛ شواهد با کیفیت بالا). ما هیچ تاثیر مطالعه کوچک را پیدا نکردیم و اثر مفید BCAA در یک تجزیهوتحلیل حساسیت تائید شد که شامل فقط کارآزماییهای وارد شده با خطر پائین سوگیری (RR؛ 0.71؛ 95% CI؛ 0.52 تا 0.96) بود. تجزیهوتحلیل مرحلهای کارآزمایی نشان داد که شواهد محکمی بهدست آمده است. در یک متاآنالیز اثر ثابت، دریافتیم که BCAA خطر تهوع و استفراغ را افزایش میدهد (RR؛ 5.56؛ 2.93 تا 10.55؛ شواهد با کیفیت متوسط). ما هیچ اثر مفید یا مضری را از BCAA بر حالت تهوع یا استفراغ در متاآنالیز اثرات تصادفی یا بر کیفیت زندگی یا بر پارامترهای تغذیهای پیدا نکردیم. ما پیشبینی کنندههای تاثیر مداخله را در آنالیزهای زیر گروه، حساسیت، یا متا-رگرسیون پیدا نکردیم. در آنالیزهای حساسیت که کارآزماییهای حاوی کنترل لاکتولوز یا نئومایسین حذف شدند، BCAA تاثیر مفیدی بر انسفالوپاتی کبدی داشت (RR؛ 0.76؛ 95% CI؛ 0.63 تا 0.92). تجزیهوتحلیل حساسیت اضافی هیچ تفاوتی را بین BCAA و لاکتولوز یا نئومایسین پیدا نکرد (RR؛ 0.66؛ 95% CI؛ 0.34 تا 1.30).
نتیجهگیریهای نویسندگان
ما دو کارآزمایی جدید را به آنالیزها اضافه کردیم. شواهد نشان میدهد که BCAAها انسفالوپاتی کبدی را کاهش میدهند، اما قطعیت شواهد پائین است. به دلیل وجود شواهدی با قطعیت بسیار پائین، ما نمیدانیم که BCAAها در مقایسه با گروه کنترل، چه تاثیری بر مرگومیر به هر علتی، حالت تهوع و اسهال، آلبومین، و تعادل نیتروژن دارند. ما نتوانستیم دادههای مربوط به کیفیت زندگی را متاآنالیز کنیم. تعداد کارآزماییهای انجامشده در کودکان اندک بودند. ما کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشدهای را در دست نداریم که BCAAها را با مداخلاتی مانند دیساکاریدهای غیرقابل جذب، ریفاکسیمین یا دیگر آنتیبیوتیکها مقایسه کرده باشند.
حمایت مالی
بدون بودجه
ثبت
پروتکل (1997): Gluud C؛ Koretz RL. اسیدآمینههای شاخهدار برای انسفالوپاتی کبدی (پروتکل برای یک مرور کاکرین). کتابخانه کاکرین، 1997، شماره 1.
مرور اولیه (2003): doi.org/10.1002/14651858.CD001939
بهروزرسانی مرور ( فوریه 2015): doi.org/10.1002/14651858.CD001939.pub2
بهروزرسانی مرور (سپتامبر 2015) doi.org/10.1002/14651858.CD001939.pub3
بهروزرسانی مرور (2017): doi.org/10.1002/14651858.CD001939.pub4
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
