لکههای شرابیرنگ (port-wine stains)، نوعی لکههای مادرزادی هستند که در اثر ناهنجاریهای عروق خونی پوست ایجاد میشوند. این لکهها از دوران نوزادی بهصورت لکههای صاف و قرمز روی پوست ظاهر میشوند و خودبهخود از بین نمیروند، اما اگر درمان نشوند، ممکن است در میانسالی تیرهتر و ضخیمتر شده و «ظاهری شبیه سنگفرش (cobblestone appearance)» پیدا کنند.
برای روشنتر کردن لکههای شرابیرنگ و کاهش قرمزی آنها از انواع مختلف لیزرها و منابع نوری استفاده میشود. بااینحال، مشخص نیست کدام درمان بهترین نتایج را ارائه میدهد. هدف این مرور سیستماتیک، ارزیابی مزایا و خطرات لیزرها و منابع نوری مختلف موجود بود. تعداد 5 کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده را با مجموع 103 شرکتکننده یافتیم و در مرور خود وارد کردیم. در تمام کارآزماییهای واردشده، اثربخشی مداخلات با استفاده از طراحی درون-شرکتکننده ارزیابی شد. این کارآزماییها لیزر رنگی پالسی، نور پالسی شدید و لیزر Nd:YAG را بررسی کردند. فقط لیزر رنگی پالسی در هر پنج کارآزمایی ارزیابی شد.
هیچیک از مطالعات میزان رضایت شرکتکنندگان را که پیامد اولیه این مرور بود، بررسی نکردند. بسته به تنظیمات دستگاه، لیزر رنگی پالسی باعث بیشاز 25% روشنتر شدن (یعنی کاهش قرمزی آنها) لکههای شرابیرنگ شد. این میزان بهبودی پساز 1 تا 3 جلسه درمان و در دوره پیگیری 4 تا 6 ماه پساز جراحی در 50% تا 100% شرکتکنندگان کارآزماییها مشاهده شد. شواهد قابل توجهی برای دیگر انواع لیزر و نور پالسی شدید وجود ندارد.
عوارض جانبی در کارآزماییهای واردشده نادر بودند، اما 3 کارآزمایی تغییرات رنگدانهای پوست را در 3% تا 24% از شرکتکنندگان گزارش کردند که بیشترین درصد این عارضه در شرکتکنندگان چینی با پوست تیرهتر دیده شد. در یک مطالعه، یک شرکتکننده بهدلیل استفاده از دوز بالای لیزر دچار اسکار پوستی شد. عوارض جانبی کوتاهمدت شامل درد، پوستهپوسته شدن و تاول زدن در دو هفته اول پساز درمان بود. در دو کارآزمایی، وقوع عوارض جانبی طولانیمدت، یعنی شش ماه پساز درمان، گزارش نشد.
مطالعه چکیده کامل
لکههای شرابیرنگ (port-wine stains)، نوعی لکههای مادرزادی هستند که در اثر ناهنجاریهای عروق خونی پوست ایجاد میشوند. این لکهها از دوران نوزادی بهصورت یک ضایعهای صاف و قرمز ظاهر میشوند و خودبهخود از بین نمیروند، اما در صورت عدم درمان ممکن است در دوران بزرگسالی تیرهتر و ضخیمتر شوند. فراوانی لیزرها و منابع نوری موجود، انتخاب مناسبترین وسیله را برای درمان لکههای شرابیرنگ دشوار کرده است.
اهداف
بررسی میزان رضایت شرکتکنندگان، اثربخشی بالینی و عوارض جانبی ناشی از درمان لکههای شرابیرنگ با استفاده از لیزر و منابع نوری.
روشهای جستوجو
بانکهای اطلاعاتی زیر را تا اپریل 2010 جستوجو کردیم: پایگاه ثبت تخصصی گروه پوست در کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (کارآزماییهای بالینی (Clinical Trials)) در کتابخانه کاکرین ، MEDLINE (از سال 2005)؛ EMBASE (از سال 2007)؛ LILACS (بانک اطلاعاتی Latin American and Caribbean Health Science Information، از سال 1982) و فهرست منابع مقالات. پایگاههای ثبت کارآزماییهای آنلاین را نیز برای یافتن کارآزماییهای در حال انجام جستوجو کردیم و در صورت لزوم، با نویسندگان کارآزمایی تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده (randomised clinical trials; RCTs) که در آنها از لیزرها یا منابع نوری برای درمان لکههای شرابیرنگ استفاده شد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
پیامدهای موردنظر شامل میزان رضایت شرکتکنندگان، کاهش قرمزی لکه شرابیرنگ براساس ارزیابی بالینی، و عوارض جانبی کوتاهمدت و طولانیمدت درمانها بودند. سه نویسنده بهطور مستقل از هم دادهها را استخراج کرده و کيفيت کارآزمایی را ارزیابی کردند.
نتایج اصلی
تعداد 5 مورد RCT را با مجموع 103 شرکتکننده وارد مرور کردیم؛ در همه کارآزماییها از طراحی درون-شرکتکننده استفاده شد. بهدلیل تفاوت زیاد میان مداخلات و پیامدها، ترکیب آماری نتایج امکانپذیر نبود. تمام کارآزماییها از لیزر رنگی پالسی برای مقایسه استفاده کردند.
هیچیک از مطالعات بهطور مشخص میزان رضایت شرکتکنندگان را، که یکی از پیامدهای اولیه این مرور بود، بررسی نکردند، اما ترجیح شرکتکنندگان در سه مورد از پنج مطالعه ارزیابی شد. شرکتکنندگان براساس تاثیر بالینی، لیزر رنگی پالسی را به نور پالسی شدید ترجیح دادند. آنها لیزر نئودیمیوم:YAG (ایتریم-آلومینیوم-گارنت (yttrium-aluminium-garnet)) (به اختصار Nd:YAG) را بهدلیل پورپورای (purpura) کوتاهاثر به لیزر رنگی پالسی ترجیح دادند، لیزر رنگی پالسی همراهبا خنکسازی نیز به درمان با لیزر رنگی پالسی بهتنهایی ترجیح داده شد.
تمام کارآزماییها اثربخشی کوتاهمدت درمان را در دورهای کمتر از شش ماه پساز درمان با لیزر رنگی پالسی، نور پالسی شدید و لیزر Nd:YAG بررسی کردند. لیزر رنگی پالسی در هر پنج کارآزمایی ارزیابی شد. بسته به تنظیمات دستگاه لیزر رنگی پالسی، این درمان منجر به کاهش بیش از 25% در قرمزی لکهها شد. پساز 1 تا 3 جلسه درمان و در دوره پیگیری 4 تا 6 ماه پساز جراحی، این میزان بهبودی در 50% تا 100% شرکتکنندگان مشاهده شد. فقط یک مطالعه برای بررسی هریک از روشهای نور پالسی شدید و لیزر Nd:YAG وجود داشت.
در دو کارآزمایی، وقوع عوارض جانبی طولانیمدت، یعنی شش ماه پساز درمان، گزارش نشد. سه کارآزمایی، تغییرات رنگدانهای پوست را در 3% تا 24% از شرکتکنندگان گزارش کردند، بیشترین میزان این عارضه در شرکتکنندگان چینی با پوست تیرهتر رخ داد. در یک مطالعه، یک شرکتکننده بهدلیل استفاده از دوز بالای لیزر دچار اسکار پوستی شد. عوارض جانبی کوتاهمدت شامل درد، پوستهپوسته شدن و تاول زدن در دو هفته اول پساز درمان بود.
نتیجهگیریهای نویسندگان
لیزر رنگی پالسی منجر به پاکسازی بالینی در لکههای شرابیرنگ میشود. تعداد محدودی از RCTها اثربخشی نور پالسی شدید و دیگر انواع لیزر را ارزیابی کردند. برای ارزیابی اثربخشی لیزرها و منابع نوری مختلف بهصورت جداگانه و همچنین میزان رضایت شرکتکنندگان، انجام RCTهای با کیفیت بالا مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
