بیماری وبا ناشی از باکتری‌های بیماری‌زایی است که از طریق مصرف غذا یا آب آلوده وارد بدن می‌شوند و معمولا در مناطقی با اقدامات بهداشتی ضعیف، شیوع پیدا می‌کند. این بیماری باعث اسهال و استفراغ شدید می‌شود که می‌تواند به دهیدراتاسیون (dehydration) شدید بدن و احتمالا مرگ‌ومیر بی‌انجامد. محلول رهیدراتاسیون خوراکی (oral rehydration solution; ORS) یک درمان موثر برای اسهال است و ORS با غلظت نمک ≤ 270 میلی‌اسمول/لیتر که محتوای الکترولیت کمتری نسبت به ORS قدیمی‌تر ≥ 310 میلی‌اسمول/لیتر دارد، در افراد مبتلا به اسهال ناشی از غیر از وبا، بی‌خطرتر و موثرتر است. این مرور نشان داد که ORS ≤ 270 میلی‌اسمول/لیتر در رهیدراتاسیون افراد مبتلا به وبا به اندازه ORS ≥ 310 میلی‌اسمول/لیتر موثر به نظر می‌رسد، اما ممکن است منجر به کاهش سطح نمک خون شود. برای درک بهتر این مسائل بالقوه در زمینه بی‌خطری، انجام پژوهش‌های بیشتر مورد نیاز است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
محلول خوراکی رهیدراتاسیون (oral rehydration solution; ORS) برای درمان دهیدراتاسیون (dehydration) ناشی از بیماری‌های اسهالی، از جمله وبا، به‌کار می‌رود. فرمولاسیون‌های ORS با اسمولاریتی (معیاری برای اندازه‌گیری غلظت املاح) 270 میلی‌اسمول/لیتر یا کمتر (ORS ≤ 270) برای درمان اسهال مرتبط با غیر وبا، بی‌خطرتر و موثرتر از فرمولاسیون‌های ORS با اسمولاریتی 310 میلی‌اسمول/لیتر یا بیشتر (ORS ≥ 310) هستند. از آنجایی که وبا باعث از دست رفتن سریع الکترولیت‌ها می‌شود، دانستن اینکه این مزایا برای افراد مبتلا به وبا نیز مشابه است یا خیر، مهم است.
اهداف
مقایسه بی‌خطری و اثربخشی ORS ≤ 270 با ORS ≥ 310 برای درمان دهیدراتاسیون به‌دلیل بیماری وبا.
روش‌های جست‌وجو
در پایگاه ثبت تخصصی گروه بیماری‌های عفونی در کاکرین (اپریل 2011)؛ CENTRAL (کتابخانه کاکرین، شماره 4، سال 2011)؛ MEDLINE (از 1966 تا اپریل 2011)؛ EMBASE (از 1974 تا اپریل 2011) و LILACS (از 1982 تا اپریل 2011) به جست‌وجو پرداختیم. همچنین با سازمان‌های مرتبط تماس گرفتیم و فهرست منابع را جست‌وجو کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده که به مقایسه ORS ≤ 270 با ORS ≥ 310 برای درمان بزرگسالان و کودکان مبتلا به اسهال حاد به‌دلیل بیماری وبا پرداخته بودند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده به‌طور مستقل از هم معیارهای ورود را اعمال کردند، کیفیت کارآزمایی را ارزیابی و داده‌ها را استخراج کردند. داده‌های دوحالتی (dichotomous data) را با استفاده از خطر نسبی (RR)، و داده‌های پیوسته (continuous data) را با استفاده از تفاوت میانگین (MD) یا تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) تجمیع کردیم و نتایج را با 95% فواصل اطمینان (CI) ارائه دادیم.
نتایج اصلی
برای ORSحاوی گلوکز، هفت کارآزمایی (718 شرکت‌کننده) با معیارهای ورود به این مرور مطابقت داشتند. هیپوناترمی بیوشیمیایی (biochemical hyponatraemia) (سطح سدیم خون < 130 میلی‌مول/لیتر) با ORS ≤ 270 شایع‌تر بود (RR: 1.67؛ 95% CI؛ 1.09 تا 2.57؛ 465 شرکت‌کننده، چهار کارآزمایی)، درحالی‌که سطح بالاتر هیپوناترمی بیوشیمیایی شدید (سطح سدیم خون < 125 میلی‌مول/لیتر) در همان گروه معنی‌دار نبود (RR: 1.58؛ 95% CI؛ 0.62 تا 4.04؛ 465 شرکت‌کننده، چهار کارآزمایی). هیچ موردی از هیپوناترمی علامت‌دار یا مرگ‌ومیر در کارآزمایی‌هایی که قصد ثبت آنها را داشتند، مشاهده نشد. هیچ تفاوت آماری معنی‌داری را در نیاز به تزریق داخل وریدی برنامه‌ریزی‌نشده نیافتیم. آنالیزهایی که کودکان و بزرگسالان را به‌صورت تفکیک‌شده بررسی کردند، روند مشخص و واضحی را نشان ندادند.
دو کارآزمایی نیز ORS حاوی برنج را بررسی کردند. در گروه ORS ≤ 270، طول دوره اسهال کوتاه‌تر بود (MD؛ 11.42- ساعت، 95% CI؛ 13.80- تا 9.04-؛ 102 شرکت‌کننده، دو کارآزمایی).
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
در افراد مبتلا به وبا، ORS ≤ 270 در مقایسه با ORS ≥ 310 با هیپوناترمی بیوشیمیایی همراه است، اما از نظر دیگر پیامدها تفاوتی وجود ندارد. هرچند به نظر نمی‌رسد این خطر با عواقب جدی همراه باشد، کل تجربه به‌دست‌آمده از بیماران در کارآزمایی‌های موجود، اندک است. در شرایط بالینی گسترده‌تر، به‌ویژه در مواردی که پایش بیمار دشوار است، رعایت احتیاط ضروری خواهد بود.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
