دهیدراتاسیون (dehydration) زمانی رخ می‌دهد که میزان آب بدن کاهش می‌یابد و باعث خشکی پوست، سردرد، گود رفتن چشم‌ها، سرگیجه، گیجی و گاهی مرگ‌ومیر می‌شود. کودکانی که به‌دلیل گاستروانتریت دچار دهیدراتاسیون شده‌اند، باید از طریق مایعات خوراکی یا لوله‌گذاری از راه بینی یا به‌صورت داخل وریدی، رهیدراتاسیون را انجام دهند. مرور 17 کارآزمایی (که برخی از آنها با حمایت مالی شرکت‌های دارویی انجام شدند) نشان داد که این کارآزمایی‌ها از کیفیت بالایی برخوردار نبودند؛ بااین‌حال، شواهد نشان می‌دهد که تفاوتی مهم از نظر بالینی میان تجویز خوراکی یا داخل وریدی مایعات وجود ندارد. به‌ازای هر 25 کودک تحت درمان با مایعات خوراکی، درمان در یک کودک با شکست مواجه شد و نیاز به رهیدراتاسیون (rehydration) داخل وریدی پیدا کرد. علاوه‌بر این، نتایج مربوط به محلول‌های با اوسمولاریتی پائین، که در حال حاضر درمان توصیه‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت است، نشان داد که میزان شکست در رهیدراتاسیون خوراکی کمتر بوده و تفاوت معنی‌داری با رهیدراتاسیون داخل وریدی ندارد. رهیدراتاسیون خوراکی باید اولین خط درمان در کودکان مبتلا به دهیدراتاسیون خفیف تا متوسط باشد و در صورت عدم موفقیت روش خوراکی، از درمان داخل وریدی استفاده شود. شواهد نشان داد که خطر ابتلا به ایلئوس فلجی (paralytic ileus) ممکن است با رهیدراتاسیون خوراکی بیشتر باشد، درحالی‌که درمان داخل وریدی با خطر فلبیت (phlebitis) (یعنی التهاب وریدها) همراه است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
دهیدراتاسیون (dehydration) ناشی از گاستروانتریت (gastroenteritis) یک عارضه جدی است. رهیدراتاسیون خوراکی یک درمان موثر و کم‌هزینه است، اما برخی پزشکان روش‌های داخل وریدی را ترجیح می‌دهند.
اهداف
مقایسه درمان خوراکی با درمان داخل وریدی در درمان دهیدراتاسیون ناشی از گاستروانتریت حاد در کودکان.
روش‌های جست‌وجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه بیماری‌های عفونی در کاکرین (مارچ 2006)؛ CENTRAL (کتابخانه کاکرین، سال 2006، شماره 1)؛ MEDLINE (1966 تا مارچ 2006)؛ EMBASE (1974 تا مارچ 2006)؛ LILACS (1982 تا مارچ 2006)، و فهرست منابع را جست‌وجو کردیم. همچنین با پژوهشگران، شرکت‌های داروسازی و سازمان‌های مرتبط تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده و شبه-تصادفی‌سازی‌شده و کنترل‌شده که به مقایسه درمان رهیدراتاسیون داخل وریدی (intravenous rehydration therapy; IVT) با درمان رهیدراتاسیون خوراکی (oral rehydration therapy; ORT) در کودکان تا سن 18 سال مبتلا به گاستروانتریت حاد پرداختند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده به‌طور مستقل از هم داده‌ها را استخراج کرده و کیفیت آنها را با استفاده از امتیاز Jadad ارزیابی کردند. داده‌های دوحالتی (dichotomous data) را در قالب تفاوت خطر (risk difference; RD) و تعداد افراد مورد نیاز برای درمان (numbers needed to treat; NNT) و داده‌های پیوسته (continuous data) را در قالب تفاوت میانگین (MD) بیان کردیم. برای آنالیز زیرگروه‌ها از متارگرسیون استفاده کردیم.
نتایج اصلی
هفده کارآزمایی (1811 شرکت‌کننده)، با کیفیت ضعیف تا متوسط، وارد این مرور شدند. شکست درمان در روش ORT بیشتر بود (RD: %4؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 1 تا 7، مدل اثرات تصادفی (random-effects model)؛ 1811 شرکت‌کننده، 18 کارآزمایی؛ NNT = 25). شش مورد مرگ‌ومیر در گروه IVT و دو مورد در گروه ORT رخ دادند (4 کارآزمایی). هیچ تفاوت معنی‌داری در افزایش وزن (369 شرکت‌کننده، 6 کارآزمایی)، هیپوناترمی (hyponatremia) (248 شرکت‌کننده، 2 کارآزمایی) یا هیپرناترمی (hypernatremia) (1062 شرکت‌کننده، 10 کارآزمایی)، طول دوره اسهال (960 شرکت‌کننده، 8 کارآزمایی) یا کل میزان مصرف مایعات در شش ساعت (985 شرکت‌کننده، 8 کارآزمایی) و 24 ساعت (835 شرکت‌کننده، 7 کارآزمایی) مشاهده نشد. مدت‌زمان کوتاه‌تر بستری در بیمارستان برای گروه ORT گزارش شد (WMD؛ 1.20- روز؛ 95% CI؛ 2.38- تا 0.02- روز؛ 526 شرکت‌کننده، 6 کارآزمایی). فلبیت (phlebitis) در گروه IVT بیشتر رخ داد (NNT: 50؛ 95% CI؛ 25 تا 100) و ایلئوس فلجی (paralytic ileus) در گروه ORT شایع‌تر بود (NNT: 33؛ 95% CI؛ 20 تا 100، مدل اثر ثابت (fixed-effect model))، اما تفاوت معنی‌داری میان ORT با استفاده از محلول‌های اوسمولاریتی پائین توصیه‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت و IVT وجود نداشت (729 شرکت‌کننده، 6 کارآزمایی).
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
اگرچه تفاوتی مهم از نظر بالینی میان ORT و IVT وجود نداشت، گروه ORT در معرض خطر بالاتری از ایلئوس فلجی قرار داشت و گروه IVT نیز با خطرات درمان داخل وریدی مواجه بود. به‌ازای هر 25 کودک (95% CI؛ 14 تا 100) که با ORT درمان شدند، در یک مورد درمان شکست خورد و نیاز به IVT پیدا شد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
