اختلال بدشکلی بدن (body dysmorphic disorder; BDD) وضعیتی است که با اشتغال ذهنی رنج‌آور و ناتوان‌کننده با یک نقص خیالی یا جزئی در ظاهر مشخص می‌شود. این امر باعث می‌شود افراد مبتلا به این اختلال دچار دیسترس قابل توجه یا اختلال در عملکرد روزانه (یا هر دو) شوند. این باور که BDD شایع است و با بیماری و ناتوانی قابل توجهی همراه است، رو به افزایش است. همچنین شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه ممکن است به دارودرمانی و روان‌درمانی پاسخ دهد. مرور سیستماتیک از کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده، تاثیرات درمان دارویی یا روان‌درمانی را به‌صورت جداگانه یا ترکیبی ارزیابی می‌کند. پنج کارآزمایی واجد شرایط را یافتیم، از جمله سه کارآزمایی در مورد روان‌درمانی (درمان شناختی رفتاری (cognitive behavioural therapy; CBT) و پیشگیری از مواجهه و پاسخ (exposure and response prevention: ERP)) و دو کارآزمایی در مورد دارودرمانی (مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (serotonin reuptake inhibitors; SRIs)، فلوکستین (fluoxetine) و کلومیپرامین (clomipramine)). در تنها کارآزمایی دارویی کنترل‌شده با دارونما (placebo) که در این مرور وارد شد، افراد مبتلا به BDD که با فلوکستین درمان شدند، احتمال بیشتری برای پاسخ به درمان (56%؛ 19 نفر از 34 نفر) نسبت به افرادی که دارونما دریافت کردند (18%؛ 6 نفر از 33 نفر) داشتند. نشانه‌ها پس‌از درمان با دارو و روان‌درمانی، شدت کمتری پیدا کردند. شدت عوارض جانبی، خفیف تا متوسط بود و هیچ‌یک از افراد حاضر در گروه‌های درمان فعال به‌دلیل عوارض جانبی ناشی از درمان، از مطالعه خارج نشدند. شواهد اولیه‌ای از یک کارآزمایی CBT وجود دارد که نشان می‌دهد تاثیرات CBT ممکن است پس‌از پایان درمان پایدار بمانند. پاسخ به درمان در کارآزمایی‌های دارویی تحت تاثیر میزان بینش افراد نسبت به وضعیت خود قرار نگرفت. اگرچه کارآزمایی‌های کنترل‌شده کمی انجام شده‌اند، و آن‌هایی که انجام شده‌اند هم کوچک بوده‌اند، که نشان می‌دهد یافته‌های ما باید با احتیاط استفاده شوند، مگر اینکه توسط مطالعات بزرگ‌تر (که برخی از آنها در حال انجام هستند) تایید شوند، نتایج نشان می‌دهند که درمان با دارو یا روان‌درمانی می‌تواند در درمان نشانه‌های اختلال بدشکلی بدن موثر باشد.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
اختلال بدشکلی بدن (body dysmorphic disorder; BDD) یک اشتغال ذهنی شایع و ناتوان‌کننده با یک نقص جزئی یا خیالی در ظاهر بدن است. کارآزمایی‌ها استفاده از مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (serotonin reuptake inhibitors; SRIs) و درمان شناختی رفتاری (cognitive behaviour therapy; CBT) را برای درمان BDD بررسی کرده‌اند.
اهداف
ارزیابی اثربخشی دارودرمانی، روان‌درمانی یا ترکیبی از هر دو روش درمانی برای اختلال بدشکلی بدن.
روش‌های جست‌وجو
در پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه افسردگی، اضطراب و اختلال روانی در کاکرین (دسامبر 2007)، پایگاه مرکزی ثبت کارآزمایی‌های کنترل‌شده کاکرین (کتابخانه کاکرین، شماره 4، سال 2007)؛ MEDLINE (ژانویه 1966 تا دسامبر 2007) و PsycINFO (1967 تا دسامبر 2007) جست‌وجو کردیم. کارآزمایی‌های در حال انجام و منتشرنشده از طریق جست‌وجو در متارجیستر کارآزمایی‌های کنترل‌شده، پورتال‌های جست‌وجوی CRISP و WHO ICTRP (بانک‌های اطلاعاتی در دسامبر 2007 جست‌وجو شدند) و از طریق تماس با پژوهشگران کلیدی و شرکت‌های داروسازی شناسایی شدند. مطالعات بیشتر از طریق فهرست منابع مطالعات به دست آمدند.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده (randomised controlled trials; RCTs) با حضور بیمارانی که معیارهای تشخیصی DSM یا ICD را برای BDD دارند، و در آنها، گروه‌های دارودرمانی، روان‌درمانی یا درمان چندوجهی با گروه‌های کنترل فعال یا غیرفعال مقایسه می‌شوند. کارآزمایی‌های کوتاه‌مدت یا طولانی‌مدت واجد شرایط بودند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم به بررسی RCTها برای ورود به این مرور پرداختند، داده‌های کارآزمایی را گردآوری و کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کردند. برای دستیابی به داده‌های ازدست‌رفته با محققین تماس گرفته شد. جمع‌بندی اندازه تاثیرگذاری (effect size) مداخله برای پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcomes) و پیامدهای پیوسته (continuous outcomes) با استفاده از مدل اثرات تصادفی (random-effects model) محاسبه شد و ناهمگونی (heterogeneity) ارزیابی شد.
نتایج اصلی
دو کارآزمایی دارودرمانی و سه کارآزمایی روان‌درمانی واجد شرایط برای ورود به این مرور بودند، با داده‌های حاصل از چهار RCT کوتاه‌مدت (169 شرکت‌کننده) که برای آنالیز در دسترس قرار داشتند. داده‌های پاسخ به درمان از یک کارآزمایی کنترل‌شده با دارونما (placebo) روی فلوکستین (fluoxetine)، برتری کلی دارو را نسبت به دارونما نشان داد (نسبت خطر (relative risk; RR): 3.07؛ 95% CI؛ 1.4 تا 6.72؛ n = 67). شدت نشانه نیز در RCTهای فلوکستین و کلومیپرامین (clomipramine) (نسبت به دسیپرامین (desipramine)) و همچنین در دو کارآزمایی CBT به‌طور قابل توجهی کاهش یافت (WMD: -44.96؛ 95% CI؛ 54.43- تا 35.49-؛ n = 73). در یک کارآزمایی CBT، میزان عود پائین (4/22) نشان داده شد.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
نتایج حاصل از تعداد معدودی از RCTهای موجود نشان می‌دهند که SRIها و CBT ممکن است در درمان بیماران مبتلا به BDD مفید باشند. یافته‌های این مطالعات نیاز به تکرار دارند. علاوه‌بر این، در حال حاضر برای تکمیل داده‌های پراکنده موجود، انجام مطالعات کنترل‌شده آتی در نمونه‌های دیگر، مانند نوجوانان، و با استفاده از دیگر SRIهای انتخابی، و همچنین طیف وسیعی از رویکردها و روش‌های روان‌درمانی (به‌تنهایی و به‌صورت ترکیبی)، ضروری هستند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
