آیا درمان با لیزر کمتوان برای درمان آرتریت روماتوئید موثر است؟
شش مطالعه با کیفیت متوسط مرور شدند و بهترین شواهد موجود را ارائه میدهند. در مجموع، این مطالعات بیشاز 220 فرد مبتلا به آرتریت روماتوئید را بررسی کردند. در این مطالعات، وضعیت بهبودی افراد در زمانی که لیزردرمانی دریافت کردند، با زمانی که تحت درمان با لیزر دارونما (لیزر ساختگی) قرار گرفتند، مقایسه شد. لیزردرمانی عمدتا روی دستها انجام شد و معمولا بهمدت چهار هفته، و دو تا سه بار در هفته ارائه شد. طول موجها و دوزهای بسیار متفاوتی نیز استفاده شدند.
آرتریت روماتوئید و درمان با لیزر کمتوان چه هستند؟
آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis; RA) یک بیماری است که در آن سیستم ایمنی بدن به بافتهای سالم خود حمله میکند. این حمله بیشتر در مفاصل دستها و پاها رخ میدهد و باعث قرمزی، درد، تورم و احساس گرما در اطراف مفاصل میشود. از درمانهای دارویی و غیردارویی برای تسکین درد و/یا تورم استفاده میشود. درمان با لیزر کمتوان (low level laser therapy)، یک روش درمانی غیردارویی است که برای کاهش تورم و درد بهکار میرود. لیزر بدون ایجاد گرما، نوری بسیار خالص منتشر میکند که در سلولهای ناحیه هدف موجب بروز واکنشهای نوری و شیمیایی میشود.
مطالعات چه شواهدی را نشان میدهند؟
مطالعات نشان دادند که لیزردرمانی در مقایسه با درمان با لیزر «دارونما»، درد و خشکی صبحگاهی عضلات را بیشتر کاهش داد. لیزردرمانی در مقایسه با درمان دارونما موجب بهبودی بیشتر در انعطافپذیری دست شد.
درد در یک مقیاس 1 تا 10 امتیازی به میزان 1.10امتیاز کاهش یافت. طول مدت خشکی صبحگاهی عضلات نیز حدود 28 دقیقه کمتر شد.
مطالعات همچنین نشان دادند که لیزردرمانی برای بهبود دامنه حرکتی، عملکرد، تورم و قدرت چنگ زدن دست (grip strength)، بهاندازه لیزردرمانی با «دارونما» موثر بود.
فقط دو مورد از مطالعات، تاثیر لیزردرمانی را سه ماه پساز پایان درمان اندازهگیری کردند. نتایج این مطالعات نشان دادند که پساز سه ماه، اثربخشی لیزردرمانی با لیزر «دارونما» تفاوتی نداشت.
به نظر نمیرسد که دوز، طول مدت هر جلسه استفاده از لیزر و طول موج لیزر تفاوت معنیداری را ایجاد کنند، اگرچه شواهدی وجود داشت که مدت استفاده طولانیتر و طول موجهای کوتاهتر ممکن است تاثیرات بهتری را ایجاد کنند.
آیا عوارض جانبی وجود داشت؟
هیچ عارضه جانبیای در این مطالعات گزارش نشد.
حرف آخر
شواهدی در سطح «نقرهای» نشان میدهد درمان با لیزر کمتوان در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید به مدت حداکثر چهار هفته، درد و خشکی صبحگاهی عضلات را کاهش میدهد. بااینحال، به نظر نمیرسد که این تاثیرات طولانیمدت باشند.
بیشتر مطالعات، لیزردرمانی را روی مفاصل دست بررسی کردند، بنابراین مشخص نیست که لیزردرمانی در دیگر مفاصل بدن نیز تاثیر مشابهی دارد یا خیر.
مطالعه چکیده کامل
آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis; RA) بخش بزرگی از جمعیت را تحت تاثیر قرار میدهد. حدود ده سال پیش، درمان با لیزر کمتوان (Low Level Laser Therapy; LLLT) بهعنوان یک درمان جایگزین و غیرتهاجمی برای RA مطرح شد. در LLLT، از نوعی منبع نوری استفاده میشود که نوری بسیار خالص و با طول موج واحد را تولید میکند. تاثیر این روش ناشی از گرما نیست، بلکه به واکنشهای فتوشیمیایی در سلولها مربوط میشود. اثربخشی LLLT برای درمان آرتریت روماتوئید همچنان مورد بحث است. این مرور، یک نسخه بهروزشده از مرور اصیل منتشرشده در اکتبر 1998 است.
اهداف
ارزیابی اثربخشی LLLT در درمان RA.
روشهای جستوجو
در ابتدا پایگاههای MEDLINE؛ EMBASE (از سال 1998)، پایگاههای ثبت گروه عضلانیاسکلتی در کاکرین و حوزه بازتوانی و درمانهای مرتبط و همچنین پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) را تا جون 2001 جستوجو کردیم. این جستوجو اکنون بهروز شد، و مقالات منتشرشده را تا جون 2005 نیز وارد کرده است.
معیارهای انتخاب
طبق پروتکلی که از پیش تدوین شد، فقط کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای واجد شرایط ورود به این مرور بودند که LLLT را برای درمان بیمارانی با تشخیص بالینی RA ارزیابی کردند. اگر امکان دریافت دادههای بیشتر از نویسندگان چکیده مقالات وجود نداشت، از این مرور حذف شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم کارآزماییها را برای ورود انتخاب کردند، سپس دادهها را استخراج کرده و کیفیت آنها را با استفاده از فرمهای از پیش تعیینشده ارزیابی کردند. ناهمگونی (heterogeneity) با استفاده از آزمون chi-squared تست شد. برای متغیرهای پیوسته (continuous)، از مدل اثر ثابت (fixed-effect model) استفاده شد، بهجز مواردی که ناهمگونی وجود داشت که در این حالت، مدل اثرات تصادفی (random-effects model) بهکار رفت. نتایج بهصورت تفاوت میانگین وزندهیشده (WMD) همراه با 95% فواصل اطمینان (CI) آنالیز شدند، بهطوریکه تفاوت میان گروههای درمان و کنترل با استفاده از معکوس واریانس وزندهی شد. پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcome) با استفاده از نسبت خطر (relative risk) آنالیز شدند.
نتایج اصلی
در مجموع، 222 بیمار در پنج کارآزمایی کنترلشده با دارونما (placebo) وارد شدند که 130 نفر از آنها بهصورت تصادفیسازیشده به گروه لیزردرمانی اختصاص یافتند. LLLT در مقایسه با یک گروه کنترل جداگانه، درد را به میزان 1.10 امتیاز (95% CI؛ 1.82؛ 0.39) در یک مقیاس آنالوگ بصری (visual analogue scale) نسبت به دارونما کاهش داد، و طول مدت خشکی صبحگاهی عضلات را تا 27.5 دقیقه کم کرد (95% CI؛ 2.9 تا 52 دقیقه) و انعطافپذیری نوک انگشت تا کف دست را به میزان 1.3 سانتیمتر افزایش داد (95% CI؛ 0.8 تا 1.7). در دیگر پیامدها مانند ارزیابی عملکردی، دامنه حرکتی و تورم موضعی، تفاوتی میان گروهها مشاهده نشد. هیچ تفاوت معنیداری میان زیرگروهها براساس دوز LLLT، طول موج، محل استفاده یا طول درمان، وجود نداشت. در مطالعاتی که در بیماران مبتلا به RA از دست مقابل بهعنوان کنترل استفاده شد، تفاوتی میان دست گروه درمان و دست گروه کنترل از نظر طول مدت خشکی صبحگاهی عضلات مشاهده نشد، همچنین بهبودی معنیداری در تسکین درد گزارش نشد (RR: 13.00؛ 95% CI؛ 0.79 تا 214.06). بااینحال، فقط یک مطالعه از اندام مقابل بهعنوان کنترل استفاده کرد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
LLLT را میتوان برای درمان کوتاهمدت با هدف تسکین درد و خشکی صبحگاهی در بیماران مبتلا به RA در نظر گرفت، بهویژه با توجه به اینکه این روش عوارض جانبی اندکی دارد. متخصصان بالینی و پژوهشگران باید ویژگیهای دستگاه LLLT و روشهای استفاده از آن را بهطور منسجم و یکسان گزارش کنند. کارآزماییهای جدید در زمینه LLLT میبایست از پیامدهای استانداردشده و معتبر بهره ببرند. علیرغم دستیابی به برخی یافتههای مثبت، در این متاآنالیز دادههای کافی در مورد تاثیر چهار عامل مهم بر اثربخشی LLLT وجود نداشت: طول موج، طول دوره درمان LLLT، دوز و استفاده از لیزر روی اعصاب بهجای مفاصل. واضح است که بررسی تاثیرات این عوامل بر اثربخشی LLLT در درمان RA در کارآزماییهای بالینی تصادفیسازی و کنترلشده الزامی است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
