داروهای دیابت برای جلوگیری از سکته مغزی و دیگر بیماری‌های عروق خونی در افرادی که قبلا دچار سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا شده‌اند

سوال

ما می‌خواستیم اثربخشی و ایمنی داروهای جدید دیابت (آگونیست‌های گیرنده فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم گاما (PPAR-γ؛ peroxisome proliferator-activated receptor gamma)) را در پیشگیری از سکته مغزی و بیماری‌های عروق خونی مرتبط در افرادی که قبلا مبتلا به سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا بوده‌اند، ارزیابی کنیم.

پیشینه

آگونیست‌های گیرنده فعال‌ کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم گاما، داروهایی هستند که باعث بهبود عملکرد انسولین در بدن انسان می‌شوند. آنها به‌طور گسترده‌ای در درمان دیابت نوع بزرگسالان (دیابت نوع 2) استفاده می‌شوند. علاوه بر این، آنها همچنین ممکن است در برابر چربی‌های اضافی در خون و بیماری دیواره‌های عروقی که هر دو از عوامل خطر سکته مغزی هستند، محافظت ایجاد کنند.

ویژگی‌های مطالعه

ما پنج مطالعه را تا 30 جولای 2019 شناسایی کردیم که در مجموع 5039 شرکت‌کننده را وارد کردند. چهار مطالعه به ارزیابی داروی پیوگلیتازون (pioglitazone)، و یک مطالعه به ارزیابی روزیگلیتازون (rosiglitazone) پرداختند. چهار مطالعه شرکت‌کنندگانی را وارد کردند که سابقه دیابت نداشتند، و یک مطالعه فقط شرکت‌کنندگان مبتلا به دیابت را وارد کرد.

نتایج کلیدی

در مقایسه با قرص‌های دارونما (placebo)، آگونیست‌های PPAR-γ، عود سکته مغزی و دیگر بیماری‌های عروق خونی را کاهش داده، پاسخ بدن را به انسولین بهبود بخشیده و رسوبات چربی را در دیواره‌های عروقی متعادل و تثبیت کردند. این داروها همچنین به نظر می‌رسد که به خوبی تحمل می‌شوند، اما شواهد مربوط به این موضوع قاطع و محکم نبود.

کیفیت شواهد

با توجه به تعداد اندک مطالعات وارد شده و کیفیت محدود برخی از این مطالعات، نتیجه‌گیری‌های ما باید با احتیاط تفسیر شوند. کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌ شده بیشتر با طراحی خوب و با حجم نمونه‌های بزرگ مورد نیاز هستند.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

آگونیست‌های گیرنده فعال‌کننده تکثیر پروکسی‌زوم گاما، احتمالا باعث کاهش عود سکته مغزی و عوارض کلی مرگ‌ومیر قلبی‌عروقی، انفارکتوس میوکارد غیرکشنده یا سکته مغزی غیرکشنده می‌شوند و ممکن است حساسیت به انسولین و تثبیت پلاک‌های کاروتید را بهبود ببخشند. اثرات آنها بر عوارض جانبی نامشخص است. با توجه به تعداد کم و کیفیت مطالعات وارد شده، نتیجه‌گیری‌های ما باید با احتیاط تفسیر شوند. انجام RCTهای دوسوکور بیشتر با طراحی خوب و با حجم نمونه‌های بزرگ برای ارزیابی اثربخشی و ایمنی آگونیست‌های PPAR-γ در پیشگیری ثانویه از سکته مغزی و عوارض عروقی مرتبط در افراد مبتلا به سکته مغزی یا TIA مورد نیاز است.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

آگونیست‌های گیرنده فعال کننده پرولیفراسیون پروکسی‌زوم گاما (PPAR-γ)، داروهای حساس کننده به انسولین هستند که برای درمان مقاومت به انسولین مورد استفاده قرار می‌گیرند. علاوه بر کاهش قند خون در دیابت، این داروها همچنین ممکن است در برابر هیپرلیپیدمی (hyperlipidaemia) و آرﺗﺮﯾﻮاﺳـﮑﻠﺮوزﯾﺲ (arteriosclerosis)، که از عوامل خطر سکته مغزی هستند، محافظت ایجاد کنند. این یک به‌روزرسانی از مروری است که برای اولین بار در ژانویه 2014 منتشر و پس از آن در دسامبر 2017 به‌روزرسانی شد.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی و ایمنی آگونیست‌های PPAR-γ در پیشگیری ثانویه از سکته مغزی و عوارض عروقی مرتبط در افراد مبتلا به سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA).

روش‌های جست‌وجو: 

ما پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه استروک در کاکرین (30 جولای 2019)، پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل شده کاکرین (CENTRAL؛ شماره 7؛ 2019)؛ MEDLINE (از 1949 تا 30 جولای 2019)؛ EMBASE (از 1980 تا 30 جولای 2019)؛ CINAHL (از 1982 تا 30 جولای 2019)؛ AMED (از 1985 تا 30 جولای 2019) و 11 پایگاه اطلاعاتی چینی (30 جولای 2019) را جست‌وجو کردیم. در تلاش برای شناسایی کارآزمایی‌های منتشر شده، منتشر نشده و در حال انجام بیشتر، ما پایگاه‌های ثبت کارآزمایی‌های در حال انجام، فهرست منابع و مجموعه مقالات کنفرانس‌های مربوطه را جست‌وجو کردیم و با نویسندگان و شرکت‌های داروسازی تماس گرفتیم. ما هیچ گونه محدودیت زبانی را اعمال نکردیم.

معیارهای انتخاب: 

ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم که به ارزیابی آگونیست‌های PPAR-γ در برابر دارونما (placebo) برای پیشگیری ثانویه از سکته مغزی و عوارض عروقی مرتبط با آن در افراد مبتلا به سکته مغزی یا TIA، با پیامدهای عود سکته مغزی، عوارض عروقی، و عوارض جانبی پرداخته بودند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم، عناوین و چکیده‌های رکوردهای شناسایی شده را غربالگری کردند، مطالعات را برای ورود انتخاب و داده‌های مناسب و واجد شرایط را استخراج کردند، داده‌ها را از نظر دقت به صورت متقاطع کنترل و کیفیت روش‌شناسی و خطر سوگیری (bias) را ارزیابی کردند. ما کیفیت شواهد مربوط به هر پیامد را با استفاده از رویکرد GRADE ارزیابی کردیم.

نتایج اصلی: 

ما پنج RCT را با 5039 شرکت‌کننده شناسایی کردیم؛ دو مطالعه در تمام حوزه‌ها در معرض خطر پایین سوگیری قرار داشتند. چهار مطالعه به ارزیابی داروی پیوگلیتازون (pioglitazone)، و یک مطالعه به ارزیابی روزیگلیتازون (rosiglitazone) پرداختند. شرکت‏‌کنندگان در مطالعات مختلف ناهمگون بودند.

عود سکته مغزی

سه مطالعه به ارزیابی تعداد شرکت‌کنندگان مبتلا به عود سکته مغزی پرداختند (4979 شرکت‌کننده، یک مطالعه تکی 3876 مورد را از این تعداد فراهم کرد). آگونیست‌های گیرنده فعال‌کننده تکثیر پروکسی‌زوم گاما در مقایسه با دارونما احتمالا عود سکته مغزی را کاهش می‌دهد (خطر نسبی (RR): 0.66؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.44 تا 0.99؛ شواهد با کیفیت متوسط).

عوارض جانبی

شواهدی مبنی بر این که عوارض جانبی بیشتری در شرکت‌کنندگان تحت درمان با آگونیست‌های PPAR-γ در مقایسه با دارونما رخ داد، به دلیل فواصل اطمینان گسترده و سطوح بالایی از ناهمگونی آماری، نامشخص بودند: تفاوت خطر (risk difference): %10؛ 95% CI؛ 8%- تا 28%؛ شواهد با کیفیت پایین).

داده‌های مربوط به پیامدهای ترکیبی اضافی که عوارض عروقی جدی را منعکس می‌کنند (مرگ به هر علتی و دیگر عوارض ماژور عروقی؛ مورتالیتی به هر علتی، انفارکتوس میوکارد غیرکشنده یا سکته مغزی غیرکشنده) از یک مطالعه با 984 نفر به دست آمد. این مطالعه شواهدی را با کیفیت پایین ارائه داد که نشان می‌دهند آگونیست‌های PPAR-γ منجر به عوارض کمتری می‌شوند (داده‌ها متاآنالیز نشدند).

عوارض عروقی

آگونیست‌های گیرنده فعال‌کننده تکثیر پروکسی‌زوم گاما که در مدت زمانی با میانگین 34.5 ماه در یک کارآزمایی تکی با 984 شرکت‏‌کننده استفاده شدند، ممکن است عوارض عروقی جدی را که به صورت پیامد ترکیبی شامل تمام عوارض مرگ قلبی‌عروقی، انفارکتوس میوکارد غیر‌کشنده یا سکته مغزی غیرکشنده بیان شدند، کاهش دهند (RR: 0.73؛ 95% CI؛ 0.54 تا 0.99؛ شواهد با کیفیت پایین).

پیامدهای دیگر

یک مطالعه با 20 نفر، حساسیت به انسولین و یک مطالعه با 40 نفر، فعالیت ubiquitin-proteasome را در پلاک‌های کاروتید اندازه‌گیری کردند. اطمینان ما به بهبودهای مشاهده شده با آگونیست‌های PPAR-γ به دلیل اندازه‌های کوچک نمونه و خطر سوگیری محدود شدند. هیچ یک از مطالعات، تعداد شرکت‌کنندگان با ناتوانی ناشی از حوادث عروقی یا بهبود در کیفیت زندگی را گزارش نکردند.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
Share/Save