آیا تختخواب‌ها، تشک‌ها و روکش تشک‌ها همراه با سطوح پر شده از هوا که فشار ثابتی را به پوست وارد می‌کنند، از بروز زخم‌های فشاری پیشگیری می‌کنند؟

پیام‌های کلیدی

سطوح واکنشی و پر شده از هوا که فشار ثابتی را به پوست وارد می‌کنند ممکن است در مقایسه با سطوح فوم احتمال ابتلا را به زخم‌های فشاری در افراد کاهش دهند.

هم‌چنین ممکن است در پیشگیری از زخم‌های فشاری در افراد ساکن در خانه‌های سالمندان بهتر از سطوح پر شده از هوا باشد که فشار را زیر بدن به‌طور منظم پخش می‌کنند.

انجام پژوهش بیشتری برای تقویت شواهد لازم است. مطالعات آینده باید بر گزینه‌ها و تاثیراتی متمرکز شوند که برای تصمیم گیرندگان مهم هستند، مانند:

- سطوح واکنشی و پر شده از هوا که فشار ثابتی را بر پوست اعمال می‌کنند در مقایسه با سطوح پر شده از هوا که فشار را به‌طور منظم پخش می‌کنند؛ و

- آیا و چه هنگام زخم‌های فشاری، تاثیرات ناخواسته و هزینه‌ها ایجاد می‌شوند.

زخم‌های فشاری چه هستند؟

زخم‌های فشاری با نام آسیب فشاری یا زخم بستر نیز شناخته می‌شوند. آنها زخم‌هایی در پوست و بافت زیرین هستند که در اثر فشار طولانی‌مدت یا سائیدگی ایجاد می‌شوند. آنها اغلب در قسمت‌های استخوانی بدن مانند پاشنه، آرنج، مفصل ران و قسمت تحتانی ستون فقرات ایجاد می‌شوند. افرادی که مشکلات حرکتی دارند یا کسانی که مدت زمان طولانی در تختخواب هستند، در معرض خطر ابتلا به زخم فشاری قرار دارند.

ما می‌خواستیم چه چیزی را پیدا کنیم؟

تختخواب‌ها، تشک‌ها و روکش تشک‌هایی وجود دارند که به‌طور اختصاصی برای افرادی طراحی شده‌اند که در معرض زخم‌های فشاری قرار دارند. این وسایل می‌توانند از طیف وسیعی از مواد (مانند فوم، سلول‌های هوا یا کیسه‌های آب) ساخته شده و به دو گروه تقسیم می‌شوند:

- سطوح واکنشی (استاتیک) که فشار ثابتی را به پوست وارد می‌کنند، مگر اینکه شخص حرکت کند یا جابه‌جا شود؛ و

- سطوح فعال (فشار متناوب) که فشار را به‌طور منظم زیر بدن پخش می‌کنند.

ما می‌خواستیم بدانیم که سطوح واکنشی و پر شده از هوا:

- از بروز زخم‌های فشاری پیشگیری می‌کنند؛

- راحت هستند و کیفیت زندگی افراد را بهبود می‌بخشند؛

- مزایای سلامت آنها بیشتر از هزینه‌های آنها است؛ و

- عوارض جانبی دارند یا خیر.

ما چه کاری را انجام دادیم؟

در منابع علمی پزشکی برای یافتن مطالعاتی به جست‌وجو پرداختیم که تاثیرات تخت‌ها، تشک‌ها و روکش تشک‌ها را با یک سطح واکنشی پر شده از هوا ارزیابی کردند. نتایج این مطالعات را مقایسه و خلاصه کردیم، و اعتماد خود را نسبت به این شواهد بر اساس عواملی مانند روش‌های انجام و حجم نمونه مطالعات رتبه‌بندی کردیم.

ما چه چیزی را پیدا کردیم؟

ما 17 مطالعه را پیدا کردیم (2604 نفر، میانگین سنی: 72 سال) که بین هفت روز و شش ماه به طول انجامیدند (میانگین: 14 روز). این مطالعات سطوح واکنشی و پر شده از هوا را با موارد زیر مقایسه کردند:

- سطوح فوم؛

- سطوح فعال و پر شده از هوا؛ و

- سطوح واکنشی پر شده از آب، ژل یا مواد دیگر.

پیشگیری از زخم فشاری

شواهد نشان می‌دهد که افراد هنگام خوابیدن روی یک سطح واکنشی و پر شده از هوا در مقایسه با موارد زیر کمتر به زخم‌های فشاری مبتلا می‌شوند:

- سطوح فوم (چهار مطالعه، 229 نفر)؛ و

- یک سطح فعال و پر شده از هوا (یک مطالعه، 308 فرد ساکن در خانه سالمندان، به مدت 14 روز پیگیری شدند).

مشخص نیست که سطوح واکنشی و پر شده از هوا بیشتر از انواع دیگر سطوح واکنشی از بروز زخم پیشگیری می‌کنند یا خیر.

تاثیرات دیگر

مطالعات شواهد کافی واضح و روشنی را برای ما فراهم نکردند تا تعیین کنیم سطوح واکنشی پر شده از هوا تا چه حد بر راحتی و تاثیرات ناخواسته تاثیر می‌گذارند. هیچ مطالعه‌ای اطلاعات مربوط به کیفیت زندگی و هزینه را گزارش نکرد.

چه عاملی اعتماد ما را به شواهد محدود کرد؟

بیشتر مطالعات حجم نمونه کوچکی داشتند (به‌طور میانگین 83 نفر). هفت مطالعه از روش‌هایی استفاده کردند که احتمالا در نتایج آنها خطا ایجاد می‌کنند. مشخص نبود که در 10 مطالعه دیگر از روش‌های قوی استفاده شده یا خیر.

این مطالعه مروری تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد ارائه شده در این مرور کاکرین، تا نوامبر 2019 به‌روز است.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

قطعیت شواهد فعلی در مورد تفاوت در تاثیرات نسبی سطوح واکنشی هوا بر میزان بروز زخم و راحتی بیمار در مقایسه با سطوح واکنشی آب، سطوح واکنشی ژل یا نوع دیگری از سطح واکنشی هوا نامطمئن است. استفاده از سطوح واکنشی هوا ممکن است خطر ابتلا را به زخم‌های فشاری جدید در مقایسه با استفاده از سطوح فوم کاهش دهد. هم‌چنین، استفاده از سطوح واکنشی هوا ممکن است در مقایسه با سطوح هوای فشار متناوب (فعال)، خطر ابتلا را به زخم‌های فشاری جدید در مدت 14 روز در افراد ساکن در خانه سالمندان کاهش دهد.

پژوهش‌های آینده در این زمینه باید ارزیابی مهم‌ترین سطوح محافظ را از دیدگاه تصمیم ‌گیرندگان در نظر بگیرند. پیامدهای زمان تا رویداد (time-to-event)، ارزیابی دقیق حوادث جانبی و ارزیابی هزینه-اثربخشی در سطح کارآزمایی باید در مطالعات آینده در نظر گرفته شوند. کارآزمایی‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که خطر سوگیری تشخیص را به حداقل برسانند؛ به عنوان مثال، با استفاده از عکاسی دیجیتال و کورسازی داوران عکس‌ها نسبت به تخصیص گروه. مرور بعدی با استفاده از متاآنالیز شبکه‌ای به یافته‌های گزارش شده در اینجا اضافه می‌شود.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

زخم‌های فشاری (pressure ulcers) (که تحت عنوان آسیب‌های فشاری، صدمات فشاری، زخم‌های دکوبیتوس (decubitus) و زخم بستر نیز شناخته می‌شوند) آسیب‌های موضعی پوست یا بافت‌های نرم زیرین، یا هر دو، هستند که در اثر فشار، شکاف یا اصطکاک مداوم ایجاد می‌شوند. برای پیشگیری از زخم‌های فشاری می‌توان از سطوح واکنشی هوا (مثل تخت‌ها، تشک‌ها، یا سطوح پوشاننده) استفاده کرد.

اهداف: 

ارزیابی تاثیرات تخت‌های واکنشی هوا، تشک‌ها یا سطوح پوشاننده در مقایسه با هر نوعی از سطوح محافظت کننده بر بروز زخم‌های فشاری در هر جمعیت و در هر محیطی.

روش‌های جست‌وجو: 

در نوامبر سال 2019، پایگاه ثبت تخصصی گروه زخم‌‌ها در کاکرین؛ پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل ‌شده کاکرین (CENTRAL)؛ Ovid MEDLINE (شامل استنادات نمایه نشده و در حال انجام)؛ Ovid Embase و EBSCO CINAHL Plus را جست‌وجو کردیم. هم‌چنین پایگاه ثبت کارآزمایی‌های بالینی را برای یافتن مطالعات در حال انجام و منتشر نشده جست‌وجو کردیم، و فهرست منابع مطالعات وارد شده مرتبط، هم‌چنین مرورها، متاآنالیزها و گزارش‌های تکنولوژی سلامت را برای شناسایی مطالعات بیشتر غربالگری کردیم. هیچ محدودیتی از نظر زبان، تاریخ انتشار یا شرایط مطالعه وجود نداشت.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای را وارد کردیم که شرکت‌کنندگان را در هر سنی به تختخواب‌ها، سطوح پوشاننده تشک‌ها یا تشک‌های واکنشی هوا اختصاص دادند. مقایسه کننده‌ها عبارت بودند از تخت‌ها، سطوح پوشاننده تشک‌ها یا تشک‌هایی که برای پیشگیری از بروز زخم‌های فشاری استفاده می‌شوند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

حداقل دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم، مطالعات را با استفاده از معیارهای ورود از پیش تعیین شده، ارزیابی کردند. استخراج داده‌ها، ارزیابی «خطر سوگیری (bias)» با استفاده از ابزار «خطر سوگیری» کاکرین، و ارزیابی قطعیت شواهد را با توجه به روش‌شناسی درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) انجام دادیم. اگر یک سطح واکنشی هوا با سطوحی مقایسه شد که به وضوح توصیف نشدند، مطالعه مربوطه را ثبت و توصیف کردیم اما آن را در تجزیه‌وتحلیل بیشتر داده‌ها وارد نکردیم.

نتایج اصلی: 

در این مرور 17 مطالعه (2604 شرکت‌کننده) را وارد کردیم. اکثر مطالعات حجم نمونه کوچکی داشتند (میانه (median) حجم نمونه مطالعه: 83 شرکت‌کننده). میانگین سنی شرکت‌کنندگان از 56 تا 87 سال متغیر بود (میانه: 72 سال). شرکت‌کنندگان از طیف گسترده‌ای از مراکز مراقبتی وارد شدند اما عمدتا از مراکز مراقبت حاد بودند. تقریبا تمامی مطالعات در مناطقی از اروپا و آمریکا انجام شدند. از میان 17 مطالعه وارد شده، دو مطالعه (223 شرکت‌کننده) سطوح واکنشی هوا را با سطوحی مقایسه کردند که به خوبی مشخص و توصیف نشدند، و بنابراین نمی‌توان آنها را طبقه‌بندی کرد. داده‌های پنج مقایسه را تجزیه‌وتحلیل کردیم: سطوح واکنشی هوا در مقایسه با (1) سطوح هوای فشار متناوب (فعال) (هفت مطالعه با 1728 شرکت‌کننده)، (2) سطوح فوم (چهار مطالعه با 229 شرکت‌کننده)، (3) سطوح واکنشی آب ( یک مطالعه با 37 شرکت‌کننده)، (4) سطوح واکنشی ژلی (یک مطالعه با 66 شرکت‌کننده) و (5) نوع دیگری از سطح واکنشی هوا (دو مطالعه با 223 شرکت‌کننده). از میان 17 مطالعه، هفت مورد (41.2%) یافته‌هایی را ارائه دادند كه در معرض خطر بالایی از سوگیری (bias) کلی قرار داشتند.

پیامد اولیه: بروز زخم فشاری

سطوح واکنشی هوا در مقایسه با سطوح فوم ممکن است نسبت شرکت‌کنندگانی را که مبتلا به زخم فشاری جدید هستند، کاهش دهد (خطر نسبی (RR): 0.42؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.18 تا 0.96؛ I2 = 25%؛ 4 مطالعه، 229 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین). مشخص نیست که تفاوتی در نسبت شرکت‌کنندگان مبتلا به زخم فشاری جدید با سطوح واکنشی هوا در مقایسه با: سطوح هوای فشار متناوب (فعال) (6 مطالعه، 1648 شرکت‌کننده)، سطوح واکنشی آبی (1 مطالعه، 37 شرکت‌کننده)؛ سطوح واکنشی ژل (1 مطالعه، 66 شرکت‌کننده)، یا نوع دیگری از سطح واکنشی هوا (2 مطالعه، 223 شرکت‌کننده) وجود دارد یا خیر. شواهد برای همه این مقایسه‌ها از قطعیت بسیار پائینی برخوردار است.

مطالعات وارد شده داده‌های مربوط به زمان لازم‌ تا بروز زخم فشاری را برای دو مقایسه دارند. هنگامی که زمان سپری شده تا بروز زخم فشاری با استفاده از نسبت خطر (hazard ratio; HR) در نظر گرفته می‌شود، شواهدی با قطعیت پائین نشان می‌دهد که در خانه سالمندان، افراد دریافت کننده سطوح واکنشی هوا ممکن است در مدت بیش از 14 روز پیگیری نسبت به افراد دریافت کننده سطوح هوای فشار متناوب (فعال)، کمتر به زخم فشاری جدید مبتلا شوند (HR: 0.44؛ 95% CI؛ 0.21 تا 0.96؛ 1 مطالعه، 308 شرکت‌کننده). مشخص نیست ‌که تفاوتی در خطر ابتلا به زخم‌های فشاری جدید بین دو نوع از سطوح واکنشی هوا وجود دارد یا خیر (1 مطالعه، 123 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین).

پیامدهای ثانویه

راحتی بیمار در ارتباط با سطح محافظ: مطالعات وارد شده داده‌هایی را در مورد این پیامد برای سه مقایسه دارند. ما نتوانستیم هیچ داده‌ای را تجمیع کنیم زیرا معیارهای پیامد راحتی بین مطالعات وارد شده متفاوت بود؛ بنابراین خلاصه داده‌ها به صورت روایت‌گونه (narrative) ارائه می‌شود. مشخص نیست ‌که تفاوتی در پاسخ راحتی بیمار بین سطوح واکنشی هوا و سطوح فوم نسبت به سطوح هوای فشار متناوب (فعال) (1 مطالعه، 72 شرکت کننده) و بین کسانی که از سطوح واکنشی هوا و کسانی که از سطوح هوای فشار متناوب (فعال) استفاده می‌کردند، وجود دارد یا خیر (4 مطالعه، 1364 شرکت‌کننده). شواهد برای این دو مقایسه از قطعیت بسیار پائینی برخوردار است. همچنین مشخص نیست ‌که تفاوتی در پاسخ راحتی بیمار بین دو نوع از سطوح واکنشی هوا وجود دارد یا خیر (1 مطالعه، 84 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین).

همه حوادث جانبی گزارش شده: داده‌هایی در مورد این پیامد برای یک مقایسه وجود داشت: این‌ که تفاوتی در حوادث جانبی بین سطوح واکنشی هوا و سطوح فوم وجود دارد یا خیر، نامطمئن است (1 مطالعه، 72 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین).

مطالعات وارد شده هیچ داده‌ای را برای کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و هزینه-اثربخشی برای همه پنج مقایسه ندارند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری