نقش داروهای دیابت در پیشگیری از سکته مغزی و دیگر بیماری‌های عروق خونی در افراد مبتلا به سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا قبلی

سوال

ما می‌خواستیم اثربخشی و بی‌خطری داروهای جدید دیابت (آگونیست‌های گیرنده گاما فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم (peroxisome proliferator-activated receptor gamma; PPAR-γ)) را در پیشگیری از بروز سکته مغزی و بیماری‌های عروق خونی مرتبط با آن در افراد مبتلا به سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا قبلی ارزیابی کنیم.

پیشینه

آگونیست‌های گیرنده گاما فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم، داروهایی هستند که باعث بهبود عملکرد انسولین در بدن انسان می‌شوند. آنها به‌طور گسترده‌ای در درمان دیابت نوع بزرگسالان (دیابت نوع 2) تجویز می‌شوند. علاوه بر این، همچنین ممکن است در برابر چربی‌های اضافی در خون و بیماری دیواره‌های عروقی که هر دو از عوامل خطر بروز سکته مغزی هستند، محافظت ایجاد کنند.

ویژگی‌های مطالعه

پنج مطالعه را تا 30 جولای 2019 شناسایی کردیم که در مجموع 5039 شرکت‌کننده را وارد کردند. چهار مطالعه به ارزیابی داروی پیوگلیتازون (pioglitazone)، و یک مطالعه به بررسی روزیگلیتازون (rosiglitazone) پرداختند. چهار مطالعه شرکت‌کنندگانی را وارد کردند که سابقه دیابت نداشتند، و یک مطالعه فقط شرکت‌کنندگان مبتلا به دیابت را وارد کرد.

نتایج کلیدی

آگونیست‌های PPAR-γ در مقایسه با قرص‌های دارونما (placebo)، خطر عود سکته مغزی و دیگر بیماری‌های عروق خونی را کاهش داده، پاسخ بدن را به انسولین بهبود بخشیده، و رسوبات چربی را در دیواره‌های عروقی متعادل و تثبیت کردند. این داروها همچنین به نظر می‌رسید که به خوبی تحمل شدند، اما شواهد مربوط به این موضوع قاطع و محکم نبود.

کیفیت شواهد

با توجه به تعداد اندک مطالعات وارد شده و کیفیت محدود برخی از این مطالعات، نتیجه‌گیری‌های ما باید با احتیاط تفسیر شوند. انجام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌ شده بیشتر با طراحی خوب و با حجم نمونه‌های بزرگ مورد نیاز هستند.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

آگونیست‌های گیرنده گاما فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم، احتمالا باعث کاهش عود سکته مغزی و کل عوارض مرگ‌ومیر قلبی‌عروقی، انفارکتوس میوکارد غیر-کشنده یا سکته مغزی غیر-کشنده شده و ممکن است حساسیت به انسولین و تثبیت پلاک‌های کاروتید را بهبود ببخشند. اثرات آنها بر عوارض جانبی نامشخص است. با توجه به تعداد کم و کیفیت مطالعات وارد شده، نتیجه‌گیری‌های ما باید با احتیاط تفسیر شوند. انجام RCTهای دوسو-کور بیشتر با طراحی خوب و با حجم نمونه‌های بزرگ به منظور ارزیابی اثربخشی و ایمنی آگونیست‌های PPAR-γ در پیشگیری ثانویه از بروز سکته مغزی و عوارض عروقی مرتبط با آن در افراد مبتلا به سکته مغزی یا TIA مورد نیاز است.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

آگونیست‌های گیرنده گاما فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم (peroxisome proliferator-activated receptor gamma; PPAR-γ)، داروهای حساس کننده سلول‌ها به انسولین هستند که برای درمان مقاومت به انسولین مورد استفاده قرار می‌گیرند. این داروها علاوه بر کاهش قند خون در دیابت، ممکن است در برابر هیپرلیپیدمی (hyperlipidaemia) و آرﺗﺮﯾﻮاﺳـﮑﻠﺮوزﯾﺲ (arteriosclerosis)، که از عوامل خطر سکته مغزی هستند، محافظت ایجاد کنند. این یک به‌روزرسانی از مروری است که برای اولین بار در ژانویه 2014 منتشر و پس از آن در دسامبر 2017 به‌روز شد.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی و ایمنی آگونیست‌های PPAR-γ در پیشگیری ثانویه از وقوع سکته مغزی و عوارض عروقی مرتبط به آن در افراد مبتلا به سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا (transient ischaemic attack; TIA).

روش‌های جست‌وجو: 

پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه استروک در کاکرین (30 جولای 2019)، پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل شده کاکرین (CENTRAL؛ شماره 7؛ 2019)؛ MEDLINE (1949 تا 30 جولای 2019)؛ EMBASE (1980 تا 30 جولای 2019)؛ CINAHL (1982 تا 30 جولای 2019)؛ AMED (1985 تا 30 جولای 2019)، و 11 بانک اطلاعاتی چینی (30 جولای 2019) را جست‌وجو کردیم. در تلاش برای شناسایی کارآزمایی‌های منتشر شده، منتشر نشده، و در حال انجام بیشتر، پایگاه‌های ثبت کارآزمایی‌های در حال انجام، فهرست منابع، و خلاصه مقالات کنفرانس‌های مربوطه را جست‌وجو کرده و با نویسندگان و شرکت‌های داروسازی تماس گرفتیم. هیچ گونه محدودیت زبانی را اعمال نکردیم.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم که به ارزیابی آگونیست‌های PPAR-γ در برابر دارونما (placebo) به منظور پیشگیری ثانویه از وقوع سکته مغزی و عوارض عروقی مرتبط با آن در افراد مبتلا به سکته مغزی یا TIA، با پیامدهای عود سکته مغزی، عوارض عروقی، و عوارض جانبی پرداختند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم، عناوین و چکیده‌های رکوردهای شناسایی شده را غربالگری کردند، مطالعات را برای ورود انتخاب، و داده‌های مناسب و واجد شرایط را استخراج کردند، داده‌ها را از نظر دقت به صورت متقاطع کنترل کرده و به ارزیابی کیفیت روش‌شناسی و خطر سوگیری (bias)پرداختند. کیفیت شواهد مربوط به هر پیامد را با استفاده از رویکرد درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) ارزیابی کردیم.

نتایج اصلی: 

پنج RCT را با 5039 شرکت‌کننده شناسایی کردیم؛ دو مطالعه در تمام حوزه‌ها در معرض خطر پائین سوگیری قرار داشتند. چهار مطالعه به ارزیابی داروی پیوگلیتازون (pioglitazone)، و یک مطالعه به بررسی روزیگلیتازون (rosiglitazone) پرداختند. شرکت‏‌کنندگان در مطالعات مختلف، ناهمگون بودند.

عود سکته مغزی

سه مطالعه تعداد شرکت‌کنندگان مبتلا به عود سکته مغزی را بررسی کردند (4979 شرکت‌کننده، یک مطالعه تکی 3876 مورد را از این تعداد فراهم کرد). آگونیست‌های گیرنده گاما فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم در مقایسه با دارونما احتمالا عود سکته مغزی را کاهش می‌دهند (خطر نسبی (RR): 0.66؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.44 تا 0.99؛ شواهد با کیفیت متوسط).

عوارض جانبی

به دلیل فواصل اطمینان گسترده و وجود سطوح بالایی از ناهمگونی آماری، شواهدی مبنی بر این که عوارض جانبی بیشتری در شرکت‌کنندگان تحت درمان با آگونیست‌های PPAR-γ در مقایسه با دارونما رخ داد، نامطمئن بودند: تفاوت خطر (risk difference): %10؛ 95% CI؛ 8%- تا 28%؛ شواهد با کیفیت پائین).

داده‌های مربوط به ترکیبی از پیامدهای بیشتر که عوارض عروقی جدی را منعکس می‌کنند (مرگ‌ومیر به هر علتی و دیگر عوارض ماژور عروقی؛ مورتالیتی به هر علتی، انفارکتوس میوکارد غیر-کشنده یا سکته مغزی غیر-کشنده) از یک مطالعه با 984 نفر به دست آمد. این مطالعه شواهدی را با کیفیت پائین ارائه داد که آگونیست‌های PPAR-γ منجر به عوارض کمتری شدند (داده‌ها متاآنالیز نشدند).

عوارض عروقی

آگونیست‌های گیرنده گاما فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم که در مدت زمانی با میانگین 34.5 ماه در یک کارآزمایی تکی با حضور 984 شرکت‏‌کننده استفاده شدند، ممکن است منجر به کاهش عوارض عروقی جدی شوند که به صورت پیامد ترکیبی از تمام حوادث مرگ‌ومیر قلبی‌عروقی، انفارکتوس میوکارد غیر‌-کشنده یا سکته مغزی غیر-کشنده بیان شدند (RR: 0.73؛ 95% CI؛ 0.54 تا 0.99؛ شواهد با کیفیت پائین).

پیامدهای دیگر

یک مطالعه با 20 نفر، حساسیت به انسولین، و یک مطالعه با 40 شرکت‌کننده، فعالیت ubiquitin-proteasome را در پلاک‌های کاروتید اندازه‌گیری کردند. اطمینان ما به بهبودهای مشاهده شده با آگونیست‌های PPAR-γ به دلیل حجم نمونه کوچک و خطر سوگیری محدود شدند. هیچ یک از مطالعات، تعداد شرکت‌کنندگان با ناتوانی ناشی از حوادث عروقی یا بهبود در کیفیت زندگی را گزارش نکردند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری