آیا ارائه آموزش روانی حضوری به والدین افراد مبتلا به بیماری روانی شدید کمک می‌کند؟

پیام‌های کلیدی

• آموزش روانی (psychoeducation) (یعنی آموزش حضوری در مورد یک بیماری توسط یک متخصص) برای والدین افراد مبتلا به بیماری روانی شدید ممکن است رفاه روانی‌اجتماعی والدین (یعنی سلامت روانی، عاطفی و اجتماعی آن‌ها) را در کوتاه‌مدت و میان‌مدت بهبود بخشد، و اضطراب آن‌ها را در کوتاه‌مدت کاهش دهد.

• شواهد در مورد تاثیر آموزش روانی بر کیفیت زندگی والدین و تجربه آن‌ها در ارائه مراقبت به فرزندانشان بسیار نامشخص است.

• شواهد موجود، محدود است. برای درک بهتر چگونگی ارائه حمایت آموزش روانی از والدین افراد مبتلا به بیماری روانی شدید، انجام تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.

والدین چگونه تحت تاثیر بیماری روانی شدید فرزندشان قرار می‌گیرند؟

بیماری روانی شدید، یک وضعیت روانی، رفتاری یا عاطفی است که به‌طور جدی بر عملکرد فرد در زندگی روزمره تاثیر می‌گذارد. این بیماری می‌تواند توانایی فرد را در کار کردن، مراقبت از خود، حفظ روابط یا شرکت در دیگر فعالیت‌های مهم به میزان قابل توجهی محدود کند. بیماری‌های روانی شدید شامل بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و افسردگی اساسی می‌شوند. این بیماری‌ها مزمن بوده و زندگی روزمره را بسیار دشوار می‌کنند. والدین اغلب از پسران یا دختران خود که بیماری روانی شدید دارند، مراقبت می‌کنند، که این امر می‌تواند باعث استرس، نگرانی و غم زیادی برای والدین شود. والدین هم‌چنین ممکن است با مشکلات سلامت روبرو شده و احساس انزوا یا غرق شدن در مشکلات کنند.

آموزش روانی چیست؟

آموزش روانی زمانی است که پزشکان، پرستاران یا متخصصان سلامت روان به افراد مبتلا به بیماری روانی شدید و اعضای خانواده آن‌ها (مانند والدین، همسر یا خواهر و برادر) در مورد این بیماری آموزش می‌دهند. این آموزش موضوعاتی را، مانند نشانه‌های مورد انتظار، نحوه عملکرد درمان‌ها، روند احتمالی بیماری و نحوه مدیریت مراقبت‌های روزانه، پوشش می‌دهد. آموزش روانی می‌تواند به والدین کمک کند تا اعتماد به نفس بیشتری داشته باشند و بتوانند چالش‌های مراقبت از فرزندشان را، صرف‌نظر از سن کودک، بهتر مدیریت کنند. آموزش روانی اغلب شامل برگزاری جلسات گروهی با والدین دیگر است که در آن‌ها شرکت‌کنندگان اطلاعات کسب می‌کنند، تجربیات خود را به اشتراک می‌گذارند، و حمایت دریافت می‌کنند. در این مرور، ما بر آموزش روانی که به‌صورت حضوری ارائه ‌شود، به‌جای آموزش آنلاین، تمرکز کردیم.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

ما خواستیم بدانیم که ارائه حمایت به والدین از طریق آموزش روانی حضوری توسط متخصصان سلامت یا تسهیل‌گران آموزش‌دیده، به والدین کمک می‌کند تا زمانی که پسر یا دخترشان بیماری روانی شدیدی دارد، بهتر با آن کنار بیایند یا خیر. دیگر اشکال حمایت از مراقبان وارد نشدند.

ما آموزش روانی را در مقابل مداخلات «غیرفعال» (مثلا عدم درمان، لیست انتظار، مراقبت‌های معمول) یا درمان‌های فعال (مانند دارودرمانی) مقایسه کردیم. جنبه‌هایی را از تجربه والدین که بیشتر به اندازه‌گیری آن‌ها علاقه‌مند بودیم (یعنی « پیامدهای اصلی») عبارت بودند از «تغییر مهم از نظر بالینی در کوتاه‌مدت» در «رفاه روانی‌اجتماعی» (که شامل سلامت روانی، عاطفی و اجتماعی است)، «تغییر مهم از نظر بالینی در کوتاه‌مدت» در کیفیت زندگی، و «عوارض جانبی» (عوارض جانبی منفی).

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی (از نوعی که به‌عنوان «کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده» شناخته می‌شود) بودیم که تاثیرات آموزش روانی حضوری را برای والدین افراد مبتلا به بیماری روانی شدید اندازه‌گیری کردند. ما نتایج مطالعات را ترکیب کرده و قابلیت اطمینان شواهد را قضاوت کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما پنج مطالعه را شناسایی کردیم، که شامل 304 شرکت‌کننده بودند. بیشتر شرکت‌کنندگان زنان بالای 45 سال بوده، و افراد مبتلا به بیماری روانی شدید عمدتا مبتلا به اسکیزوفرنی بودند. این مطالعات در آسیا (ایران، اندونزی، ژاپن و چین) انجام شده و بین سال‌های 2006 و 2020 منتشر شدند. مداخلات آموزش روانی 3 تا 12 هفته و با 4 تا 12 جلسه ادامه داشتند.

این مطالعات فقط میانگین نمرات را در پایان مداخله گزارش کردند؛ آن‌ها نتایج را به‌عنوان «هرگونه تغییر» یا «تغییر مهم از نظر بالینی» گزارش نکردند. هیچ‌یک از مطالعات، عوارض جانبی را گزارش نکردند. بنابراین، هیچ داده‌ای برای پیامدهای اصلی در دسترس نبود. بااین‌حال، مطالعات برخی دیگر از پیامدهای مورد نظر ما را اندازه‌گیری کردند.

نتایج اصلی

آموزش روانی در مقایسه با مداخله غیرفعال برای والدین افراد مبتلا به بیماری روانی شدید:

• ممکن است در کوتاه‌مدت منجر به بهبودی زیادی در رفاه روانی‌اجتماعی والدین شود (3 مطالعه، 150 شرکت‌کننده)؛

• ممکن است در میان‌مدت منجر به بهبودی زیادی در رفاه روانی‌اجتماعی والدین شود (1 مطالعه، 37 شرکت‌کننده)؛

• تاثیرات بسیار نامشخصی بر کیفیت زندگی والدین در کوتاه‌مدت دارد (1 مطالعه، 40 شرکت‌کننده)؛

• ممکن است در کوتاه‌مدت منجر به بهبودی زیادی در اضطراب والدین شود (1 مطالعه، 73 شرکت‌کننده)؛ و

• تاثیرات بسیار نامشخصی بر تجربه والدین از ارائه مراقبت به فرزندانشان در کوتاه‌مدت دارد (1 مطالعه، 36 شرکت‌کننده).

تاثیرات آموزش روانی در مقایسه با دیگر مداخلات فعال (به جز دارودرمانی) برای والدین کودکان مبتلا به بیماری روانی شدید بر رفاه روانی‌اجتماعی والدین در کوتاه‌مدت و میان‌مدت، بسیار نامشخص است (1 مطالعه، 37 شرکت‌کننده).

هیچ مطالعه‌ای وجود نداشت که آموزش روانی را با دارودرمانی مقایسه کرده باشد.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

این مرور، آموزش روانی حضوری را برای والدین افراد مبتلا به بیماری روانی شدید ارزیابی کرد. شواهد محدود بود، زیرا فقط پنج مطالعه کوچک از آسیا تاثیرات کوتاه‌مدت را گزارش کردند. بیشتر شرکت‌کنندگان، مادران افراد مبتلا به اسکیزوفرنی بودند؛ پدران کمتر مورد توجه قرار گرفتند. پیامدهای بلندمدت و عوارض جانبی گزارش نشدند. مداخلات و مقایسه‌ها متفاوت بودند، و اطلاعات کلیدی شرکت‌کنندگان اغلب دردسترس نبودند. این محدودیت‌ها نتیجه‌گیری‌های این مرور را تضعیف کرده و نیاز به انجام مطالعات بزرگ‌تر و با طراحی خوب را برجسته می‌کنند.

شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد بر اساس جست‌وجوهای انجام‌شده تا 11 نوامبر 2024 است.