آیا مصرف آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزیدی، وانکومایسین و مترونیدازول به افراد مبتلا به سیروز و انسفالوپاتی کبدی، یک اختلال مغزی مرتبط با بیماری مزمن کبدی، کمک می‌کنند؟

پیام‌های کلیدی

• آنتی‌بیوتیک‌هایی که قبلا تصور می‌شد به افراد مبتلا به سیروز در مدیریت خطر ابتلا به انسفالوپاتی کبدی کمک می‌کنند، به نظر نمی‌رسد که برای این بیماری مفید باشند.

• این آنتی‌بیوتیک‌ها احتمالا عوارض جانبی بیشتری را نسبت به دیگر درمان‌های این بیماری ایجاد می‌کنند.

• برای تعیین اینکه ترکیب این آنتی‌بیوتیک‌ها با دیگر درمان‌ها می‌تواند مفید باشد یا خیر، انجام تحقیقات بیشتری لازم است.

سیروز و انسفالوپاتی کبدی چه هستند؟

سیروز یک بیماری مزمن است که در آن کبد به شدت آسیب می‌بیند. کبد به‌طور معمول به تصفیه خون، پردازش مواد مغذی، و مبارزه با عفونت‌ها کمک می‌کند. وقتی کبد به مرور زمان به‌طور مکرر آسیب ببیند، بافت اسکار ایجاد شده، و عملکرد صحیح آن را دشوارتر می‌کند.

افراد مبتلا به سیروز ممکن است مبتلا به انسفالوپاتی کبدی (hepatic encephalopathy) شوند، که منجر به عملکرد ضعیف مغز می‌شود. علت این‌که چرا افراد دچار انسفالوپاتی کبدی می‌شوند، پیچیده است، اما تجمع توکسین‌های روده‌ای در خون، به‌ویژه ترکیبی به نام آمونیاک، نقشی کلیدی را در این زمینه ایفا می‌کند. آمونیاک عمدتا در نتیجه فعالیت باکتری‌های روده در روده تولید می‌شود.

آنتی‌بیوتیک‌ها در انسفالوپاتی کبدی چگونه عمل می‌کنند؟

آنتی‌بیوتیک‌ها داروهایی هستند که برای درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها استفاده می‌شوند. آن‌ها با کشتن باکتری‌ها یا توقف رشد آن‌ها، عمل می‌کنند. برخی آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است با تداخل در تولید آمونیاک در روده، سطح آمونیاک خون را کاهش دهند. این آنتی‌بیوتیک‌ها سال‌هاست که برای درمان انسفالوپاتی کبدی استفاده می‌شوند، اما شواهدی مبنی بر مفید بودن آن‌ها وجود ندارد. آنتی‌بیوتیک‌های مورد بررسی در این مرور عبارتند از:

• آمینوگلیکوزیدها (نئومایسین، پارومومایسین و ریبوستامایسین)؛

• ونکومایسین؛

• مترونیدازول.

ما به دنبال چه یافته‌ای بودیم؟

ما خواستیم بدانیم که این آنتی‌بیوتیک‌ها چه کمکی به پیشگیری یا درمان انسفالوپاتی کبدی در افراد مبتلا به سیروز می‌کنند. ما تاثیرات آن‌ها را بر تعداد افرادی که فوت کردند، نشانه‌های انسفالوپاتی کبدی بهبودیافته یا نیافته، و تعداد افرادی که دچار عوارض جدی یا غیرجدی شدند، آنالیز کردیم.

ما چه‌کاری را انجام دادیم؟

ما به دنبال مطالعاتی بودیم که آمینوگلیکوزیدها، ونکومایسین یا مترونیدازول را با موارد زیر مقایسه کردند:

• دارونما - یک داروی غیرفعال یا «ساختگی»؛

• دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب - قندهایی که عمدتا در روده عمل می‌کنند و معمولا برای درمان برخی از بیماری‌های گوارشی و کبدی استفاده می‌شوند؛

• آنتی‌بیوتیک‌های دیگر؛

• دیگر عوامل فعال که ممکن است به بهبود این بیماری کمک کنند.

نتایج این مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده و اطمینان خود را نسبت به این شواهد، براساس عواملی مانند روش‌های انجام و حجم‌نمونه مطالعه، رتبه‌بندی کردیم.

ما به چه نتایجی رسیدیم؟

ما 24 مطالعه را یافتیم که شامل 1405 شرکت‌کننده بودند. از این تعداد، 23 مطالعه درمان انسفالوپاتی کبدی را ارزیابی کردند، و یک مطالعه پیشگیری از انسفالوپاتی کبدی را در افراد در معرض خطر بررسی کرد.

ما شواهدی را برای مقایسه‌های زیر یافتیم:

• آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دارونما، دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب، آنتی‌بیوتیک‌های دیگر، و دیگر عوامل فعال - در مجموع 19 مطالعه؛

• ونکومایسین در مقایسه با دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب - 2 مطالعه؛

• مترونیدازول در مقایسه با دیگر عوامل فعال - 3 مطالعه.

نتایج اصلی

مرگ‌ومیر

• آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دیگر عوامل فعال ممکن است خطر مرگ‌ومیر را کمی افزایش دهند.

• ما نمی‌دانیم که آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دارونما، دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب و آنتی‌بیوتیک‌های دیگر، چه تفاوتی را در خطر مرگ‌ومیر ایجاد می‌کنند.

• ما هم‌چنین نمی‌دانیم که چه تفاوتی در خطر مرگ‌ومیر میان موارد زیر وجود دارد:

  • وانکومایسین و دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب؛

  • مترونیدازول و دیگر عوامل فعال.

انسفالوپاتی کبدی: تعداد افرادی که انسفالوپاتی کبدی در آن‌ها بهبود نیافت

• آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب و دیگر عوامل فعال، ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در تعداد افرادی که وضعیت آن‌ها بهبود می‌یابد، ایجاد کنند.

• مترونیدازول در مقایسه با دیگر عوامل فعال، ممکن است تفاوتی اندک تا عدم تفاوت را در تعداد افرادی ایجاد کند که وضعیت آن‌ها بهبود می‌یابد.

• ما نمی‌دانیم که چه تفاوتی در تعداد افرادی که وضعیتشان با مقایسه‌های زیر بهبود می‌یابد، وجود دارد:

  • آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دارونما یا آنتی‌بیوتیک‌های دیگر؛

  • ونکومایسین در مقایسه با دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب.

عوارض جدی

• آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دیگر عوامل فعال ممکن است خطر عوارض جدی را کمی افزایش دهند.

• ما نمی‌دانیم که چه تفاوتی در عوارض جدی در مقایسه‌های زیر وجود دارد:

  • آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دارونما یا آنتی‌بیوتیک‌های دیگر؛

  • ونکومایسین در مقایسه با دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب.

عوارض غیرجدی

• آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دارونما یا آنتی‌بیوتیک‌های دیگر ممکن است خطر عوارض غیرجدی را اندکی افزایش دهند.

• ما نمی‌دانیم که چه تفاوتی در خطر عوارض غیرجدی در مقایسه موارد زیر وجود دارد:

  • آمینوگلیکوزیدها در مقایسه با دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب یا دیگر عوامل فعال؛

  • مترونیدازول در مقایسه با دیگر عوامل فعال؛

  • ونکومایسین در مقایسه با دی‌ساکاریدهای غیرقابل جذب.

فقط یک مطالعه، با استفاده از مترونیدازول، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت را گزارش کرد، بنابراین ما نتوانستیم برای این پیامد هیچ نتیجه‌گیری کنیم.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

ما به نتایج این مرور اطمینان کمی داشتیم یا اصلا اطمینانی نداشتیم، زیرا شرکت‌کنندگان و محققان در برخی از مطالعات از نوع درمانی که شرکت‌کنندگان دریافت کردند، آگاه بودند که ممکن است بر نتایج تاثیر گذاشته باشد، درحالی‌که برخی از مطالعات در مورد پیامدهای مورد نظر ما گزارشی را ارائه ندادند. این مطالعات عموما کوچک بوده، و از نظر نحوه انجام متفاوت بودند. هم‌چنین مطالعات بسیار کمی برای اطمینان از پیامدها وجود داشتند.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا 15 اپریل 2025 به‌روز است.