Metody leczenia psychologicznego osób z osobowością dyssocjalną

Wprowadzenie

Osoby cierpiące na osobowość dyssocjalną (ang. antisocial personality disorder, AsPD) mogą zachowywać się w sposób, który jest szkodliwy dla nich samych lub innych osób oraz jest niezgodny z prawem. Mogą być nieuczciwe i zachowywać się agresywnie bez zastanowienia. Wiele z nich nadużywa również narkotyków i alkoholu. Niektóre rodzaje leczenia psychologicznego, takie jak terapie oparte na rozmowie lub zmianie sposobu myślenia, mogą pomóc osobom z AsPD. Celem takich terapii jest zmiana zachowania lub sposobu myślenia pacjenta, pomoc w radzeniu sobie ze złością, samookaleczeniami, nadużywaniem narkotyków i alkoholu lub z innymi negatywnymi zachowaniami.

Niniejszy przegląd stanowi aktualizację przeglądu opublikowanego w 2010 r.

Pytanie badawcze

Jakie są efekty terapii opartych na rozmowie lub zmianie sposobu myślenia u dorosłych (w wieku 18 lat i starszych) z AsPD w porównaniu ze standardową opieką, wpisaniem na listę oczekujących lub niestosowaniem leczenia?

Charakterystyka badania

Poszukiwaliśmy odpowiednich badań opublikowanych do 5 września 2019 r. Znaleźliśmy 19 takich badań, dotyczących 18 różnych interwencji psychologicznych. Przedstawiono dane z 10 badań obejmujących 605 dorosłych (w wieku 18 lat i starszych) z rozpoznaniem AsPD, przebywających w swoim środowisku naturalnym, w szpitalu lub w zakładzie karnym. W przypadku 8 interwencji przedstawiono dane zawierające główne obszary przeglądu (agresja, ponowne skazanie, funkcjonowanie ogólne/społeczne oraz zdarzenia niepożądane), jednak w niewielu z nich uwzględniono dane dotyczące uczestników z AsPD. W badaniach porównywano interwencję psychologiczną ze standardową opieką, która bywa określana jako standardowe leczenie podtrzymujące.

Większość badań przeprowadzono w Wielkiej Brytanii lub Ameryce Północnej i sfinansowano z grantów przyznanych przez główne rady ds. badań naukowych. Wśród uczestników znalazło się więcej mężczyzn (75%) niż kobiet (25%), a ich wiek wynosił średnio 35,5 roku. Czas trwania badań wahał się od 4 do 156 tygodni. W większości badań (w 10 spośród 19) zastosowano wadliwe metody, co oznacza, że nie możemy być pewni ich wyników i w rezultacie nie jesteśmy w stanie wyciągnąć wiarygodnych wniosków. 

Główne wyniki

Poniżej przedstawiamy wyniki dla poszczególnych porównań, w przypadku których dostępne były dane dotyczące głównego obszaru wyników.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) + standardowa opiekaw porównaniu z samą standardową opieką Nie odnotowano różnicy między zastosowaniem CBT w połączeniu ze standardową opieką, w porównaniu z samą standardową opieką, w odniesieniu do agresji fizycznej lub funkcjonowania społecznego, jednak dane naukowe w tej kwestii są niepewne.

Poradnictwo dotyczące impulsywnego stylu życia + standardowa opieka w porównaniu z samą standardową opieką Nie odnotowano różnicy między grupami pod względem agresji lub zdarzeń niepożądanych, takich jak zgon lub osadzenie w zakładzie karnym, jednak dane naukowe w tej kwestii są bardzo niepewne.

Kierowanie zależnościami + standardowe leczenie podtrzymujące w porównaniu z samym standardowym leczeniem podtrzymującym Łączne zastosowanie kierowania zależnościami i standardowego leczenia podtrzymującego, w porównaniu z samym leczeniem podtrzymującym, może nieznacznie poprawiać funkcjonowanie społeczne.

Program dla osób kierujących pod wpływem substancji psychoaktywnych + osadzenie w zakładzie karnymw porównaniu z samym osadzeniem w zakładzie karnym Nie odnotowano różnicy między grupami pod względem odsetka ponownych skazań (ponownych aresztowań), jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Terapia schematów w porównaniu ze standardową opieką Jeśli chodzi o odsetek ponownych skazań, dane naukowe dotyczące wpływu terapii schematów w porównaniu ze standardową opieką są bardzo niepewne. Istnieją pewne dane naukowe wskazujące, że w porównaniu ze standardową opieką, terapia schematów może poprawić jeden z aspektów funkcjonowania społecznego – czas do uzyskania przepustki na wyjście bez eskorty. Nie stwierdzono różnicy między terapią schematów i standardową opieką pod względem ogólnej liczby zdarzeń niepożądanych sklasyfikowanych ogólnie jako wyniki negatywne, jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Trening rozwiązywania problemów społecznych + psychoedukacja w porównaniu ze standardową opieką Nie odnotowano różnicy między grupami pod względem poziomu funkcjonowania społecznego uczestników, jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) w porównaniu ze standardową opieką Istniały przesłanki wskazujące na to, że w porównaniu ze standardową opieką, DBT może zmniejszyć liczbę dni, w których dochodzi do samookaleczeń, jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Zarządzanie ryzykiem psychospołecznym (program PSRM „Resettle”) w porównaniu ze standardową opieką Nie odnotowano różnicy między PSRM i standardową opieką pod względem liczby przestępstw zgłoszonych w ciągu roku po zwolnieniu z więzienia, ani pod względem ryzyka zgonu w trakcie trwania badania, chociaż dane naukowe są bardzo niepewne.

Wnioski

Z przeglądu wynika, że nie ma wystarczających danych naukowych dobrej jakości, aby można było zalecić lub odrzucić jakiekolwiek leczenie psychologiczne u osób z rozpoznaniem AsPD.