کمبود ید میتواند در کودکان موجب عقبماندگی ذهنی شود و در تمام گروههای سنی باعث بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) و کمبود هورمونهای تیروئیدی نیز شود. این مشکل در بخشهای وسیعی از جهان همچنان وجود دارد. این مرور به بررسی مطالعاتی پرداخت که در آنها مصرف نمک یددار در رژیم غذایی با یک گروه مقایسهای ارزیابی شد. شش مطالعه، که بیشتر آنها روی کودکان و برخی نیز با حضور بزرگسالان صورت گرفتند، وارد این مرور شدند. میزان ید در ادرار در تمام مطالعات بهجز یک مطالعه افزایش یافت، اما نگرانیهایی وجود داشت مبنی بر اینکه کودکان خردسال نمک کافی مصرف نمیکنند تا به وضعیت ید مطلوب دست یابند. برخی از مطالعات، اما نه همه آنها، کاهش در بزرگشدن غده تیروئید را نیز نشان دادند، عارضهای که میتواند با کمبود ید در رژیم غذایی همراه باشد. عوارض جانبی گزارش نشدند، اما ممکن است این موضوع بهاندازه کافی بررسی نشده باشد. انجام مطالعات طولانیمدت و باکیفیت بالاتر ضروری است تا بتوان پیامدهای مرتبط با رشد کودک، مرگومیر ناشی از کمبود ید و عوارض جانبی را ارزیابی کرد.
مطالعه چکیده کامل
کمبود ید علت اصلی عقبماندگی ذهنی و قابلپیشگیری در دوران کودکی است، همچنین، کمبود ید میتواند در تمام گروههای سنی موجب بروز گواتر (goitre) و کمکاری تیروئید (hypothyroidism) شود. این مشکل همچنان در بخشهای وسیعی از جهان شیوع دارد.
اهداف
ارزیابی تاثیرات استفاده از نمک یددار در مقایسه با دیگر اشکال مکمّل ید یا دارونما (placebo) در پیشگیری از بروز اختلالات ناشی از کمبود ید.
روشهای جستوجو
در کتابخانه کاکرین ، MEDLINE؛ پایگاه ثبت کارآزماییهای چینی تهیهشده توسط مرکز کاکرین چین، بانک اطلاعاتی Chinese Med، زیرساختهای دانش ملی چین (China National Knowledge Infrastructure) به جستوجو پرداختیم، و فهرست منابع، بانکهای اطلاعاتی کارآزماییهای در حال انجام و اینترنت را نیز جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
مطالعات آیندهنگر و کنترلشدهای را وارد این مرور کردیم که در آنها نمک یددار در مقایسه با دیگر اشکال مکمّل ید یا دارونما در افرادی که در مناطق دچار کمبود ید زندگی میکردند، مقایسه شد. مطالعات عمدتا میزان بروز گواتر و دفع ید در ادرار را بهعنوان معیارهای پیامد گزارش کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
انتخاب اولیه دادهها و ارزیابی کیفیت کارآزماییها توسط دو نویسنده بهطور مستقل از هم انجام شدند. سپس، پساز آنکه دامنه مرور اندکی گسترش یافت و علاوهبر کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده، مطالعات مقایسهای آیندهنگر تصادفیسازینشده نیز در نظر گرفته شدند، نویسنده سوم مراحل انتخاب کارآزماییها و ارزیابی کیفیت آنها را تکرار کرد. از آنجا که مطالعات شناساییشده از نظر ویژگیها بهاندازه کافی مشابه نبودند و کیفیت کافی نیز نداشتند، متاآنالیز را انجام ندادیم و دادهها را بهصورت روایی (narrative) جمعبندی کردیم.
نتایج اصلی
شش کارآزمایی آیندهنگر و کنترلشده مرتبط با پرسش خود را یافتیم. چهار مورد از آنها بهعنوان کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده توصیف شدند، یک مورد کارآزمایی آیندهنگر و کنترلشده بود که روش تخصیص (allocation) افراد را به گروههای مقایسه مشخص نکرد، و یک مورد نیز از نوع مطالعه مقطعی (cross-sectional study) تکرارشونده بود که به مقایسه مداخلات مختلف با یکدیگر پرداخت. مداخلات مقایسهای شامل نمک بدون ید، آب یددار، روغن یددار و یددار کردن نمک با پتاسیم یدید (potassium iodide) در مقایسه با پتاسیم یدات (potassium iodate) بود. تعداد شرکتکنندگان در کارآزماییها بین 35 و 334 نفر متغیر بود؛ بیشاز 20,000 نفر در مطالعه مقطعی وارد شدند. سه مطالعه فقط با مشارکت کودکان انجام شدند، دو مطالعه هر دو گروه کودکان و بزرگسالان را بررسی کردند و یک مطالعه به بررسی زنان باردار پرداخت. با مصرف نمک یددار، گرایشی به سمت کاهش گواتر مشاهده شد، هرچند این کاهش در تمام مطالعات معنیدار نبود. در اکثر مطالعات نیز وضعیت ید بدن بهبود یافت (بهجز در مورد کودکان خردسال در یکی از مطالعات)، هرچند میزان دفع ید از طریق ادرار همیشه به سطوح توصیهشده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) نرسید. در هیچیک از مطالعات، عوارض جانبی ناشی از مصرف نمک یددار مشاهده نشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
نتایج حاکی از آن است که نمک یددار روشی موثر برای بهبود وضعیت ید بدن است. در خصوص بهبودی در دیگر پیامدهای مهمتر بیمار-محور، مانند رشد جسمی و ذهنی کودکان و میزان مرگومیر، نمیتوان نتیجهگیری کرد. هیچیک از مطالعات بهطور خاص به بررسی بروز پرکاری تیروئید (hyperthyroidism) ناشی از مصرف ید نپرداختند، عارضهای که اگر ارزیابی آن صرفا براساس نشانهها صورت گیرد، ممکن است بهراحتی نادیده گرفته شود. برای پاسخ به پرسشهای مربوط به دوز و بهترین روشهای مصرف مکمّل ید در گروههای جمعیتی مختلف و شرایط گوناگون، انجام مطالعات کنترلشده با کیفیت بالا که اقدامات پیامد طولانیمدت و مرتبط را بررسی کنند، ضروری است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
