این مرور روششناسی (methodology) با هدف ارزیابی تاثیرات روشهای مختلف دستیابی به مطالعات (دادهها) منتشرنشده و دادههای ازدسترفته از مطالعاتی انجام شد که قرار بود در مرورهای سیستماتیک وارد شوند. شش مطالعه با معیارهای ورود به این مرور مطابقت داشتند؛ دو مورد، مطالعه تصادفیسازیشده و چهار مورد، مطالعات مقایسهای مشاهدهای بودند که روشهای مختلف دستیابی به دادههای ازدسترفته را ارزیابی کردند.
پنج مطالعه، روشهای دستیابی به دادههای ازدسترفته (یعنی دادههایی که در اختیار پژوهشگران اصلی قرار داشتند اما در مطالعه منتشرشده گزارش نشده بودند) را ارزیابی کردند. دو مطالعه نشان دادند که مکاتبه با نویسندگان مطالعه از طریق ایمیل، با بیشترین میزان پاسخدهی، کمترین تعداد دفعات تماس و کوتاهترین زمان تا دریافت پاسخ همراه بود. تفاوت میان تاثیر ارسال یک درخواست واحد برای دریافت اطلاعات ازدسترفته (از طریق ایمیل یا پست معمولی) در مقایسه با یک رویکرد چند-مرحلهای (شامل اطلاعرسانی پیشاز درخواست، ارسال درخواست اطلاعات ازدسترفته و پیگیری فعال) از نظر میزان پاسخدهی و کامل بودن اطلاعات بازیابیشده معنیدار نبود (یک مطالعه). درخواست توضیح درباره روشهای انجام مطالعه (یک مطالعه) در مقایسه با درخواست دادههای ازدسترفته، با میزان پاسخدهی بیشتری همراه بود. امضای درخواست توسط فردی شناختهشده هیچ تاثیر معنیداری بر احتمال پاسخگویی نویسندگان به درخواست اطلاعات منتشرنشده نداشت (یک مطالعه). یک مطالعه، تعداد دفعات تلاش برای دستیابی به دادههای ازدسترفته را ارزیابی کرد و دریافت که تعداد موارد درخواستشده بر احتمال دریافت پاسخ تاثیری نداشت. علاوهبر این، تلاشهای مکرر با استفاده از روشهای یکسان، احتمال دریافت پاسخ را افزایش نداد.
یک مطالعه، روشهای دستیابی به مطالعات منتشرنشده (یعنی دادههای مطالعاتی که هرگز منتشر نشدهاند) را ارزیابی کرد. شناسایی مطالعات منتشرنشده از پیش و سپس درخواست از شرکت داروسازی برای ارائه جزئیات دقیقتر در مقایسه با ارسال یک درخواست غیراختصاصی، نتایج بهتری را بههمراه داشت.
افرادی که مرورهای سیستماتیک را انجام میدهند، باید همچنان برای دستیابی به دادههای ازدسترفته با نویسندگان تماس بگیرند، و بدانند که این کار ممکن است همیشه موفقیتآمیز نباشد، بهخصوص در مورد مطالعات قدیمیتر. تماس با نویسندگان از طریق ایمیل، با کمترین تعداد دفعات تماس و کوتاهترین زمان تا دریافت پاسخ، بیشترین میزان پاسخدهی را بههمراه دارد.
مطالعه چکیده کامل
بهمنظور به حداقل رساندن سوگیری انتشار (publication bias)، نویسندگان مرورهای سیستماتیک اغلب زمان قابل توجهی را صرف تلاش برای دستیابی به دادههای منتشرنشده میکنند. این موارد شامل دادههای مربوط به مطالعاتی هستند که انجام شدهاند، اما منتشر نشدهاند (دادههای منتشرنشده)، چه بهصورت چکیده یا بهصورت مقاله کامل، همچنین شامل دادههای ازدسترفته (missing data) (دادههایی که در اختیار پژوهشگران اصلی قرار دارند اما گزارش نشدهاند) در چکیدهها یا مقالات منتشرشده یا مقالات دارای متن کامل میشود. اثربخشی روشهای مختلف مورد استفاده برای دستیابی به دادههای منتشرنشده یا ازدسترفته بهطور سیستماتیک ارزیابی نشده است.
اهداف
ارزیابی تاثیرات روشهای مختلف برای دستیابی به مطالعات (دادهها) منتشرنشده و دادههای ازدسترفته از مطالعاتی که قرار است در مرورهای سیستماتیک وارد شوند.
روشهای جستوجو
برای شناسایی مطالعات اولیهای که روشهای مختلف دستیابی به مطالعات (دادهها) منتشرنشده یا دادههای ازدسترفته را با یکدیگر مقایسه کردند، پایگاه ثبت روششناسی کاکرین (Cochrane Methodology Register؛ شماره 1، سال 2010)؛ MEDLINE و EMBASE (از 1980 تا 28 اپریل 2010) را جستوجو کردیم. همچنین منابع موجود در گزارشهای مرتبط را بررسی کرده و با پژوهشگرانی که میدانستیم یا احتمال میدادیم مطالعات مرتبطی را انجام داده باشند، تماس گرفتیم. از نمایه استنادی علوم (Science Citation Index) و بخش «مقالات مرتبط» در PubMed برای شناسایی مطالعات بیشتری که ممکن بود در منابع دیگر گزارش شده باشند، استفاده کردیم (19 جون 2009).
معیارهای انتخاب
مطالعات اولیهای که روشهای مختلف دستیابی به مطالعات (دادهها) منتشرنشده یا دادههای ازدسترفته را در حوزه مراقبت سلامت با یکدیگر مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
معیار پیامد اولیه، نسبت مطالعات (دادهها) منتشرنشده یا دادههای ازدسترفتهای بود که بهدست آمدند، که براساس تعریف و گزارش نویسندگان مطالعات واردشده در نظر گرفته شد. دو نویسنده بهطور مستقل از هم نتایج جستوجو را ارزیابی کرده، دادهها را استخراج و خطر سوگیری (risk of bias) را با استفاده از یک فرم استاندارد استخراج دادهها بررسی کردند. هرگونه اختلافنظر را از طریق بحث و گفتوگو حل کردیم.
نتایج اصلی
شش مطالعه با معیارهای ورود به این مرور مطابقت داشتند؛ دو مورد، مطالعه تصادفیسازیشده و چهار مورد، مطالعات مقایسهای مشاهدهای بودند که روشهای مختلف دستیابی به دادههای ازدسترفته را ارزیابی کردند.
روشهای دستیابی به دادههای ازدسترفته
پنج مطالعه، شامل دو مطالعه تصادفیسازیشده و سه مطالعه مقایسهای مشاهدهای، روشهای دستیابی به دادههای ازدسترفته (یعنی دادههایی که در اختیار پژوهشگران اصلی قرار داشتند اما در مطالعه منتشرشده گزارش نشده بودند) را ارزیابی کردند.
دو مطالعه نشان دادند که مکاتبه با نویسندگان مطالعه از طریق ایمیل، با بیشترین میزان پاسخدهی، کمترین تعداد دفعات تماس و کوتاهترین زمان تا دریافت پاسخ همراه بود. تفاوت میان تاثیر ارسال یک درخواست واحد برای دریافت اطلاعات ازدسترفته (از طریق ایمیل یا پست معمولی) در مقایسه با یک رویکرد چند-مرحلهای (شامل اطلاعرسانی پیشاز درخواست، ارسال درخواست اطلاعات ازدسترفته و پیگیری فعال) از نظر میزان پاسخدهی و کامل بودن اطلاعات بازیابیشده معنیدار نبود (یک مطالعه). درخواست توضیح درباره روشهای انجام مطالعه (یک مطالعه) در مقایسه با درخواست دادههای ازدسترفته، با میزان پاسخدهی بیشتری همراه بود. امضای درخواست توسط فردی شناختهشده هیچ تاثیر معنیداری بر احتمال پاسخگویی نویسندگان به درخواست اطلاعات منتشرنشده نداشت (یک مطالعه). یک مطالعه، تعداد دفعات تلاش برای دستیابی به دادههای ازدسترفته را ارزیابی کرد و دریافت که تعداد موارد درخواستشده بر احتمال دریافت پاسخ تاثیری نداشت. علاوهبر این، تلاشهای مکرر با استفاده از روشهای یکسان، احتمال دریافت پاسخ را افزایش نداد.
روشهای دستیابی به مطالعات منتشرنشده
یک مطالعه مقایسهای مشاهدهای، روشهای دستیابی به مطالعات منتشرنشده (یعنی دادههای مطالعاتی که هرگز منتشر نشدهاند) را ارزیابی کرد. شناسایی مطالعات منتشرنشده از پیش و سپس درخواست از شرکت داروسازی برای ارائه جزئیات دقیقتر در مقایسه با ارسال یک درخواست غیراختصاصی، نتایج بهتری را بههمراه داشت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
افرادی که مرورهای سیستماتیک را انجام میدهند، باید همچنان برای دستیابی به دادههای ازدسترفته با نویسندگان تماس بگیرند، و بدانند که این کار ممکن است همیشه موفقیتآمیز نباشد، بهخصوص در مورد مطالعات قدیمیتر. تماس با نویسندگان از طریق ایمیل، با کمترین تعداد دفعات تماس و کوتاهترین زمان تا دریافت پاسخ، بیشترین میزان پاسخدهی را بههمراه دارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
