ความเป็นมา
ภาวะตาเข (Strabismus) หรือที่เรียกกันว่าตาเหล่ คือภาวะที่ดวงตาทั้งสองข้างอยู่ในแนวที่ไม่ตรงกัน ภาวะนี้อาจทำให้เกิดลักษณะตาเหล่ที่เห็นได้ชัดจนผู้อื่นสังเกตได้ รวมถึงอาจมีอาการมองเห็นภาพซ้อนหรือตาพร่ามัวร่วมด้วย ผู้ใหญ่ที่มีภาวะตาเขมักจะเข้ารับการผ่าตัดเพื่อบรรเทาอาการและลักษณะความผิดปกติเหล่านี้ แม้ว่าจะมีรายงานว่าผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอันเป็นผลมาจากการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข แต่ผู้ป่วยบางรายกลับพบว่าคุณภาพชีวิตไม่มีการเปลี่ยนแปลง หรือมีคุณภาพชีวิตที่แย่ลง แม้ว่าผลลัพธ์การรักษาทางคลินิกจะออกมาดีก็ตาม การบำบัดทางจิตสังคมก่อนการผ่าตัด สามารถช่วยให้ผลลัพธ์สุขภาพที่รายงานโดยผู้ป่วย ในกลุ่มโรคเรื้อรังอื่นๆ ดีขึ้นได้ ในการทบทวนวรรณกรรมของ Cochrane ฉบับนี้ เรามีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของการบำบัดทางจิตสังคมที่ให้ก่อนการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตหลังจากการผ่าตัดให้ดีที่สุด เราได้ทำการสืบค้นข้อมูลจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2016 เราไม่พบการศึกษาใดที่ประเมินผลกระทบของการบำบัดทางจิตสังคม ในผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข เราเชื่อว่าการศึกษาวิจัยในอนาคตควรมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาและการประเมินผลการใช้รูปแบบการบำบัดทางจิตสังคมที่จำเพาะเจาะจง (targeted psychosocial interventions) เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
ภาวะตาเข (Strabismus) หรือที่เรียกกันว่าตาเหล่ อาจส่งผลบั่นทอนต่อความมั่นใจในตนเอง คุณภาพชีวิต และสภาวะทางอารมณ์ของบุคคลนั้นๆ ตลอดจนเพิ่มความรู้สึกวิตกกังวลในการเข้าสังคมและพฤติกรรมหลีกเลี่ยง การผ่าตัดรักษาภาวะตาเขสามารถช่วยปรับให้ดวงตาทั้งสองข้างกลับมาอยู่ในแนวที่ถูกต้อง และในกรณีที่เหมาะสม ยังช่วยบรรเทาอาการต่างๆ เช่น การมองเห็นภาพซ้อนได้ อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานบ่งชี้ว่า ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกรายที่จะมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังจากได้รับการผ่าตัดแล้ว ทั้งนี้ มีการพบว่าการให้ความช่วยเหลือและบำบัดทางจิตสังคมก่อนการผ่าตัด (Pre-surgical psychosocial interventions) สามารถช่วยให้ผลลัพธ์ด้านสุขภาพที่ประเมินและรายงานโดยตัวผู้ป่วยเอง มีแนวโน้มที่ดีขึ้นได้ในกลุ่มผู้ป่วยโรคเรื้อรังอื่นๆ
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินผลของการบำบัดทางจิตสังคมเปรียบเทียบกับการไม่ได้รับการบำบัด ที่มีต่อคุณภาพชีวิตและผลลัพธ์ทางจิตสังคม ในผู้ใหญ่ที่เข้ารับการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข
วิธีการสืบค้น
เราได้ค้นหาใน CENTRAL (ซึ่งประกอบด้วยทะเบียนการทดลองของกลุ่ม Cochrane Eyes and Vision) (ฉบับที่ 1 ปี 2016), Ovid MEDLINE, Ovid MEDLINE In-Process and Other Non-Indexed Citations, Ovid MEDLINE Daily, Ovid OLDMEDLINE (มกราคม 1946 ถึง กุมภาพันธ์ 2016), EMBASE (มกราคม 1980 ถึง กุมภาพันธ์ 2016), Latin American and Caribbean Health Sciences (LILACS) (มกราคม 1982 ถึง กุมภาพันธ์ 2016), PsycINFO (มกราคม 1967 ถึง กุมภาพันธ์ 2016), ทะเบียน ISRCTN ( www.isrctn.com/editAdvancedSearch ), ClinicalTrials.gov ( www.clinicaltrials.gov ) และแพลตฟอร์มทะเบียนการทดลองทางคลินิกนานาชาติขององค์การอนามัยโลก (WHO) (ICTRP) ( www.who.int/ictrp/search/en ) เราไม่ได้จำกัดช่วงเวลาหรือภาษาในการสืบค้นการทดลองจากฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เราทำการสืบค้นฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ครั้งล่าสุด เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2016
นอกจากนี้ เรายังค้นหาข้อมูลด้วยตนเองใน วารสาร British Orthoptic Journal , รายงานการประชุมของ European Strabismological Association (ESA), International Strabismological Association (ISA) และเอกสารเผยแพร่จากการประชุมของ European Strabismus Association (ESA) และ American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (AAPOS) ข้อมูลเหล่านี้ถูกค้นหาตั้งแต่ปี 1980 จนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ เรายังได้ทำการค้นคว้าด้วยตนเองในวารสาร Psychology and Health , British Journal of Health Psychology , Health Psychology และ Annals of Behavioral Medicine ด้วย
เกณฑ์การคัดเลือก
เราได้วางแผนที่จะรวบรวมการศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCTs) รวมถึงการศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมแบบคลัสเตอร์ (cluster-RCTs) ที่มีการประเมินประสิทธิผลของการบำบัดทางจิตสังคม ในผู้ป่วยที่มีกำหนดจะเข้ารับการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้ทบทวนวรรณกรรม 2 ท่านได้ทำการตรวจสอบผลการสืบค้นอย่างอิสระต่อกัน เพื่อพิจารณาความเข้าเกณฑ์ของการศึกษา
ผลการวิจัย
จากการศึกษาทั้งหมด 88 ฉบับที่ค้นพบ ไม่มีการศึกษาใดเลยที่ตรงตามเกณฑ์การคัดเข้าของการทบทวนวรรณกรรมของ Cochrane ฉบับนี้
ข้อสรุปของผู้วิจัย
เราไม่พบหลักฐานที่ประเมินผลกระทบของการบำบัดทางจิตสังคม ในผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข เราเชื่อว่าการศึกษาวิจัยในอนาคตควรมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาและการประเมินผลการใช้รูปแบบการบำบัดทางจิตสังคมที่จำเพาะเจาะจง (targeted psychosocial interventions) เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดรักษาภาวะตาเข
ผู้แปล แพทย์หญิงชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 5 พฤษภาคม 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
