این مرور سیستماتیک، اثربخشی و تحملپذیری لیتیوم را در مقایسه با داروهای ضدافسردگی برای درمان طولانیمدت اختلال عاطفی تکقطبی (unipolar affective disorder) بررسی کرد. هشت مطالعه تصادفیسازیشده (با گزارش 475 شرکتکننده) در این مرور وارد شدند. ما هیچ شواهد قابل اعتمادی را مبنی بر وجود تفاوتهای قوی میان لیتیوم و داروهای ضدافسردگی نیافتیم، اما همچنین نتوانستیم بهطور قابل اعتمادی احتمال وجود تفاوتهای بالینی معنیدار را رد کنیم. در این مرور، برخی از مطالعات شامل گروهی مختلط از شرکتکنندگان مبتلا به اختلال دوقطبی یا تکقطبی بودند. این مرور نشان میدهد که اگرچه لیتیوم ممکن است در پیشگیری از عود اختلال عاطفی تکقطبی مفید باشد، در مورد تاثیر درمانی آن در مقایسه با داروهای ضدافسردگی، عدم قطعیت وجود دارد. در تفسیر این مرور باید در نظر داشت که تعداد شرکتکنندگان در مطالعات اندک بوده و مطالعات واردشده دارای نواقص روششناسی (methodology) بودند.
مطالعه چکیده کامل
مبنای منطقی اصلی استفاده از لیتیوم در درمان طولانیمدت اختلال عاطفی تکقطبی (unipolar affective disorder)، اثربخشی آن در درمان اختلال عاطفی دوقطبی و افسردگی مقاوم به درمان است. بااینحال، در مورد اینکه کدام مداخله دارویی در درمان طولانیمدت اختلال عاطفی تکقطبی عودکننده موثرتر است، عدم قطعیت قابل توجهی وجود دارد.
اهداف
ارزیابی تاثیرات لیتیوم در مقایسه با داروهای ضدافسردگی در درمان طولانیمدت اختلال عاطفی عودکننده.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده گروه افسردگی، اضطراب و اختلال روانی در کاکرین (CCDANCTR-Studies و CCDANCTR-References) را در سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration) جستوجو کردیم (تا 2/9/2005). فهرست منابع مقالات مرتبط و کتب درسی مرجع اختلالات عاطفی بررسی شدند. با متخصصان این حوزه و شرکتهای داروسازی در مورد مطالب منتشرنشده تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده که لیتیوم را در مقایسه با داروهای ضدافسردگی برای درمان طولانیمدت بیماران مبتلا به اختلال عاطفی مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم کیفیت کارآزماییها را ارزیابی کرده و به استخراج دادهها پرداختند. برای کسب اطلاعات بیشتر، با نویسندگان مطالعه تماس گرفتیم. اطلاعات مربوط به عوارض جانبی را از کارآزماییها گردآوری کردیم.
نتایج اصلی
هشت کارآزمایی شامل 475 نفر وارد شدند. دو مورد از این مطالعات شامل گروهی مختلط از شرکتکنندگان مبتلا به اختلال دوقطبی یا تکقطبی بودند. زمانیکه عود بیماری هم بهعنوان بستری شدن در بیمارستان تعریف شد و هم هنگامیکه انواع عودها (هم افسردگی و هم مانیک) در نظر گرفته شدند، تفاوت آماری معنیداری به نفع لیتیوم وجود داشت (نسبت خطر (relative risk) مدل اثر ثابت (fixed-effect model): 0.34؛ 95% CI؛ 0.14 تا 0.82). هنگامیکه از مدل اثرات تصادفی (random-effect) استفاده شد، نتایج، نقطه عدم تاثیر درمان را حذف نکردند (RR اثرات تصادفی: 0.40؛ 95% CI؛ 0.14 تا 1.18). با در نظر گرفتن دیگر پیامدها، هیچ تفاوت آماری معنیداری میان لیتیوم و داروهای ضدافسردگی وجود نداشت. عود فاز مانیک یا افسردگی بهصورت تجویز داروهای غیرمرتبط با مطالعه برای اختلال خلقی، عود مانیک یا افسردگی (همانطور که توسط نویسندگان مطالعه تعریف شد)، کیفیت زندگی، عملکرد اجتماعی، عملکرد شغلی، میزان کلی خروج از مطالعه، میزان خروج از مطالعه بهدلیل عوارض جانبی، عوارض جانبی مشکلساز، مرگومیر به هر علتی و بهطور خاص خودکشی، تعریف شد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد کافی در مورد اثبات اثربخشی لیتیوم یا داروهای ضدافسردگی در پیشگیری از عود اختلال عاطفی تکقطبی وجود داشت، بااینحال، اثربخشی نسبی آنها ناشناخته بود. هنگام بررسی درمان طولانیمدت با لیتیوم یا داروهای ضدافسردگی، بیماران و پزشکان باید سابقه بالینی بیمار، عوارض جانبی و پایبندی احتمالی فرد را به رژیم درمانی توصیهشده در نظر بگیرند. انجام کارآزماییهای تصادفیسازیشده در مقیاس بزرگ و بلندمدت در گروههای انتخابنشده از افراد مبتلا به اختلال عاطفی تکقطبی مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
