ใจความสำคัญ
- เลเซอร์อาจช่วยลดอาการปวดลงเล็กน้อยหลังจาก 24 ชั่วโมง ยาเหล่านี้อาจช่วยลดอาการปวดได้นานกว่า 24 ชั่วโมง แต่หลักฐานยังไม่แน่ชัด
- เลเซอร์ดูเหมือนจะไม่ก่อให้เกิดผลเสีย (ผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์)
- เราจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคตเพื่อเสริมสร้างหลักฐานและตรวจสอบผลกระทบของการรักษาด้วยเลเซอร์ต่อคุณภาพชีวิต
อะไรคือสาเหตุของอาการเสียวฟัน
อาการเสียวฟันคืออาการปวดแปลบสั้นๆ ที่ไม่ได้เกิดจากโรคหรือปัญหาทางทันตกรรม เช่น ฟันผุ (รูที่ฟัน) และอาจเกิดขึ้นเมื่อฟันสัมผัสกับอาหารหรือเครื่องดื่มที่ร้อนหรือเย็น อากาศเย็น หรืออาหารหรือเครื่องดื่มบางชนิด เช่น อาหารหวานและเครื่องดื่มอัดลม อาการนี้ยังสามารถเกิดขึ้นได้ขณะแปรงฟันหรือรับการดูแลทางทันตกรรมจากผู้เชี่ยวชาญ
เราจะรักษาอาการเสียวฟันได้อย่างไร
ทางเลือกหนึ่งในการรักษาอาการเสียวฟันคือการบำบัดด้วยเลเซอร์ (แสง) เลเซอร์จะสร้างลำแสงที่แคบและโฟกัสตรงไปยังฟันที่ปวดเพื่อทำการรักษา การรักษาอาจมีจุดประสงค์เพื่อปิดผนึกบริเวณที่ปวด หรือทำให้บริเวณนั้นชา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดของเลเซอร์ที่ใช้
เราต้องการทราบอะไร
เราต้องการทราบว่าเลเซอร์สามารถใช้รักษาอาการเสียวฟันได้ผลหรือไม่ และเกี่ยวข้องกับผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์หรือไม่
เราทำอะไรบ้าง
เราได้สืบค้นการศึกษาที่เปรียบเทียบการใช้เลเซอร์กับยาหลอก (การรักษาแบบหลอก) หรือการไม่รักษาใดๆ ในการรักษาอาการเสียวฟัน เราเปรียบเทียบและสรุปผลการศึกษา รวมถึงประเมินความเชื่อมั่นของเราต่อหลักฐาน โดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ เช่น วิธีการศึกษาและขนาดของกลุ่มตัวอย่าง
เราพบอะไร
เราพบ 23 การศึกษา ที่มีระยะเวลาติดตามผลแตกต่างกันสูงสุดไม่เกิน 6 เดือน โดยเกี่ยวข้องกับผู้เข้าร่วม 936 คน (ฟัน 2296 ซี่) ที่มีอายุมากกว่า 12 ปี และมีอาการเสียวฟัน
หลักฐานบ่งชี้ว่า:
- เลเซอร์อาจช่วยลดอาการปวดลงได้เล็กน้อยหลังจาก 24 ชั่วโมง เมื่อเทียบกับยาหลอกหรือการไม่ได้รับการรักษา
- หลักฐานยังไม่หนักแน่นพอที่จะระบุได้ว่าเลเซอร์ช่วยลดอาการปวดได้นานกว่า 24 ชั่วโมงหรือไม่ และ
- เลเซอร์ไม่ทำให้เกิดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์
ยังไม่มีการศึกษาใดที่ตรวจสอบผลกระทบของการรักษาด้วยเลเซอร์ต่อคุณภาพชีวิต
ข้อจำกัดของหลักฐานคืออะไร
ข้อจำกัดหลักของหลักฐานคือการศึกษาต่างๆ ดังนี้:
- รายงานผลลัพธ์ที่ไม่สอดคล้องกัน
- ดำเนินการในรูปแบบที่อาจทำให้เกิดข้อผิดพลาดในผลลัพธ์ และ
- ให้ผลลัพธ์ที่ไม่แม่นยำเมื่อนำข้อมูลมารวมกัน
เนื่องจากข้อจำกัดเหล่านี้ เราจึงมีความเชื่อมั่นในหลักฐานระดับต่ำ
หลักฐานนี้เป็นปัจจุบันแค่ไหน
หลักฐานมีความเป็นปัจจุบันจนถึงเดือนตุลาคม 2020
อ่านบทคัดย่อฉบับเต็ม
บทนำ
ภาวะเสียวฟันจากเนื้อฟันมีลักษณะเป็นอาการปวดสั้น ๆ และแปลบคมที่เกิดจากเนื้อฟันที่เปิดเผย โดยเกิดขึ้นเมื่อได้รับสิ่งกระตุ้นจากภายนอก เช่น ความเย็น ความร้อน แรงดันออสโมซิส การสัมผัส หรือสารเคมี และไม่สามารถอธิบายได้ด้วยความผิดปกติหรือพยาธิสภาพทางทันตกรรมชนิดอื่นใด การรักษาด้วยเลเซอร์ได้กลายเป็นการรักษาที่ใช้กันอย่างแพร่หลายและอาจมีประสิทธิภาพสำหรับภาวะเสียวฟัน
วัตถุประสงค์
เพื่อประเมินผลของการใช้เลเซอร์ในคลินิกเทียบกับเลเซอร์หลอก สารหลอก หรือการไม่รักษา ในการบรรเทาอาการปวดจากภาวะเสียวฟัน
วิธีการสืบค้น
Cochrane Oral Health's Information Specialist ทำการสืบค้นจากฐานข้อมูลต่อไปนี้: ฐานข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วย: Cochrane Oral Health's Trials Register (ถึง 20 ตุลาคม 2020), Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) (Cochrane Library 2020, ฉบับที่ 9), MEDLINE Ovid (1946 ถึง 20 ตุลาคม 2020), Embase Ovid (1980 ถึง 20 ตุลาคม 2020), CINAHL EBSCO (Cumulative Index to Nursing and Allied Health Literature; 1937 ถึง 20 ตุลาคม 2020) และ LILACS BIREME Virtual Health Library (ฐานข้อมูลข้อมูลวิทยาศาสตร์สุขภาพของละตินอเมริกาและแคริบเบียน; ตั้งแต่ปี 1982 ถึง 20 ตุลาคม 2020) มีการค้นหาเอกสารการประชุมผ่านทาง ISI Web of Science และ ZETOC และมีการค้นหาเอกสารที่ไม่ตีพิมพ์อย่างเป็นทางการ (วรรณกรรมที่ไม่มีการตีพิมพ์) ใน OpenGrey ได้ค้นหาการทดลองที่กำลังดำเนินอยู่ในแพลตฟอร์มของ The US National Institutes of Health Ongoing Trials Register (ClinicalTrials.gov) และ the World Health Organization International Clinical Trials Registry Platform ไม่มีข้อจำกัดทางด้านภาษาหรือวันที่เผยแพร่ในการค้นหาฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
เกณฑ์การคัดเลือก
รวบรวมการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCTs) ที่เปรียบเทียบการใช้เลเซอร์ในคลินิกกับยาหลอกหรือการไม่รักษา ในผู้ป่วยอายุมากกว่า 12 ปีที่มีอาการเสียวฟัน
การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล
ผู้ทบทวนวรรณกรรมสองท่านได้ทำการคัดกรองผลการค้นหา ดึงข้อมูล และประเมินความเสี่ยงของการมีอคติในงานวิจัยที่รวบรวมไว้อย่างเป็นอิสระต่อกัน ความขัดแย้งใด ๆ ได้รับการแก้ไขโดยการอภิปราย สำหรับผลลัพธ์แบบต่อเนื่อง เราใช้ค่าความแตกต่างเฉลี่ย (MD) และช่วงความเชื่อมั่น 95% (CI) เราทำการวิเคราะห์ meta-analyses เฉพาะกับการศึกษาที่มีการเปรียบเทียบคล้ายคลึงกันและรายงานการวัดผลลัพธ์เดียวกันเท่านั้น เราประเมินความเชื่อมั่นโดยรวมของหลักฐานโดยใช้ GRADE
ผลการวิจัย
เรารวบรวม 23 การศึกษา โดยมีผู้เข้าร่วม 936 คน และฟัน 2296 ซี่ เราประเมินว่า 5 การศึกษามีความเสี่ยงของการมีอคติโดยรวมในระดับต่ำ, 13 การศึกษามีความเสี่ยงของการมีอคติที่ไม่ชัดเจน และ 5 การศึกษามีความเสี่ยงของการมีอคติในระดับสูง มี 17 การศึกษาที่ให้ข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์ meta-analyses เราแบ่งการศึกษาออกเป็น 6 กลุ่มย่อย โดยพิจารณาจากประเภทของเลเซอร์และตัวชี้วัดผลลัพธ์หลัก เราประเมินการเปลี่ยนแปลงความรุนแรงของอาการปวดโดยใช้มาตรวัดความปวดเชิงปริมาณ (มาตรวัด visual analogue scale (VAS) ตั้งแต่ 0 ถึง 10 (ไม่ปวดเลยจนถึงปวดมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้)) เมื่อทดสอบด้วยการเป่าลมและการกระตุ้นทางสัมผัสใน 3 ระยะ ได้แก่ ระยะสั้น (0 ถึง 24 ชั่วโมง) ระยะกลาง (มากกว่า 24 ชั่วโมงถึง 2 เดือน) และระยะยาว (มากกว่า 2 เดือน)
ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอกหรือการไม่ได้รับการรักษา การใช้เลเซอร์ทุกประเภทร่วมกันอาจช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดเมื่อทดสอบด้วยการกระตุ้นด้วยการเป่าลม ในระยะสั้น (MD -2.24, 95% CI -3.55 ถึง -0.93; P = 0.0008; 13 การศึกษา, ฟัน 978 ซี่; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ), ระยะกลาง (MD -2.46, 95% CI -3.57 ถึง -1.35; P < 0.0001; 11 การศึกษา, ฟัน 1007 ซี่; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) และระยะยาว (MD -2.60, 95% CI -4.47 ถึง -0.73; P = 0.006; 5 การศึกษา, ฟัน 564 ซี่; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) ในทำนองเดียวกัน เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอกหรือการไม่ได้รับการรักษา การใช้เลเซอร์ทุกประเภทร่วมกันอาจช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดเมื่อทดสอบผ่านการกระตุ้นทางสัมผัสในระยะสั้น (MD -0.67, 95% CI -1.31 ถึง -0.03; P = 0.04; 8 การศึกษา, ฟัน 506 ซี่; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำ) และระยะกลาง (MD -1.73, 95% CI -3.17 ถึง -0.30; P = 0.02; 9 การศึกษา, ฟัน 591 ซี่; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก) อย่างไรก็ตาม ยังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของความรุนแรงของอาการปวดสำหรับเลเซอร์ทุกประเภท เมื่อทดสอบผ่านการกระตุ้นด้วยการสัมผัสในระยะยาว (MD -3.52, 95% CI -10.37 ถึง 3.33; P = 0.31; 2 การศึกษา, ฟัน 184 ซี่; หลักฐานความเชื่อมั่นต่ำมาก)
การศึกษาส่วนใหญ่ที่รวบรวมมาได้ประเมินเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์และรายงานว่า ไม่พบเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่ชัดเจนในระหว่างการทดลอง ยังไม่มีการศึกษาใดที่ตรวจสอบผลกระทบของการรักษาด้วยเลเซอร์ต่อคุณภาพชีวิตของผู้เข้าร่วม
ข้อสรุปของผู้วิจัย
หลักฐานที่จำกัดและมีความไม่แน่นอนจากการวิเคราะห์ meta-analyses แสดงให้เห็นว่า โดยรวมแล้วการใช้เลเซอร์อาจช่วยลดความรุนแรงของอาการปวดได้ เมื่อทดสอบด้วยการเป่าลมหรือการกระตุ้นด้วยการสัมผัส ในระยะสั้น ระยะกลาง หรือระยะยาว เมื่อเปรียบเทียบกับยาหลอก/การไม่ได้รับการรักษา โดยรวมแล้ว การรักษาด้วยเลเซอร์ดูเหมือนจะมีความปลอดภัย จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต รวมถึงการทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCT) แบบปกปิดสองทางที่ออกแบบมาอย่างดี เพื่อตรวจสอบประสิทธิภาพทางคลินิกของเลเซอร์ตลอดจนความคุ้มค่าต่อไป
ผู้แปล แพทย์หญิงชุติมา ชุณหะวิจิตร วันที่ 15 พฤษภาคม 2026
Cochrane review ฉบับนี้มีต้นฉบับที่จัดทำขึ้นเป็นภาษาอังกฤษ ทีมผู้แปลเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและแม่นยำของเนื้อหาในฉบับแปล การแปลนี้ดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการควบคุมคุณภาพ ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความคลาดเคลื่อนหรือไม่สอดคล้องกัน ให้ยึดถือต้นฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก
