افراد مبتلا به HIV/AIDS ممکن است بهدلیل عوارض بیماری، کیفیت زندگی پائینتری داشته باشند. ماساژدرمانی میتواند با بهبودی در سلامت کلی و افزایش توانایی مقابله با استرس به این افراد کمک کند. مطالعاتی را بهطور سیستماتیک بررسی کردیم که ماساژدرمانی را با دیگر اشکال درمانی یا عدم درمان مقایسه کردند. چهار کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده را یافتیم که در آنها از ماساژدرمانی برای کودکان، نوجوانان یا بزرگسالان مبتلا به HIV یا AIDS در مراحل پیشرفته استفاده شد. این مرور از منابع علمی پزشکی نشان میدهد ماساژدرمانی، بهویژه زمانی که همراه با روشهای دیگری مانند مراقبه (meditation) و تنآرامی (relaxation) ارائه شود، میتواند با بهبود کیفیت زندگی، مزیتی را برای افراد مبتلا به HIV/AIDS به همراه داشته باشد، و ترکیب این روشها در مقایسه با استفاده جداگانه از هریک از آنها ممکن است مزایای بیشتری داشته باشد. علاوهبر این، ماساژدرمانی میتواند توانایی بدن را در مقابله با بیماری بهبود بخشد؛ بااینحال، این موضوع هنوز بهطور قانعکنندهای به اثبات نرسیده است. توصیه میکنیم مطالعات بیشتری برای بررسی این سوال انجام شوند و در عین حال، افراد مبتلا به HIV/AIDS میتوانند با هدف بهبود کیفیت زندگی از ماساژدرمانی استفاده کنند، مشروط بر اینکه اهداف مشخصی داشته باشند و پاسخ خود را به درمان پایش کنند.
مطالعه چکیده کامل
عفونت ناشی از ویروس نقص سیستم ایمنی انسانی (human immunodeficency virus; HIV) و سندرم نقص سیستم ایمنی اکتسابی (acquired immunodeficency syndrome; AIDS) یک پاندمی است که میلیونها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار داده است. با وجود آنکه اقدامات پژوهشی و بالینی گستردهای برای پیشگیری و درمان در حال انجام است، به مسائل مربوط به کیفیت زندگی بازماندگان توجه کمتری شده است. تصور میشود ماساژدرمانی (massage therapy) تاثیر مثبتی بر کیفیت زندگی داشته باشد، همچنین ممکن است از طریق کاهش و تعدیل استرس، تاثیر مطلوبی بر عملکرد سیستم ایمنی بگذارد.
اهداف
هدف از این مرور سیستماتیک، بررسی بیخطری و اثربخشی ماساژدرمانی بر کیفیت زندگی، درد و پارامترهای سیستم ایمنی در افراد مبتلا به HIV/AIDS بود.
روشهای جستوجو
روشهای جستوجوی جامعی طراحی شد که شامل اصطلاحات مناسب با HIV/AIDS، کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs)، ماساژدرمانی و معیارهای مرتبط با مزایای درمان بود. تمامی بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی شناساییشده در نوامبر 2008 جستوجو شدند، از جمله پایگاه ثبت کارآزماییهای گروه کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL)، MEDLINE؛ EMBASE؛ SCIENCE CITATION INDEX؛ AIDSLINE؛ AIDSsearch؛ CINAHL؛ HEALTHSTAR؛ PsycLIT؛ AMED؛ Current Contents؛ AMI؛ NLM GATEWAY؛ LILACS؛ IndMed؛ SOCIOFILE؛ SCI؛ SSCI؛ ERIC و DAI. همچنین چکیدهها و مجموعه مقالات کنفرانسهای منتشرشده و منتشرنشده مرتبط را مرور کرده و فهرست منابع مجلات مرتبط را بهدقت بررسی کردیم. از هیچ محدودیتی برای زبان یا تاریخ انتشار مقاله استفاده نشد.
معیارهای انتخاب
مطالعات توسط دو نویسنده و براساس طراحی کارآزمایی (RCTها) و ویژگیهای شرکتکنندگان (یعنی افراد مبتلا به HIV/AIDS در هر گروه سنی، و در هر مرحلهای از بیماری) انتخاب شدند، و شرکتکنندگان مداخلهای شامل ماساژدرمانی را برای اهداف مشخص دریافت کردند، این اهداف شامل بهبود کیفیت زندگی و سطح فعالیت و مشارکت، بهبود عملکرد سیستم ایمنی، کاهش درد و بهبود دیگر اختلالات فیزیولوژیکی یا روانشناختی بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم مطالعات واردشده را شناسایی و دادههای مرتبط را استخراج کردند. دو نویسنده دیگر نیز بهطور مستقل از هم خطر سوگیری (risk of bias) را در مطالعات واردشده مرور کردند. تمام دادهها و قضاوتهای مربوط به خطر سوگیری در نرمافزار Revman (نسخه 5) وارد شدند و در موارد مناسب، متاآنالیز (meta-analysis) انجام شد.
نتایج اصلی
دوازده مقاله شناسایی شدند که چهار مورد از آنها در این مرور وارد شدند. هشت مقاله باقیمانده عمدتا بهدلیل روششناسی (methodology) نامناسب حذف شدند. چهار مطالعه واردشده از نظر بالینی ناهمگونی (heterogenous) زیادی داشتند و گروههای سنی مختلف (یعنی کودکان، نوجوانان و بزرگسالان) را در طیفی از مراحل بیماری از HIV در مراحل اولیه تا AIDS در مراحل پایانی بررسی کردند. محیط انجام مطالعات شامل مراکز ارائه خدمات در سطح جامعه یا مراقبت تسکینی بود، و معیارهای پیامد نیز ترکیبی از کیفیت زندگی و عملکرد ایمونولوژیکی را در بر گرفتند. بهدلیل گزارشدهی ناقص، خطر سوگیری در کارآزماییها در سطح متوسط ارزیابی شد. در مورد معیارهای کیفیت زندگی، مطالعات گزارش دادند که ماساژدرمانی در ترکیب با روشهای دیگری مانند مراقبه (meditation) و برنامههای کاهش استرس، نسبت به ماساژدرمانی بهتنهایی یا استفاده جداگانه از روشهای دیگر، برتری دارد. حیطههای کیفیت زندگی که در آنها اندازه تاثیرگذاری (effect size) معنیداری از مداخله مشاهده شد، عبارت بودند از کاهش خود-اظهاری (self-reported) استفاده از منابع و خدمات حوزه مراقبت سلامت، بهبود کیفیت زندگی معنوی ادراکشده توسط خود فرد و بهبودی در نمرات کلی کیفیت زندگی. یک مطالعه، همچنین تغییرات مثبتی را در عملکرد سیستم ایمنی، بهویژه تعداد سلولهای +CD4 و سلولهای کشنده طبیعی، بهدلیل استفاده از ماساژدرمانی گزارش کرد و یک مطالعه، هیچ تفاوتی را از نظر پارامترهای ایمنی میان افراد دریافتکننده ماساژدرمانی و گروه کنترل نشان نداد. عوارض جانبی یا تاثیرات زیانبار مداخلات بهطور کافی گزارش نشدند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد محدودی در تائید استفاده از ماساژدرمانی برای بهبودی در کیفیت زندگی افراد مبتلا به HIV/AIDS (به اختصار PLWHA) وجود دارد، بهویژه هنگامی که ماساژدرمانی همراه با دیگر روشهای مدیریت استرس ارائه شود، ماساژدرمانی ممکن است تاثیر مثبتی بر عملکرد سیستم ایمنی نیز داشته باشد. بااینحال، ابعاد این کارآزماییها کوچک هستند، و در معرض سطح متوسطی از خطر سوگیری قرار دارند. پیشاز اینکه بتوان ماساژدرمانی را بهطور قطعی برای PLWHA توصیه کرد، انجام مطالعات بیشتر با حجمنمونه بزرگتر و طراحی/گزارشدهی دقیقتر مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
