شصت تا هشتاد درصد افراد در برههای از زندگی خود دچار کمردرد میشوند. از میان افرادی که دچار کمردرد (low-back pain; LBP) حاد میشوند، تا 30% ممکن است در ادامه به LBP مزمن مبتلا شوند. بار این بیماری بر افراد، خانوادهها و جامعه باعث شد مدیریت موفق این عارضه شایع اما خوشخیم، به یک هدف مهم تبدیل شود.
درمان با لیزر کمتوان (low level laser therapy; LLLT) توسط برخی از فیزیوتراپیستها برای درمان کمردرد استفاده میشود. LLLT یک روش درمانی غیرتهاجمی مبتنی بر منبع نور است که نور را در یک طول موج مشخص تولید میکند. این روش، گرما، صدا یا ارتعاش ایجاد نمیکند. به این روش، فوتوبیولوژی (photobiology) یا تحریک زیستی (biostimulation) نیز گفته میشود. تصور میشود LLLT بر عملکرد سلولهای بافت همبند (فیبروبلاستها) تاثیر میگذارد، ترمیم بافت همبند را تسریع کرده و بهعنوان یک عامل ضدالتهابی عمل میکند. لیزرهایی با طول موجهای مختلف، از 632 تا 904 نانومتر، در درمان اختلالات عضلانیاسکلتی استفاده میشوند.
هفت مطالعه کوچک را با مجموع 384 فرد مبتلا به LBP غیراختصاصی با مدت زمانهای متفاوت بیماری وارد کردیم. سه مطالعه (168 نفر) بهطور جداگانه نشان دادند که LLLT در کاهش درد، هم در کوتاهمدت (کمتر از سه ماه) و هم در میانمدت (شش ماه) نسبت به لیزر ساختگی (fake) موثرتر بود. بااینحال، شدت و تعداد جلسات درمان متفاوت بوده و میزان کاهش درد نیز اندک بود. سه مطالعه (102 نفر) بهطور جداگانه گزارش دادند که LLLT همراه با ورزش برای کاهش درد در کوتاهمدت بهتر از ورزش بهتنهایی یا ورزش همراه با درمان ساختگی نبود.
یک مطالعه (56 نفر) نشان داد که LLLT از نظر کاهش ناتوانی در کوتاهمدت موثرتر از درمان ساختگی بود. سه مطالعه (102 نفر) LLLT را بههمراه ورزش با ورزش بههمراه درمان ساختگی یا ورزش بهتنهایی مقایسه کردند و کاهش معنیداری را در ناتوانی نشان ندادند. دو مطالعه (90 نفر) بهطور جداگانه گزارش دادند که LLLT برای کاهش ناتوانی در کوتاهمدت نسبت به ورزش بهتنهایی یا ورزش بههمراه درمان ساختگی موثرتر نبود.
براساس نتایج این کارآزماییهای کوچک، که از نظر جمعیتهای مورد مطالعه، دوزهای LLLT و گروههای مقایسه متفاوت بودند، دادههای موجود برای تائید یا رد اثربخشی LLLT برای درمان LBP کافی نیستند. با استفاده از شواهد موجود، نتوانستیم دوز مطلوب، تکنیک مناسب بهکارگیری یا طول مدت مناسب درمان را تعیین کنیم. انجام کارآزماییهای بزرگتر که بهطور اختصاصی این پرسشها را بررسی کنند، ضروری است.
مطالعه چکیده کامل
کمردرد (low-back pain; LBP) از مشکلات عمده سلامت عمومی به شمار میرود و علت اصلی هزینههای پزشکی و ناتوانی است. درمان با لیزر کمتوان (low level laser therapy; LLLT) میتواند برای درمان اختلالات عضلانیاسکلتی مانند کمردرد استفاده شود.
اهداف
ارزیابی تاثیرات LLLT در بیماران مبتلا به LBP غیراختصاصی.
روشهای جستوجو
پایگاههای CENTRAL (کتابخانه کاکرین، سال 2005، شماره 2)؛ MEDLINE؛ CINAHL؛ EMBASE؛ AMED و PEDro را از زمان آغاز به کار تا نوامبر 2007، بدون اعمال محدودیت در زبان نگارش، جستوجو کردیم. منابع موجود در مطالعات واردشده و مرورها را بررسی کردیم و با استفاده از Science Citation Index، ردیابی استنادی RCTها و مرورهای شناساییشده را انجام دادیم. با کارشناسان در این زمینه نیز تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای بالینی تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled clinical trials; RCTs) که به بررسی LLLT برای درمان کمردرد غیراختصاصی پرداختند، وارد مرور شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم کیفیت روششناسی (methodology) مطالعات را با استفاده از معیارهای توصیهشده توسط گروه مروری کمردرد در کاکرین ارزیابی کرده و دادهها را استخراج کردند. مطالعات مطابق با دستورالعمل بالینی گروه مروری کمردرد در کاکرین بهصورت کیفی و کمّی آنالیز شدند.
نتایج اصلی
هفت RCT ناهمگون، با کیفیت قابل قبول و منتشرشده به زبان انگلیسی، وارد این مرور شدند.
سه مطالعه کوچک (168 نفر) بهطور جداگانه نشان دادند که LLLT در مقایسه با درمان ساختگی برای کمردرد تحتحاد و مزمن در پیگیری کوتاهمدت و میانمدت (تا شش ماه)، موجب تسکین درد شد که از نظر آماری معنیدار اما از نظر بالینی بیاهمیت بود. یک مطالعه (56 نفر) نشان داد که LLLT از نظر کاهش ناتوانی در کوتاهمدت موثرتر از درمان ساختگی بود. سه مطالعه (102 نفر) گزارش دادند که LLLT بههمراه ورزش، در کوتاهمدت برای کاهش درد یا ناتوانی، بهتر از ورزش، با یا بدون درمان ساختگی، نبود. دو مطالعه (90 نفر) گزارش دادند که LLLT برای کاهش درد یا ناتوانی در کوتاهمدت، موثرتر از ورزش، با یا بدون درمان ساختگی نبود.
دو کارآزمایی کوچک (151 نفر) بهطور جداگانه نشان دادند که میزان عود در گروه LLLT در پیگیری شش ماه، بهطور معنیداری کمتر از گروه کنترل بود.
هیچ موردی از عوارض جانبی گزارش نشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
با توجه به وجود ناهمگونی در جمعیت مورد مطالعه، مداخلات و گروههای مقایسه نتیجه میگیریم که دادههای موجود برای نتیجهگیری قطعی نویسندگان درباره تاثیر بالینی LLLT در درمان کمردرد کافی نیستند.
برای ارزیابی تاثیرات LLLT در مقایسه با دیگر درمانها، طول دورههای درمان، طول موجها و دوزهای مختلف، انجام RCTهای بیشتر با روششناسی دقیقتر ضروری است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
