ใจความสำคัญ
-
ภาวะพร่องโภชนาจะเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นวัณโรคเป็นสองเท่า
-
ผลลัพธ์เหล่านี้ใช้กับประชากรผู้ใหญ่ทั่วไป ความเสี่ยงของกลุ่มอื่นๆ เช่น วัยรุ่นและเด็ก ยังไม่เชื่อมั่น
วัณโรคคืออะไร?
วัณโรค (TB) คือการติดเชื้อที่เกิดจากแบคทีเรีย ( Mycobacterium tuberculosis ) มีผลกระทบต่อปอดเป็นหลัก แต่ก็อาจส่งผลต่อบริเวณอื่นๆ ในร่างกายได้เช่นกัน วัณโรคแพร่กระจายทางอากาศเมื่อผู้ติดเชื้อไอหรือจาม บางคนจะไม่แสดงอาการหลังการติดเชื้อ ในขณะที่บางคนดำเนินโรคและมีอาการต่างๆ เช่น ไอเรื้อรัง ซึ่งอาจมีเลือดปน น้ำหนักลด มีไข้ และเหงื่อออกตอนกลางคืน หลังจากการวินิจฉัยวัณโรค จะเรียกว่า โรควัณโรค
การวินิจฉัยโรควัณโรคมักเกี่ยวข้องกับการทดสอบระดับโมเลกุลหรือการเพาะเลี้ยงที่ตรวจพบแบคทีเรียในการหลั่งของร่างกาย (เช่น เสมหะ) หลังจากปรึกษากับแพทย์
วัณโรคเป็นปัญหาด้านสุขภาพที่สำคัญทั่วโลก ผู้ป่วยวัณโรคมากกว่า 10 ล้านคน และมากกว่า 1.5 ล้านคนเสียชีวิตจากโรคนี้ทุกปี
ภาวะภาวะพร่องโภชนาการคืออะไร?
ภาวะพร่องโภชนาการคือภาวะที่ร่างกายได้รับสารอาหารที่จำเป็นไม่เพียงพอซึ่งส่งผลต่อสุขภาพของบุคคล ดัชนีมวลกาย (BMI) เป็นการวัดที่คำนึงถึงทั้งน้ำหนักและส่วนสูง ช่วยบอกว่ามีคนมีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์หรือไม่ ซึ่งเป็นหนึ่งในคำจำกัดความของภาวะพร่องโภชนา สำหรับเด็ก เราใช้ "น้ำหนักต่อส่วนสูง" เพื่อประเมินการเจริญเติบโต โดยจะเปรียบเทียบน้ำหนักของเด็กกับความสูงโดยทั่วไป เพื่อช่วยในการวัดว่าพวกเขากำลังเจริญเติบโตหรือเผชิญกับความท้าทายทางโภชนาการหรือไม่
เราต้องการค้นหาอะไร
เราต้องการประเมินความเสี่ยงในการเป็นโรควัณโรคในผู้ที่มีภาวะพร่องโภชนาการ เทียบกับผู้ที่ไม่มีภาวะพร่องโภชนาการ
เราทำอะไรบ้าง
เราศึกษาการศึกษาที่รวบรวมผู้ที่มีภาวะพร่องโภชนาการและไม่มีภาวะพร่องโภชนาการในช่วงเวลาหนึ่ง และเปรียบเทียบความถี่ที่แต่ละกลุ่มเป็นวัณโรค
เราพบอะไร?
เรารวม 51 การศึกษา ที่มีผู้เข้าร่วมมากกว่า 27 ล้านคนจากหกภูมิภาคขององค์การอนามัยโลก (WHO) 16 การศึกษาที่มีประชากรจำนวนมากจำนวน ดำเนินการในประเทศจีน สิงคโปร์ เกาหลีใต้ และสหรัฐอเมริกา และ 25 การศึกษา มุ่งเน้นไปที่ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ซึ่งส่วนใหญ่ดำเนินการในภูมิภาคแอฟริกา การศึกษาส่วนใหญ่ศึกษาในผู้ใหญ่ 4 การศึกษาในเด็ก และ 3 การศึกษาในเด็กและผู้ใหญ่ โดยเฉลี่ยแล้ว การศึกษาติดตามผู้คนเป็นเวลา 3.5 ปี
เราพบว่าภาวะพร่องโภชนาการมีความเสี่ยงที่จะป่วยด้วยวัณโรคเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่มีภาวะพร่องโภชนาการ
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
การศึกษาจำนวนมากมีข้อจำกัดบางประการ ปัญหาหนึ่งก็คือ หลายคนใช้กล้องจุลทรรศน์เสมหะเพื่อวินิจฉัยวัณโรคในผู้ที่มีอาการ ซึ่งอาจพลาดการวินิจฉัยบางอย่าง ปัจจุบันมีวิธีที่แม่นยำกว่า เช่น การเพาะเชื้อหรือการตรวจวินิจฉัยอย่างรวดเร็ว และจะพลาดวัณโรคน้อยลง
การทบทวนวรรณกรรมนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานนี้เป็นข้อมูลล่าสุด ณ วันที่ 3 พฤษภาคม 2023
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
วัณโรค (TB) เป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตจากโรคติดเชื้อ โดยมีผู้เสียชีวิตจากวัณโรคประมาณ 1.6 ล้านคนในปี 2022 ประมาณ 25% ของประชากรโลกมีการติดเชื้อวัณโรค ทำให้มีผู้ป่วยวัณโรคเพิ่มขึ้นถึง 10.6 ล้านครั้งในปี 2022 ภาวะพร่องโภชนาการเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญสำหรับวัณโรค และเชื่อมโยงกับการเกิดวัณโรคประมาณ 2.2 ล้านครั้งในปี 2022 ตามที่ระบุไว้ในรายงานวัณโรคทั่วโลกขององค์การอนามัยโลก (WHO)
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินค่าการพยากรณ์โรคของภาวะพร่องโภชนาการในประชากรทั่วไปของผู้ใหญ่ วัยรุ่น และเด็ก สำหรับการพยากรณ์โรควัณโรคในช่วงเวลาใดก็ได้
วิธีการสืบค้น
เราค้นหาฐานข้อมูลวรรณกรรม MEDLINE (ผ่าน PubMed) และ WHO Global Index Medicus รวมถึง WHO International Clinical Trials Registry Platform (ICTRP) เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม 2023 (วันที่ค้นหาล่าสุดสำหรับฐานข้อมูลทั้งหมด) เราไม่ได้กำหนดข้อจำกัดเกี่ยวกับภาษาที่ตีพิมพ์
เกณฑ์การคัดเลือก
เรารวมการศึกษาแบบย้อนหลังและการศึกษาแบบไปข้าวหน้า โดยไม่คำนึงถึงสถานะการตีพิมพ์หรือภาษา ประชากรเป้าหมายประกอบด้วยผู้ใหญ่ วัยรุ่น และเด็กจากสถานที่ที่หลากหลาย ครอบคลุมกลุ่มผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน โดยมีโรคร่วมที่แตกต่างกันและความเสี่ยงต่อการสัมผัสวัณโรค
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
เราใช้วิธีการมาตรฐานของ Cochrane และเครื่องมือ Quality In Prognosis Studies (QUIPS) เพื่อประเมินความเสี่ยงของการเกิดอคติของการศึกษา ปัจจัยพยากรณ์โรค ได้แก่ ภาวะพร่องโภชนาการ ซึ่งหมายถึงการสูญเสียน้ำหนัก แคระแกรน และน้ำหนักน้อย โดยมีมาตรการเฉพาะ เช่น ดัชนีมวลกาย (BMI) น้อยกว่าค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน 2 ค่าที่ต่ำกว่าค่ามัธยฐานสำหรับเด็กและวัยรุ่น และคะแนน BMI ต่ำ (< 18.5) สำหรับผู้ใหญ่และวัยรุ่น การพยากรณ์โรคเกิดขึ้นเมื่อลงทะเบียน/การตรวจวัดพื้นฐาน ผลลัพธ์หลักคืออุบัติการณ์ของโรควัณโรค ผลลัพธ์รองคือโรควัณโรคที่เกิดซ้ำ เราทำ random-effects meta-analysis สำหรับ adjusted hazard ratios (HR) risk ratios (RR) หรือ odds ratios (OR) โดยใช้ restricted maximum likelihood estimation. เราประเมินความเชื่อมั่นของหลักฐานโดยใช้แนวทาง GRADE
ผลการวิจัย
เรารวบรวม 51 cohort studies ที่มีผู้เข้าร่วมมากกว่า 27 ล้านคนจากหกภูมิภาคของ WHO 16 การศึกษาที่มีประชากรจำนวนมากจำนวน ดำเนินการในประเทศจีน สิงคโปร์ เกาหลีใต้ และสหรัฐอเมริกา และ 25 การศึกษา มุ่งเน้นไปที่ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ซึ่งส่วนใหญ่ดำเนินการในภูมิภาคแอฟริกา การศึกษาส่วนใหญ่ศึกษาในผู้ใหญ่ 4 การศึกษาในเด็ก และ 3 การศึกษาในเด็กและผู้ใหญ่ ภาวะพร่องโภชนาการ มักจะถูกกำหนดตามเกณฑ์มาตรฐาน อย่างไรก็ตาม การวินิจฉัยวัณโรคไม่รวมถึงการเพาะเชื้อเพื่อยืนยันหรือการวินิจฉัยระดับโมเลกุลโดยใช้การทดสอบวินิจฉัยอย่างรวดเร็วที่ได้รับการรับรองจาก WHO ในการศึกษา 8 เรื่อง ค่ามัธยฐานของเวลาติดตามผลคือ 3.5 ปี และการศึกษาส่วนใหญ่รายงาน adjusted hazard ratio จาก multivariable Cox-proportional hazard model
Hazard ratios (HR)
การประมาณการ HR แสดงถึงความเชื่อมั่นสูงสุดของหลักฐาน ซึ่งสำรวจผ่านการวิเคราะห์ความไว และไม่รวมการศึกษาที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดอคติ เรานำเสนอช่วงความเชื่อมั่น 95% (CI) และช่วงการทำนาย ซึ่งนำเสนอความแตกต่างระหว่างการศึกษาในการวัดความแปรปรวนของขนาดของผล (นั่นคือ ช่วงขนาดผลของการศึกษาใหม่จะลดลงเมื่อพิจารณาจากประชากรการศึกษาเดียวกัน รวมอยู่ใน meta-analysis)
ภาวะพร่องโภชนาการอาจเพิ่มความเสี่ยงของโรควัณโรค (HR 2.23, 95% CI 1.83 ถึง 2.72; ช่วงการคาดการณ์ 0.98 ถึง 5.05; 23 การศึกษา ; ผู้เข้าร่วม 2,883,266 คน) ความเชื่อมั่นของหลักฐานต่ำเนื่องจากมีความเสี่ยงปานกลางของการมีอคติในการศึกษาและความไม่สอดคล้องกัน
เมื่อแบ่งกลุ่มตามเวลาติดตามผล ผลลัพธ์จะมีความสม่ำเสมอมากขึ้นในการติดตามผล < 10 ปี (HR 2.02, 95% CI 1.74 ถึง 2.34; ช่วงการคาดการณ์ 1.20 ถึง 3.39; 22 การศึกษา ผู้เข้าร่วม 2,869,077 คน) ซึ่งส่งผลให้เกิดความเชื่อมั่นของหลักฐานในระดับปานกลาง เนื่องจากมีความเสี่ยงปานกลางของการมีอคติในการศึกษาต่างๆ
อย่างไรก็ตาม ในการติดตามผลตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป เราพบเพียงหนึ่งการศึกษาที่มี CI ที่กว้างขึ้นและ HR ที่สูงขึ้น (HR 12.43, 95% CI 5.74 ถึง 26.91; ผู้เข้าร่วม 14,189 คน) ความเชื่อมั่นของหลักฐานต่ำเนื่องจากมีความเสี่ยงปานกลางของการมีอคติและความไม่ตรง
Odds ratio (OR)
ภาวะพร่องโภชนาการอาจเพิ่มโอกาสเป็นโรควัณโรค แต่ผลลัพธ์ไม่เชื่อมั่น (OR 1.56, 95% CI 1.13 ถึง 2.17; ช่วงการคาดการณ์ 0.61 ถึง 3.99; 8 การศึกษา; ผู้เข้าร่วม 173,497 คน) ไม่สามารถทำ stratification ตามการติดตามผลได้ เนื่องจากการศึกษาทั้งหมดมีการติดตามผล < 10 ปี ความเชื่อมั่นของหลักฐานต่ำมากเนื่องจากมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดอคติและความไม่สอดคล้องกัน ไม่ได้รายงาน Contour-enhanced funnel plots เนื่องจากมีการศึกษาน้อย
Risk ratio (RR)
ภาวะพร่องโภชนาการอาจเพิ่มความเสี่ยงของโรควัณโรค (RR 1.96, 95% CI 1.73 ถึง 2.21; ช่วงการคาดการณ์ 1.50 ถึง 2.56; 4 การศึกษา; ผู้เข้าร่วม 1,475,867 คน) ไม่สามารถทำ stratification ตามการติดตามผลได้ เนื่องจากการศึกษาทั้งหมดมีการติดตามผล < 10 ปี ความเชื่อมั่นของหลักฐานต่ำเนื่องจากมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดอคติ ไม่ได้รายงาน Contour-enhanced funnel plots เนื่องจากมีการศึกษาน้อย
ข้อสรุปของผู้วิจัย
ภาวะพร่องโภชนาการอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อวัณโรคสองเท่าในระยะสั้น (< 10 ปี) และอาจเพิ่มความเสี่ยงในระยะยาว (> 10 ปี) นโยบายที่มุ่งเป้าไปที่การลดภาระภาวะพร่องโภชนาการไม่เพียงแต่จำเป็นต่อการบรรเทาความทุกข์ทรมานของมนุษย์อันเนื่องมาจากภาวะพร่องโภชนาการและผลที่ตามมาหลายประการเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนสำคัญของมาตรการสำคัญในการยุติการแพร่ระบาดของวัณโรคภายในปี 2030 Population-based cohorts ขนาดใหญ่ ซึ่งรวมถึงกลุ่มที่ได้มาจากการลงทะเบียนระดับชาติที่มีคุณภาพสูงเกี่ยวกับความเสี่ยง (ภาวะพร่องโภชนาการ) และผลลัพธ์ (โรควัณโรค) จำเป็นในการประมาณค่าที่มีความเชื่อมั่นสูงของความเสี่ยงนี้ในสภาพแวดล้อมและประชากรที่แตกต่างกัน รวมถึงผู้มีรายได้ต่ำและปานกลาง ประเทศจากภูมิภาคต่างๆ ของ WHO นอกจากนี้ การศึกษาในเด็กและวัยรุ่นและวิธีการวินิจฉัยวัณโรคที่ทันสมัยจะให้ข้อมูลที่เป็นปัจจุบันมากขึ้นที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติและนโยบาย
แหล่งทุน
องค์การอนามัยโลก (203256442)
การลงทะเบียน
PROSPERO registration: CRD42023408807
Protocol: https://doi.org/10.1002/14651858.CD015890
แปลโดย ศ.นพ.ภิเศก ลุมพิกานนท์ ภาควิชาสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 15 มิถุนายน 2024
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
